Araştırma Makalesi

Bilimsel İdealizasyonlar

Cilt: 12 30 Haziran 2022
PDF İndir

Bilimsel İdealizasyonlar

Öz

Belirli türden soyutlamalar, idealleştirmeler, bilinçli ihmaller, izolasyonlar bilim pratiğinde sıklıkla kullanılır. Kütle noktası, sürtünmesiz yüzey, hava boşluğu, ideal gaz, sonsuz büyük popülasyonlar, ölümsüz insanlar, tam rekabet, tam bilgili ekonomik bireyler, sıfır taşıma maliyeti, rasyonel bireyler vb. varsayımlara doğa bilimlerinde ve sosyal bilimler sıkılıkla başvurulur. Bu tür varsayımların ortak noktası belirli türden eksiklikler, mükemmelleştirmeler, çarpıtmalar ve benzeri özellikler içermesi ve bu anlamda araştırılan fenomenler ile ilgili ‘idealizasyonlar’ olarak iş görmeleridir. Bilimin temel amaçlarından ikisinin açıklama verme ve öndeyi türetimi olduğu düşünüldüğünde, idealizasyonlar şu soruyu beraberinde getirir: Eksiklikler, yanlışlıklar, bilinçli çarpıtmalar ve benzerlerini içeren varsayımlar olarak idealizasyonlar dünyayı açıklama, anlama ve onunla ilgili öndeyi türetiminde ve politika belirlemede nasıl iş görür? Bu soruyu yanıtlamanın yollarından birisi bahsi geçen epistemik stratejilerinin bilim ve bilim felsefesi literatüründe yer alma biçimlerini, yani onların sınıflandırılmalarını, benzerlik ve farklılıklarını analiz etmektir. Dolayısıyla bu makalede görece daha çok tartışılmış olan belli başlı idealizasyon türlerini analiz ederek bu konu bağlamında görece sınırlı kalmış olan Türkçe literatüre katkı vermeyi amaçlıyorum.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Albert M. 2013, “From Unrealistic Assumptions to Economic Explanations: Robustness Analysis From a Deductivist Point of View”. Joint Discussion Paper Series in Economics 52/2013, Univ., Dep. of Business Administration & Economics, Marburg.
  2. Alexandrova A. 2006, “Connecting rational choice models to the real World”. Philosophy of Social Science 36/2, 173-192.
  3. Aydinonat N. E. 2018, “The diversity of models as a means to better explanations in economics.” Journal of Economic Methodology, 25/3, 237-251.
  4. Aydinonat N. E. & Köksal E. 2019, “Explanatory value in context: the curious case of Hotelling’s location model”. The European Journal of the History of Economic Thought 26/5, 879-910.
  5. Batterman R. W. 2002, The Devil in the Details: Asymptotic Reasoning in Explanation, eduction, and Emergence. Oxford: Oxford University Press.
  6. Batterman R. W. 2011, “Emergence, Singularities, and Symmetry Breaking”. Foundations of Physics 41/6, 1031-1050.
  7. Batterman R. W. 2005, “Critical Phenomena and Breaking Drops: Infinite Idealizations in Physics”. Studies in History and Philosophy of Modern Physics 36/2, 225-244.
  8. Batterman, R. W. 2009, “Idealization and Modeling”. Synthese 169, 427-446. Boulding K. E. 1966, Economic Analysis. 4th ed. New York, NY: Harpers.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Düşünce Tarihi, Eskiçağ Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2022

Gönderilme Tarihi

7 Aralık 2021

Kabul Tarihi

28 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 12

Kaynak Göster

APA
Çevik, D. (2022). Bilimsel İdealizasyonlar. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 12, 11-21. https://izlik.org/JA24MF69BC
AMA
1.Çevik D. Bilimsel İdealizasyonlar. MJH. 2022;12:11-21. https://izlik.org/JA24MF69BC
Chicago
Çevik, Dinçer. 2022. “Bilimsel İdealizasyonlar”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 12 (Haziran): 11-21. https://izlik.org/JA24MF69BC.
EndNote
Çevik D (01 Haziran 2022) Bilimsel İdealizasyonlar. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 12 11–21.
IEEE
[1]D. Çevik, “Bilimsel İdealizasyonlar”, MJH, c. 12, ss. 11–21, Haz. 2022, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24MF69BC
ISNAD
Çevik, Dinçer. “Bilimsel İdealizasyonlar”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi 12 (01 Haziran 2022): 11-21. https://izlik.org/JA24MF69BC.
JAMA
1.Çevik D. Bilimsel İdealizasyonlar. MJH. 2022;12:11–21.
MLA
Çevik, Dinçer. “Bilimsel İdealizasyonlar”. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, c. 12, Haziran 2022, ss. 11-21, https://izlik.org/JA24MF69BC.
Vancouver
1.Dinçer Çevik. Bilimsel İdealizasyonlar. MJH [Internet]. 01 Haziran 2022;12:11-2. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24MF69BC

Açık Erişim ve Telif Politikası

by-nc-sa.png

Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi (MJH) CC BY-NC-SA 4.0 lisansı altında yayınlanmaktadır.

35200

MJH Açık Erişim bir dergidir ve yayımladığı içeriği doğrudan açık erişime sunar.
Yayın Sahibi

Akdeniz Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi

Yazışma Adresi
Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi (MJH), Akdeniz Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi 07058 Kampüs, Konyaaltı, Antalya Türkiye

Yayın Periyodu: Yılda iki sayı (Haziran – Aralık)

E-ISSN: 2148-144X

E-posta: mjh@akdeniz.edu.tr