D1 ve D2 Kullanıcılarının Akademik Yazılarında Türkçe Sözcük Eşdizim Kullanımlarının İncelenmesi

Öz

Öz Yabancı dil öğreniminde, eş dizim kullanımı merkezi bir öneme sahiptir; çünkü bu, ana dili konuşucularına benzer üretimler yapılmasına katkıda bulunur. Ancak yapılan araştırmalar yabancı dil öğrenenlerin eş dizimleri kullanmada zorluk yaşadıklarını göstermektedir. Yabancı dilde eş dizim kullanımıyla ilgili çeşitli çalışmalar yapılmış olsa da Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen bireylerin kullandığı eş dizimlere dair veriler hâlâ yetersizdir. Ayrıca Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin ve ana dili Türkçe olan bireylerin sözcüksel eş dizim kullanımları arasındaki benzerlikler ve farklılıklar hakkında da sınırlı araştırma bulunmaktadır. Bu çalışma, Almanya’daki yükseköğretim kurumlarında farklı milletlerden 30 Türkçe öğrencisinin ve Türkiye’deki 40 üniversite öğrencisinin (ana dili Türkçe olan) akademik yazılı metinlerinde eş dizim kullanımını incelemektedir. Eş dizimleri tanımlamak karmaşık bir süreçtir; çünkü alanyazındaki tanımlamalar ve sınıflandırmalar farklılık göstermektedir. Bu nedenle her bir eş dizim çifti, TDK sözlüğü ve Türkçe Ulusal Derlemi (TUD) (Sürüm 3, Temmuz 2023) kullanılarak ayrı ayrı tanımlanmıştır. Bu çalışmada, sözcüksel eş dizim listelerinin nasıl oluşturulacağına dair alan yazından ölçütler, karma yöntem ile belirlenmiştir. Sonuçlar, Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen öğrencilerin eş dizim kullanma konusunda çekimser olduklarını ve kullanım sıklığı yüksek olan eş dizimleri tercih ettiklerini, ancak buna rağmen bazen de benzer eş dizim davranışları sergilediklerini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi
• sözcüksel eşdizim
• akademik eşdizim listesi
• Akademik yazma

Analysing Turkish Lexical Collocation Usage of L1 and L2 Users in Academic Writing

Öz

In foreign language learning, collocation usage has a central importance since it contributes to generate native-like productions; however, researches have shown that foreign language learners have problems using collocations. Although several studies have produced estimates of collocation in foreign language, there is still insufficient data of collocations that Turkish as a foreign language (TFL) learners use. Also, there has been little discussion about the differences and similarities of lexical collocation usages of TFL learners and native Turkish speakers. This study investigates the use of collocations in the academic written corpora of 30 Turkish learners in Germany and 40 university students in Türkiye who are native speakers of Turkish. Defining collocations is a complicated process as the definitions and classifications are different in literature, that’s why, for each collocation pair the TDK dictionary and Turkish National Corpus (Version 3, 2023, July) was used to define them separately. For the present study, the criteria which were adopted from the literature regarding how to make lists of lexical collocations were determined from a mixed method perspective, namely both frequency and phraseology method. The results show although TFL learners are hesitant to use collocations and prefer to use highfrequency collocations they display similar collocation behaviours as well.

Anahtar Kelimeler

• Turkish as a foreign language
• lexical collocation
• academic collocation list
• academic writing

Destekleyen Kurum

This research was funded by The Scientific and Technological Research Council of Türkiye (TUBITAK) under the program of 2219.

Teşekkür

We would like to thank the lecturers Sevgi Çıkrıkçı (The University of Duisburg-Essen), Alptuğ Güney (University of Bonn), and Prof Dr Elke Hartman (Freie University Berlin) for invaluable support during the data collection of the research. Also we owe thanks to Aksu Kurtoğlu (Bilkent University) for her recommendations for the method part of this study.

