Belirsizliğe Tahammülsüzlük ve İşe Adanmışlık İlişkisinde Kariyerizm

Öz

Araştırmanın temel amacı, Türkiye'deki özel okullarda görev yapan öğretmenlerin belirsizliğe tahammülsüzlük ve işe adanmışlık düzeyleri arasındaki ilişkide kariyerizmin önemini ve etkisini belirlemektir. Bu amaçla, rastgele seçimle elde edilen 238 veri nicel araştırma modeliyle istatistiksel analizlere tabi tutulmuştur. Analizler sonucunda kariyerizm ile işe adanmışlık arasındaki ilişki anlamlı iken, belirsizliğe tahammülsüzlük ve boyutları ile işe adanmışlık arasındaki ilişkinin anlamsız olduğu tespit edilmiştir. Belirsizliğe tahammülsüzlük ile kariyerizm arasında pozitif bir ilişki bulunurken, önleyici kaygı ile kariyerizm arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görülmektedir. Model üzerinde dolaylı bir etkinin olup olmadığını anlamak için bootstrap yöntemi kullanılarak BootLLCI değeri ve BootULCI değeri incelenmiştir (BootLLCI: -.2158 ve BootULCI: -.1007). Aracı değişkenin (kariyerizm) modele dahil edilmesinden önce bağımsız değişkenin katsayı değeri yükselmiştir (-.4007'den .0438'e). Sonuç olarak, Zhao yöntemine göre sadece dolaylı bir aracılık mevcut olup, kariyerizmin belirsizliğe tahammülsüzlük ile işe adanmışlık arasındaki dolaylı etki değeri -.1566'dır.

Anahtar Kelimeler

• Belirsizliğe tahammülsüzlük
• İşe adanmışlık
• Kariyerizm
• Öğretmenler

Careerism in Relationship Between Intolerance of Uncertainty and Work Engagement

Öz

The main goal is to determine the importance and effect of careerism in the relationship between the levels of intolerance of uncertainty and the work engagement of teachers working in private schools in Turkiye. For this purpose, randomly selected 238 data obtained from teachers were subjected to statistical analyses with a quantitative research model. As a result of the analyses, it was found that while the relationship between careerism and work engagement is significant, the relationship between intolerance of uncertainty and its dimensions and work engagement is insignificant. There is a positive relationship between intolerance of uncertainty and careerism but it is seen that there is an insignificant relationship between preventive anxiety and careerism. To understand whether there is an indirect effect on the model, the bootstrap method is used and the BootLLCI value and the BootULCI value are examined (BootLLCI: -.2158 and BootULCI: -.1007). The coefficient value of the independent variable before including the mediating variable (careerism) in the model increased (from -.4007 to .0438). As a result, there is an indirect-only mediation according to Zhao method, and the indirect effect value of careerism between intolerance of uncertainty and work engagement is -.1566.

Anahtar Kelimeler

• Intolerance of uncertainty
• Work engagement
• Careerism
• Teachers

Kaynakça

1. Aksoy, T., & Şahin, I. (2015). Belirsizlik altında karar alma: Geleneksel ve modern yaklaşımlar. Türkiye İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, 2(2), 1-28.
2. Armutlu, İ. (2019). Belirsizliğe tahammülsüzlük, dürtüsellik, ruminasyon ve genel erteleme eğiliminin psikolojik belirtiler ile ilişkisi. (Master’s Thesis). Başkent Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
3. Bandura, A., Adams, N.E., & Beyer, J. (1977). Cognitive processes mediating behavioural change. Journal of Personality and Social Psychology, 35(3), 125-139. Doi:10.1037/0022-3514.35.3.125.
4. Barlow, D.H. (2000). Unraveling the mysteries of anxiety and its disorders from the perspective of emotion theory. American Psychologist, 55(11), 1247-1263. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.11.1247.
5. Baruch, Y. (2004). Transforming careers: From linear to multidirectional career paths: Organizational and individual perspectives. Career Development International, 9(1): 58-73. Doi:10.1108/13620430410518147.
6. Baruch, Y. (2006). Career development and beyond Balancing traditional and contemporary viewpoints. Human Resource Management Review, 16: 125-138. https://doi.org/10.1016/j.hrmr.2006.03.002.
7. Bilginoglu, E., & Yozgat, U. (2019). Ultra-kısa işe angaje olma ölçeği Türkçe formunun geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. Business & Management Studies: An International Journal BMIJ, 7(5): 2863-2872. Doi:10.15295/bmij.v7i5.1354.
8. Birrell, J., Meares, K., Wilkinson, A., & Freeston, M. (2011). Toward a definition of intolerance of uncertainty: A review of factor analytical studies of the intolerance of uncertainty scale. Clinical Psychology Review, 31, 1198– 1208. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2011.07.009

