Vücûhü’l-Kur’ân Bağlamında Kebîr Kelimesinin Anlamsal Alanı
Öz
Kur’ân’ın sahih ve düzgün anlaşılmasına katkı sağlayan ilimlerden biri de Vücûh ve Nezâir ilmidir. Vücûh, bir kelimedeki çok anlamlılığı; nazâir ise birçok kelimedeki tek anlamlılığı betimlemektedir. Kur’ân lafızlarının mahiyetinin belirlenmesi ve anlamlarının ortaya çıkarılması önemli bir konu olduğundan bu ilim erken dönemden itibaren ilgi görmüştür. Bu çalışmada Kur’ân’da çeşitli formlarda kullanılan kebîr kelimesi vücûh ilmi açısından tahlil edilmiş, Kur’ân’ın doğru anlaşılmasında dildeki kelimelerin zengin kullanımına dikkat çekilmiştir. Kebîr kelimesinin anlamını ortaya koymak için alanında yetkin sözlüklerden istifade edilmiş, klasik ve modern tefsirler bağlamında literatür taraması yapılmıştır. Kur’ân âyetlerinde farklı bağlamlarda kullanılan bazı kelimelerin geçtiği her yerde aynı anlamı ifade etmediği görülmüştür. Çalışma sonucunda kebîr kelimesinin şiddetli olmak, yaş bakımından büyük olmak, fazilet bakımından büyük olmak, büyüklük sahibi ve sultan olmak, bir şeyin manevi anlamda ağır olması, bir şeyin uzun zaman alması, büyük günah, toplumda ileri gelen kişiler, meleklerin izni, büyük olmak ve çokluk gibi anlamlara geldiği tespit edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Abdulbâkî, Muhammed Fuâd. el-Muʿcemü’l-müfehres li-elfâẓi’l-Ḳurʾâni’l-Kerîm. Beyrut: Dâru’l- Marife, 2012.
- Altuntaş, Halil. “el-Vücûh ve’n-Nezâir”. Diyanet Dergisi 26/1 (1990), 13-30.
- Âlûsî, Şihâbüddîn Mahmud b. Abdullah. Rûḥu’l-meʿânî fî Tefsîri’l-Ḳurʾâni’l-ʿaẓîm ve’s-sebʿi’l-mes̱ânî. 16 Cilt. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1994.
- Beyzâvî, Ebû Saîd Abdullāh b. Ömer b. Muhammed el. Envârü’t-tenzîl ve Esrârü’t-teʾvîl. 5 Cilt. Beyrut: Dâru İhyâi’t-Turâsi’l-Arabî, 1997.
- Bulut, Nadiye. “Mukâtil’den Günümüze Vücûh-Nezâir Tanımları”. Diyanet İlmi Dergi 60/2 (2024), 461-498. https://doi.org/10.61304/did.1424273
- Cerrahoğlu, İsmail. Tefsir Usûlü. Ankara: Ankara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Yayınları, 1971.
- Cerrahoğlu, İsmail. “Vücûhü’l-Kur’ân’a Dâir Bilinmeyen Yeni Bir Eser”. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 15/1-4 (1967), 113-120.
- Cevherî, Ebû Nasr İsmail b. Hammâd. eṣ-Ṣıḥâḥ fi’l-luġa. thk. Ahmed Abdülğafur Atâr. 6 Cilt. Beyrut: Dâru’l-İlmi lil-Melayîn, 4. Basım, 1987.
- Çetin, Mustafa. “Kur’ân’da Vücûh ve Nezâir”. Diyanet Dergisi 25/3 (1989), 97-127.
- Dâmegānî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Alî b. Muhammed. el-Vücûh ve’n-nezâir li-elfâzi Kitâbillâhi’l-’Azîz. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2010.