The Situation of Social Sciences Domain Skills in the Common Text of the Century of Türkiye Education Model at Preschool, Primary, and Secondary School Levels

Öz

This study aimed to examine how the social sciences domain skills defined in the Century of Türkiye Education Model are reflected in curricula across different levels of education. Employing document analysis, the study drew on five core documents as its data sources: the Common Text of the Century of Türkiye Education Model, the Preschool Education Curriculum of the Century of Türkiye Education Model, the Life Studies Course Curriculum of the Century of Türkiye Education Model (Primary School), the Human Rights and Democracy Course Curriculum of the Century of Türkiye Education Model (Primary School), and the Social Studies Course Curriculum of the Century of Türkiye Education Model (Primary and Lower Secondary School). The data were analyzed using descriptive analysis. As a result of the analysis, among the 17 social sciences domain skills examined, the preschool level was the program that covered the most social sciences domain skills. At the primary school level, it was observed that “Evidence-Based Inquiry and Research Skills”, “Social Participation Skills” and “Spatial Thinking Skills” were included more. At the secondary school level, the Social Studies Curriculum includes seven skills: “Evidence-Based Inquiry and Research Skill”, “Historical Empathy Skill”, “Perception of Change and Continuity Skill”, “Social Participation Skill”, “Entrepreneurship Skill”, “Spatial Thinking Skill” and “Geographical Inquiry Skill”. However, “Logical Reasoning”, “Philosophical Inquiry Skill”, “Philosophical Reasoning Skill”, “Philosophical Thinking and Inquiry” and “Historical Problem Analysis” skills are not included at any level. Another striking result is that “Finance Skill” was found only at preschool level.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Century Education Model
• pre-school education
• curriculum
• social domain skills
• social sciences domain skills

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortak Metni’nde Yer Alan Sosyal Bilimler Alan Becerilerinin Okul Öncesi Eğitim, İlkokul ve Ortaokul Kademelerinde Yer Alma Durumları

Öz

Bu çalışmada, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nde tanımlanan sosyal bilimler alan becerilerinin farklı eğitim kademelerindeki öğretim programlarına yansımasının incelenmesi amaçlanmıştır. Doküman analizi yöntemiyle yürütülen araştırmanın Veri kaynağı olarak “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Ortak Metni”, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Okul Öncesi Eğitim Programı”, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Hayat Bilgisi Dersi Öğretim Programı (İlkokul)”, “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli İnsan Hakları ve Demokrasi Dersi Öğretim Programı (İlkokul)” ve “Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (İlkokul-Ortaokul)” olmak üzere beş temel belge seçilmiştir. Veriler, betimsel analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda incelenen toplam 17 sosyal bilimler alan becerisi arasında okul öncesi kademesi, en fazla sosyal bilimler alan becerisini kapsayan program olmuştur. İlkokul kademesinde ise “Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma Becerisi”, “Sosyal Katılım Becerisi” ve “Mekânsal Düşünme Becerisi” alan becerilerine daha çok yer verildiği görülmüştür. Ortaokul düzeyinde, Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı’nda “Kanıta Dayalı Sorgulama ve Araştırma Becerisi”, “Tarihsel Empati Becerisi”, “Değişim ve Sürekliliği Algılama Becerisi”, “Sosyal Katılım Becerisi”, “Girişimcilik Becerisi”, “Mekânsal Düşünme Becerisi” ve “Coğrafi Sorgulama Becerisi” olmak üzere yedi beceriye yer verilmiştir. Ancak “Mantıksal Muhakeme”, “Felsefi Sorgulama Becerisi”, “Felsefi Muhakeme Becerisi”, “Felsefi Düşünme ve Sorgulama” ve “Tarihsel Sorun Analizi” becerileri hiçbir kademede yer almamaktadır. Dikkat çeken başka bir sonuç ise “Finans Becerisi” yalnızca okul öncesi kademesinde yer bulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• okul öncesi eğitim
• öğretim programı
• sosyal alan becerileri
• sosyal bilimler alan becerileri