9. Boswell, J.F., Thompson-Hollands, J., Farchione, T.J., & Barlow, D.H. (2013). Intolerance of uncertainty: a common factor in the treatment of emotional disorders. Journal of Clinical Psychology, 69(6), 630-645. DOI: 10.1002/jclp.21965.
10. Buhr K. & Dugas M.J. (2009). The role of fear of anxiety and ıntolerance of uncertainty in worry: An experimental manipulation. Behaviour Research and Therapy. 47: 215–223. https://doi.org/10.1016/j.brat.2008.12.004.
11. Carleton, R.N., Norton, M.P.J., & Asmundson, G.J. (2007). Fearing the unknown: A short version of the Intolerance of Uncertainty Scale. Journal of Anxiety Disorders, 21(1), 105-117. Doi: 10.1016/j.janxdis.2006.03.014.
12. Carleton, R. N. (2012). The intolerance of uncertainty construct in the context of anxiety disorders: Theoretical and practical perspectives. Expert Review of Neurotherapeutics, 12(8), 937-947. Doi: 10.1586/ern.12.82.
13. Carleton, R.N. (2016a). Fear of the unknown: One fear to rule them all? Journal of Anxiety Disorders, 41, 5–21. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2016.03.011
14. Carleton, R.N. (2016b). Into the unknown: A review and synthesis of contemporary models involving uncertainty. Journal of Anxiety Disorders, 39, 30–43. Doi: 10.1016/j.janxdis.2016.02.007.
15. Cemaloğlu, N., & Kayabaşı, Y. (2007). Öğrermenlerin tükenmişlik düzeyi ile sınıf yönetiminde kullandıkları disiplin modelleri arasındaki ilişki. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(2), 123-155.
16. Chen, C.Y. & Hong, R.Y. (2010). Intolerance of uncertainty moderates the relationship between negative life events and anxiety. Personality and Individual Differences, 49, 49–53. https://doi.org/10.1016/j.paid.2010.03.006.
17. Christian, M.S., Garza, A.S., & Slaughter, J.E. (2011). Work engagement: A qualitative review and test of its relations with task and contextual performance. Personnel Psychology, 64, 89-136. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.2010.01203.x.
18. Coşkun, E. (2019). Duygusal zeka ve belirsizliğe tahammülsüzlüğün stresle başa çıkma tarzlarına etkisinin incelenmesi. (Master’s Thesis). Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
19. Çetin, F., Şeşen, H., & Basım, H.N. (2013). Örgütsel psikolojik sermayenin tükenmişlik sürecine etkileri: Kamu sektöründe bir araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(3), 95-108. Retrieved from: https://www.researchgate.net/publication/303862390.
20. Dugas, M.J., Buhr, K., & Ladouceur, R. (2004). The role of intolerance of uncertainty in the etiology and maintenance of generalised anxiety disorder. In R.G. Heimberg, C.L. Turk, & D.S. Mennin (Eds.), Generalised anxiety disorder: Advances in research and practice (pp. 143–163). New York, NY: Guilford Press.
21. Dugas, M.J., Savard, P., Turcotte, J., Gaudet, A., Brillon, P., Ladouceur, R., Leblanc, R., & Gervais, N.J. (2010). A randomized clinical trial of cognitive-behavioral therapy and applied relaxation for adults with generalized anxiety disorder. Behavior Therapy, 41, 46-58. Doi: 10.1016/j.beth.2008.12.004.