Kaynakça

1. Aksu Kurtoğlu, Ö. (2016). A theoretical view to collocations with an argument of integrant approach in teaching level. Mersin Üniversitesi Dil ve Edebiyat Dergisi, 13(1), 39-70.
2. Arıcı, B. (2017). Eğitsel oyunların Almanya’da yaşayan Türk çocuklarının Türkçe öğrenme başarılarına etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Atatürk Üniversitesi.
3. Baker, M. (Ed.). (1998). Routledge encyclopedia of translation studies. Routledge.
4. Barfield, A., & Gyllstad, H. (Eds.). (2009). Researching collocations in another language: Multiple interpretations. Palgrave Macmillan.
5. Boers, F., & Lindstromberg, S. (2009). Optimizing a lexical approach to instructed second language acquisition. Palgrave Macmillan.
6. Boers, F., & Webb, S. (2018). Teaching and learning collocation in adult second and foreign language learning. Language Teaching, 51(1), 77-89. https://doi.org/10.1017/S0261444817000351
7. Brezina, V., & Fox, L. (2021). Adjective + noun collocations in L2 and L1 speech: Evidence from the Trinity Lancaster Corpus and the spoken BNC2014. In S. Granger (Ed.), Perspectives on the L2 phrasicon: The view from learner corpora (pp. 152–177). Multilingual Matters.
8. Çelebi, İ. (2020). Almanya’da Tükçe öğrenen Türk çocuklarına yönelik hazırlanan dinleme becerisi etkinlik ve uygulama örnekleri [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.