Kaynakça

1. Adler, R. P., & Goggin, J. (2005). What do we mean by civic engagement? Journal of Transformative Education, 3, 236-252.
2. Aktay, S. (2024, Kasım 8-10). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 ilkokul sosyal bilgiler dersi öğretim programı ve askı süreci etkisi [Bildiri sunumu]. Karadeniz Zirvesi 17. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi, Rize, Türkiye.
3. Başpınar, N., & Kabapınar, Y. (2023). Kanıt temelli öğrenmeyi hayat bilgisi dersinde uygulamanın etkililiğine bakmak: Bir eylem araştırması. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(1), 293-330. https://doi.org/10.51460/baebd.1275493
4. Bekiroğlu, D. & Ütkür Güllühan, N. (2024, Kasım 22-24). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli okul öncesi eğitim programı: Karşılaştırmalı bir analiz [Bildiri sunumu]. 1. International Avrasya Scientific Research And Innovation Congress , Bakü, Azerbaycan.
5. Bennett, C. (2024). 6 skills students need to succeed in social studies classes. https://www.thoughtco. com/skills-students-need-social-studies-classes-8207
6. Bowen, G. A. (2009). Document analysis as a qualitative research method. Qualitative Research Journal, 9(2), 27-40.
7. Brophy, J. E., Alleman, J. (2006). Children’s thinking about cultural universals. Lawrence Erlbaum Associates.
8. Bryman, A. (2012). Social research methods. Oxford University Press.