22. Duman, N. (2020). Üniversite öğrencilerinde covıd-19 korkusu ve belirsizliğe tahammülsüzlük. The Journal of Social Science, 4(8), 426-437. DOI: 10.30520/tjsosci.748404
23. Elliot, A., Wilson, T.D., & Akert, L.M. (2012). Sosyal Psikoloji. O. Gündüz (çev.). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
24. Erguvan, F.M. (2015). Üniversite öğrencilerinin belirsizliğe tahammülsüzlük düzeyleri ile psikolojik iyi olma düzeylerinin incelenmesi. (Master’s Thesis). Sakarya Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
25. Ersanlı, K., & Uysal, E. (2015). Belirsizliğe karşı tutum ölçeğinin geliştirilmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14(54), 46-53. www.esosder.org.
26. Feldman, D.C., & Weitz, B.A. (1991). From the invisible hand to the gladhand: Understanding a careerist orientation to work. Human Resource Management, 30(2), 237-257. https://doi.org/10.1002/hrm.3930300206.
27. Fourtounas, A. & Thomas, S.J. (2016). Cognitive factors predicting checking, procrastination and other maladaptive behaviours: Prospective versus inhibitory intolerance of uncertainty. Journal of Obsessive- Compulsive and Related Disorder, (9), 30-35. Doi: 10.1016/j.jocrd.2016.02.003.
28. Freeston, M.H., Rhéaume, J., Letarte, H., Dugas, M.J. & Ladouceur, R. (1994). Why do people worry? Personality and Individual Differences, 17(6), 791-802. https://doi.org/10.1016/0191-8869(94)90048-5.
29. Geçgin, F.M., & Sahranç, Ü. (2017). Belirsizliğe tahammülsüzlük ile psikolojik iyi oluş arasındaki ilişki. Sakarya University Journal of Education, 7(4-özel sayı), 739-755. Doi: 10.19126/suje.383737
30. Gürbüz, S., & Bayık, M.E. (2021). Aracılık modellerinin analizinde yeni yaklaşım: Baron ve Kenny’nin yöntemi hâlâ geçerli mi? Türk Psikoloji Dergisi, 36(88), 1-14. Doi: 10.31828/tpd1300443320191125m000031.
31. İrmiş, A. & Bayrak, S. (2001). İnsan kaynakları yönetimi açısından kariyer yönetimi. SÜ İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 1(2), 177-186. Retrieved from: https://dergipark.org.tr/tr/pub/susead/issue/28441/302972.
32. Jenkinson, R., Milne, E., & Thompson, A. (2020). The relationship between intolerance of uncertainty and anxiety in autism: A systematic literature review and meta-analysis. Autism, 24(8): 1933–1944. Doi: 10.1177/1362361320932437.
33. Kahn, W.A. (1990). Psychological conditions of personal engagement and disengagement at work. Aca¬demy of Management Journal, 33(4), 692-724. https://doi.org/10.2307/256287.
34. Karataş, Z. & Uzun, K. (2018). Belirsizliğe tahammülsüzlüğün yordayıcısı olarak endişe ile ilgili olumlu ve olumsuz inançlar. Kastamonu Education Journal, 26(4), 1267-1276. doi:10.24106/kefdergi.434169.
35. Keren, G. & Gerritsen, L.E.M. (1999). On the robustness and possible accounts of ambiguity aversion. Acta Psychologica, 103, 149-172. https://doi.org/10.1016/S0001-6918(99)00034-7.
36. Kilit, Z., Dönmezler, S., Erensoy, H., & Berkol, T.D. (2020). Üniversite öğrencilerinde belirsizliğe tahammülsüzlük, endişe ve bilişsel sınav kaygısı ilişkisi. Ortadoğu Tıp Dergisi, 12(2), 262-268. https://doi.org/10.21601/ortadogutipdergisi.741156