9. Demir, C. (2017). Lexical collocations in English: A comparative study of native and non-native scholars of English, Journal of Language and Linguistics Studies, 13(1), 75-87.
10. Dış İlişkiler ve Yurtdışı İşçiler Genel Müdürlüğü. (2019). 2019 raporu. T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı. https://www.csgb.gov.tr/media/83809/diyih-2019-raporu.pdf
11. Durrant, P., & Schmitt, N. (2009). To what extent do native and non-native writers make use of collocations? International Review of Applied Linguistics in Language Teaching, 47(2), 157–177. https://doi.org/10.1515/iral.2009.007
12. Ellis, N. C., Simpson-Vlach, R., & Maynard, C. (2008). Formulaic language in native and secondlanguage speakers: Psycholinguistics, corpus linguistics, and TESOL. TESOL Quarterly, 42(2), 375–396. https://doi.org/10.1002/j.1545-7249.2008.tb00140.x
13. Gablasova, D., Brezina, V., & McEnery, A. M. (2017). Collocations in corpus-based language learning research: Identifying, comparing and interpreting the evidence. Language Learning, 67(1), 155-179. https://doi.org/10.1111/lang.12225
14. Gablasova, D., & Brezina, V. (2025). Adjective + noun collocations in L2 spoken English: How robust is the effect of proficiency? International Journal of Learner Corpus Research, 11(1), 1–28. https://doi.org/10.1075/ijlcr.22011.gab
15. Granger, S. (1998). Prefabricated patterns in advanced EFL writing: Collocations and formulae. In A. P. Cowie (Ed.), Phraseology: Theory, analysis, and applications (pp. 145–160). Clarendon Press.
16. González Fernández, B., & Schmitt, N. (2015). How much collocation knowledge do L2 learners have? The effects of frequency and amount of exposure. ITL - International Journal of Applied Linguistics, 166(1), 94–126. https://doi.org/10.1075/itl.166.1.03fer
17. Howarth, P. (1998). Phraseology and Second Language Proficiency. Applied Linguistics, 19(1), 24-44.
18. Huang, L. S. (2001). Knowledge of English collocations: An analysis of Taiwanese EFL learners. In Texas Papers In Foreign Language Education: Selected Proceedings from the Texas Foreign Language Education Conference 2001, 6(1), 113-129. ERIC Document Reproduction Service No. ED465288.
19. Karayayla, T. (2018). Turkish as an immigrant and heritage language in the UK: Effects of exposure and age at onset of bilingualism on grammatical and lexical development of the first language [Unpublished doctoral dissertation]. University of Essex.
20. Ku, Y. (2025). A corpus analysis of prepositional phrase-lexical bundles in academic writing: L2 writers from Indo-European and non-Indo-European languages. Applied Corpus Linguistics, 5(1), 100144. https://doi.org/10.1016/j.acorp.2024.100144
21. Laufer, B., & Waldman, T. (2011). Verb-noun collocations in second language writing: A corpus analysis of learners’ English. Language Learning, 61(2), 647–672. https://doi.org/10.1111/ j.1467-9922.2010.00621.x
22. Leech, G., Rayson, P., & Wilson, A. (2001). Word frequencies in written and spoken English: Based on the British National Corpus. Longman.
23. Li, J., & Schmitt, N. (2010). The development of collocation use in academic texts by advanced L2 learners: A multiple case-study approach. In D. Wood (Ed.), Perspectives on formulaic language: Acquisition and communication (pp. 22–46). Continuum.
24. Martelli, A. (2007). Lexical collocations in learner English: A corpus-based Approach. Edizionidell’Orso.
25. Modarresi, G. (2009). Collocational errors of Iranian EFL learners in written English. TELL, 3(1),135- 154. http://www.parsgig.com/f/AkUov
26. Molavi, A., Koosha, M., & Hosseini, H. (2014). A comparative corpus–based analysis of lexical collocations used in EFL textbooks. Latin American Journal of Content and Language Integrated Learning, 7(1), 66-81. https://doi.org/10.5294/laclil.2014.7.1.4
27. Nation, I. S. P., & Waring, R. (1997). Vocabulary size, text coverage and word lists. In N. Schmitt M. McCarthy (Eds.), Vocabulary: Description, acquisition and pedagogy (pp. 6–19). Cambridge University Press.
28. Nation, I. S. P. (2001). Learning vocabulary in another language. Cambridge University Press.
29. Nesselhauf, N. (2003). The use of collocations by advanced learners of English and some implications for teaching, Applied Linguistics, 24(2), 223-242, https://doi.org/10.1093/applin/24.2.223
30. Nesselhauf, N. (2005). Collocations in a learner corpus. John Benjamins Publishing Company.
31. Nişancı, S. (2014). Factors influencing Turkish EFL learners’ collocation production [Unpublished master’s thesis]. Yeditepe University.
32. Nguyen, T. M. H., & Webb, S. (2016). Examining second language receptive knowledge of collocation and factors that affect learning. Language Teaching Research, 21(3), 298–320. https://doi. org/10.1177/1362168816639619
33. Öksüz, D., Brezina, V., & Rebuschat, P. (2020). Which factors influence first and second language speakers’ processing of collocations? OASIS Summary of Öksüz et al. (2021) in Language Learning. https://oasis-database.org
34. Özata, O. (2021). Yurt dışındaki Türk çocuklarına oyun ve etkinliklerle Türkçe öğretimi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Gazi Üniversitesi.
35. Paquot, M., & Granger, S. (2012). Formulaic language in learner corpora. Annual Review of Applied Linguistics, 32, 130–149. https://doi.org/10.1017/S0267190512000095
36. Sayar, E. & Genç, A. (2023). Akademik Türkçe sözcük listesi oluşturma üzerine derlemden öğretim kuramsal tartişmalar. Hacettepe Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları (HÜTAD), 38, 269-295. https://doi.org/10.20427/turkiyat.1241294
37. Schmitt, N. (2010). Researching vocabulary: A vocabulary research manual. Palgrave Macmillan.
38. Seyedi, Ö. (2019). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde akademik yazma öğretimi [Unpublished Doctoral Dissertation]. Hacettepe Üniversitesi..
39. Sinclair, J. (1991). Corpus condordance collocation (1st ed.). Oxford University Press.
40. Siyanova, A., & Schmitt, N. (2008). Native and nonnative use of multi-word vs. one-word verbs. Language Learning, 58(2), 219-260. https://doi.org/10.1111/j.1467-9922.2007.00479.x
41. Szudarski, P. (2023). Collocations, corpora and language learning. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781108992602
42. Şen Bartan, Ö. (2020). Explicit lexical collocation teaching in translation. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 148-157.
43. Şen Bartan, Ö. (2019). Lexical collocation errors in literary translations. Tömer Dil Dergisi, 170, 71-86.
44. Şimşek, R. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe eğitiminde kullanılan materyallerin akademik söz varlığı bakımından derlem tabanlı incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 6(1), 345-364.
45. Presidency for Turks Abroad and Related Communities [Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı (YTB)]. (2022). International student mobility. https://ytb.gov.tr/daireler/ uluslararasi-ogrenciler/uluslararasi-ogrenci-hareketliligi
46. Turkish National Corpus. (2015). https://v3.tnc.org.tr/
47. Üstün, B. (2020). Almanya’da yaşayan Türk çocuklarının Türkçeye karşı bakış açıları ve bir model önerisi: Hessen Eyalet örneği [Yayımlanmamış doktora tezi]. Eskişehir Anadolu Üniversitesi.
48. Yamashita, J., & Jiang, N. (2010). L1 influence on the acquisition of L2 collocations: Japanese ESL users and EFL learners acquiring English collocations. TESOL Quarterly, 44(4), 647–668. https://doi.org/10.5054/tq.2010.235998