9. Bozkurt, F. (2018). Sosyal bilgiler öğretiminde kanıt temelli öğrenme uygulamaları. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(24), 334-353.
10. Calvani, A. (1986). L’insegnamento della storia nella scuola elementare. La Nuova Italia. Cooper, H. (1995). History in the early years. Routledge.
11. Çakır, O. (2025). 2024 hayat bilgisi dersi öğretim programı öğrenme çıktılarının 21. yüzyıl becerileri bağlamında değerlendirilmesi. Millî Eğitim Dergisi, 54(246), 837-878.
12. Doğan, Y., Kabapınar, Y., Zaman, S., & Duman, E. Z. (2023). Sosyal bilimler alan becerileri: Kavram, kapsam ve geliştirilme öyküsü. Millî Eğitim Dergisi, 52(1), 1055-1118. https://doi. org/10.37669/milliegitim.1309009
13. Ertek Eroğlu, B., Eker, Z., & Eker, C. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli okul öncesi eğitim programının hassas beceriler açısından incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 24(2), 897-909. https://doi.org/10.17755/esosder.1574163
14. Görmez, E. (2018). İlkokul sosyal bilgiler programı ile okul, meslek ve sivil yaşam (C3) çerçeve programında yer alan kazanımların karşılaştırılması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 33(3), 565-580. https://doi.org/10.16986/HUJE.2017032925
15. Kalaycı, N., & Bayrakcı, Z. (2025). Okul öncesi eğitim programlarının karşılaştırılmalı analizi ve değerlendirilmesi (2013-2024). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 23(1), 698-727. https://doi. org/10.37217/tebd.1568266
16. Kop, Y., & Tuncel, G. (2010). Türkiye’de sosyal bilgiler/bilimler öğretimi alanlarında bilimsel toplantılarda sunulan bildiriler üzerine analitik bir çalışma (1987-2005), Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5, 91-112.
17. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Jossey-Bass. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024a). Hayat bilgisi dersi öğretim programı (1, 2 ve 3. sınıflar) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/ders/hayat-bilgisidersi
18. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024b). İnsan hakları ve demokrasi dersi öğretim programı (ilkokul) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/upload/program/2024programvat4Onayli. pdf
19. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024c). Okul öncesi eğitim programı Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https:// tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/ders/okul-oncesi
20. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024d). Öğretim programları ortak metni Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/ortak-metin
21. Millî Eğitim Bakanlığı. (2024e). Sosyal bilimleri dersi öğretim programı (4, 5, 6 ve 7. sınıflar) Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/ders/sosyalbilgiler- dersi
22. Namlı Altıntaş, İ. (2025). Maarif Yüzyılı Eğitim Modeli’nin 4. sınıf insan hakları vatandaşlık ve demokrasi dersinin eleştirel ve sorgulayıcı yaklaşım bağlamında incelenmesi: Beceri ve eğilimler örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 73, 660-683. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1525374
23. National Council for the Social Studies. (2013). The College, Career, and Civic Life (C3) Framework for Social Studies State Standards: Guidance for enhancing the rigor of K-12 civics, economics, geography, and history. NCSS.
24. Öner, D., & Yiğit, E. Ö. (2021). Okul öncesinde sosyal bilgiler eğitimine ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilgilerde Yeni Yaklaşımlar Dergisi, 5(1), 191- 215. https:// doi.org/10.38015/sbyy.913056
25. Peker, N., & Meydan, A. (2025). Erken çocukluk eğitiminde sosyal bilgiler öğretiminin kullanım alanlarının değerlendirilmesi. Ihlara Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(1), 11-24. https://doi. org/10.47479/ihead.1475201
26. Samancı, O., Ocakcı, E., & Seçer, İ. (2018). Developing scale for determining the social participation skills for children and analyzing its psychometric characteristics. International Education Studies, 11(6), 92-98. https://doi.org/10.5539/ies.v11n6p92
27. Seyhan, O. (2014). Sosyal katılım kavramına ilişkin sosyal bilgiler öğretmen adaylarının metafor durumları. Researcher, 2(1), 34–43.
28. Skjæveland, Y. (2017). Learning history in early childhood: Teaching methods and children’s understanding. Contemporary Issues in Early Childhood, 18(1), 8-22. https://doi. org/10.1177/1463949117692262
29. Şahin, E. N., & Çelik, H. (2024). Sosyal bilimler alan becerilerinin 2024 sosyal bilgiler öğretim programı alan becerileri bölümünde yer alma durumu. Internatıonal Journal Of Values In Education And Socıety, 2(3), 35-51. https://doi.org/10.5281/zenodo.14575945
30. Şanlı, C., & Kırkeser, S. (2025). Mekânsal düşünme becerisinin 2024 coğrafya dersi öğretim programındaki yeri ve program bileşenleriyle ilişkisi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(1), 197-210. https://doi.org/10.30703/cije.1514088
31. Şiraz, F. & Bay, E. (2020). Vatandaşlık eğitimi bağlamında 1998, 2005 ve 2018 sosyal bilgiler öğretim programları genel hedeflerinin analizi. Anadolu Türk Eğitim Dergisi, 2(1), 1-18.
32. Vivas Moreno, V., Miralles Martínez, P. & Gómez Carrasco, C. J. (2021). Design and assessment of a teaching program to address temporal concepts in Early Childhood Education and Primary Education using stories. Humanities and Social Sciences Communications 8, 129, 1-12. https://doi.org/10.1057/s41599-021-00814-w
33. Yapıcı, H. (2015). Sosyal bilgiler öğretimi üzerine bir bibliyografya denemesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 4, 346-364.
34. Yazıcıoğlu, A. (2023). Hayat bilgisi ve sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında yer alan kazanımların tarih, vatandaşlık ve coğrafya boyutunda incelenmesi. Journal of History School, 62, 601-615.
35. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (9. bs.). Seçkin Yayıncılık.
36. Yıldırım, Y., & Çalışkan, A. (2024). 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programının 2005, 2015 ve 2018 programlarıyla karşılaştırılmalı analizi. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 8(1), 108-142. https://doi.org/10.46452/baksoder.1485390