37. Reuman, L., Jacoby, R.J., Fabricant, L.E., Herring, B. & Abramowitz, J.S. (2015). Uncertainty as an anxiety cue at high and low levels of threat. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 47, 111-119. doi:http://dx.doi.org/10.1016/j.jbtep.2014.12.002.
38. Rousseau, D.M. (1990). New hire perceptions of their own and their employer's obligations: A study of psychological contracts. Journal of Organizational Behavior, 11(5), 389-400. https://doi.org/10.1002/job.4030110506.
39. Sarı, S. & Dağ, İ. (2009). Belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği, endişe ile ilgili olumlu inançlar ölçeği ve endişenin sonuçları ölçeği’nin Türkçeye uyarlanması, geçerliliği ve güvenilirliği. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 10, 261-270.
40. Sarıçam, H. (2014). Belirsizliğe tahammülsüzlüğün mutluluğa etkisi. Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8).
41. Sarıçam, H., Erguvan, F.M., Akın, A., & Akça, M.Ş. (2014). Belirsizliğe tahammülsüzlük ölçeği (BTO-12) Türkçe formu: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Route Educational and Social Science Journal, 1(3): 148-157. Retrieved from: https://www.academia.edu/23721251.
42. Schaufeli, W.B., Salanova, M., González-Romá, V., & Bakker, A.B. (2002). The measurement of engagement and burnout: A two sample confirmatory factor analytic approach. Journal of Happiness Studies, 3, 71- 92. https://doi.org/10.1023/A:1015630930326.
43. Schaufeli, W.B., Bakker, A.B., & Salanova, M. (2006). The measurement of work engagement with a short questionnaire: A cross-national study. Educational and Psychological Measurement, 66, 701-716. https://doi.org/10.1177/00131644052824.
44. Schaufeli, W.B. (2012). Work Engagement. What do we know and where do we go? Romanian Journal of Applied Psychology, 14(1), 3-10. Retrieved from: https://www.researchgate.net/publication/230580677.
45. Seçer, B. (2012). İş sağlığı ve güvenliğinde psikolojik bir yaklaşım: Atıf teorisi.İş, Güç, Endüstri İlişkileri ve İnsan Kayanakları Dergisi, 14(4), 29-46.
46. Tofighi, D., & MacKinnon, D.P. (2011). RMediation: An R package for mediation analysis confidence intervals. Behaviour Research Methods, 43(3), 692-700.
47. Tomak, S. (2009). Girişimci ve hevristikleri: Kavramsal çözümleme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 145-166.
48. Yıldız, B. (2015). The antecedents of constructive and destructive deviant workplace behaviours. (Doctoral Dissertation). Gebze Teknik Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
49. Yıldız, B., Yıldız, H., & Alpkan, L. (2015). Olağandışı işyeri davranışlarının bir öncülü olarak kariyerizm. 3. Örgütsel Davranış Kongresi, 6-7 Kasım 2015, Tokat, s. 684-689.
50. Yıldız, B. & Ayaz Arda, Ö. (2018). İyi bir asker mi? İyi bir illüzyonist mi? Kariyerizm ile zorunlu vatandaşlık davranışları arasındaki ilişkide işten ayrılma niyetinin rolü. Business and Economics Research Journal, 9(1): 151- 167. Doi: 10.20409/berj.2018.97
51. Zhao, X., Lynch, J.G., & Chen, Q. (2010). Reconside¬ring Baron and Kenny: Myths and truths about me¬diation analysis. Journal of Consumer Research, 37, 197–206. https://doi.org/10.1086/651257.