Hamîduddîn el-Ferâhî ve Leheb Suresi Tefsiri
Öz
Hamîduddîn el-Ferâhî (1863-1930) Hindistan’ın son dönem müfessirlerindendir.
Ferâhî, kendine özgü geliştirdiği Kur’an’daki sure, âyet ve kelimelerin birbiriyle münasebetini de kapsayan, her surenin tek bir ana konusunun olduğu ve tüm âyetlerin bu anlam çerçevesinde anlaşılması gerektiğini savunan “nazm metodu”ndan hareketle “Niẓāmu’l-Kur’ân ve Te’vîlu’l-Furkān bi’l-Furkān” isimli Arapça bir tefsir yazmayı hedeflemiştir. Müellifin vefatı nedeniyle tamamlanamayan tefsir çalışmasında Leheb suresi yorumu, nazm metodunun en başarılı ve özgün üslupla uygulandığı bölümlerdendir.
Müfessirimiz, Leheb suresini bazı yönleriyle geçmiş dönem müfessirlerinden farklı ele alır. Buna göre surede Ebu Leheb ve eşine değil, müminlere hitap edilmektedir. Surede Ebu Leheb ve eşine yönelik herhangi bir yerme, beddua yahut sövgü anlamı yoktur. Surenin ana konusu müminlere, baş düşmanlarının helakinin haber verilmesini içerir. Ve sure sanıldığının aksine Mekkî dönemin sonlarında veya Bedir savaşından önceki Medenî dönemde nâzil olmuştur.
Bu makalede Ferâhî’nin hayatı, eserleri ve nazm teorisine ilişkin özet bilgi verilerek, müellifin Leheb suresi hakkında ulaştığı sonuçlar, klasik ve modern dönem tefsir kaynaklarıyla mukayeseli ele alınmıştır. Müellifin iddialarını desteklemek için takip ettiği yöntemler ve sunduğu deliller kritik edilerek, Leheb suresinin doğru anlaşılması maksadıyla önerdiği yorumlar değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Makalede ayrıca Ferâhî’ye özgü yorumdan yola çıkılarak Leheb suresi yeniden meallendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Birışık, Abdulhamit, “Medresetü’l-Islâh”, DİA, C. 28, Ankara: TDV Yayınları, 2003.
- Birışık, Abdulhamit, “Tebbet Sûresi”, DİA, C. 40, Ankara: TDV Yayınları, 2011.
- el-Bikâî, Burhâneddîn Ebu’l-Hasan İbrahim, Nazmu’d-Durer fî Tenâsubu’l-Âyât ve’s-Suver, 1. bs., Hindistan: Dâiratu’l-Maârifi’l-Osmâniye, 1978.
- el-Cevherî, İsmail b. Hammâd, es-Sıhâh, 2. bs., Beyrut: Dâru’l-Ma’rife, 2007.
- Ekşi Sözlük, “Ebu Leheb Yaşarken Hakkında İnen Ayet”, Erişim 17 Eylül 2019, https://www.uludagsozluk.com/k/ebu-leheb-ya%C5%9Farken-hakk%C4%B1nda-inen-ayet/
- Esed, Muhammed, Kur’ân Mesajı Meal-Tefsir, çev. Ahmet Ertürk-Cahit Koytak, İstanbul: İşaret Yay., 2000.
- el-Ferâhî, Abdulhamîd, Tefsîru Niẓāmu’l-Kur’ân ve Te’vîlu’l-Furkān bi’l-Furkān, 1. bs., A’zamgarh: ed-Dâiratu’l-Hamîdiye, 2008.
- el-Ferâhî, Abdulhamîd, Müfredâtu’l-Kurân, thk. Muhammed Ecmel Eyyûb Islâhî, 1. bs., Beyrut: Dâru’l-Garbi’l-İslâmî, 2002.
- el-Ferâhî, Abdulhamîd, İm’ân fî Aksâmi’l-Kur’ân, 1. bs., Dımaşk: Dâru’l-Kalem, 1994.
- el-Ferâhî, Abdulhamîd, Resâilu fî Ulûmi’l-Kur’ân (Mecmûatu’l-ûlâ), 4. bs., A’zamgarh: Dâiratu’l-Hamîdiye, 2013.