EN
TR
19 ve 20. Yüzyıl Osmanlı Astronomisinde Güneş ve Ay Tutulmaları Üzerine Düşünceler
Öz
Bu makalede Güneş merkezli evren modeli esas alınarak Osmanlı astronomisinde yazılmış olan eserlerde Güneş ve Ay tutulmaları hakkında verilen bilgiler analiz edilerek değerlendirilmeye çalışılmıştır. Makalenin giriş kısmında Yer merkezli ve Güneş merkezli evren modeli hakkında kısaca bilgi verilmiştir. Osmanlı astronomisinde Güneş merkezli evren modeline göre ulaşıp incelenen eserler Mustafa Hilmi’nin Husûf ve Küsûf, Mustafa Reşid’in Kozmografya, Ahmet Ziya Akbulut’un Kozmografya, Ohannes Agopyan’ın Avalim-i Felekiye, Salih Zeki’nin Yeni Kozmografya ve Tüccar Zade İbrahim Hilmi’nin Yeni Kozmografya Dersleri’dir. Bu kitaplardan Mustafa Hilmi’nin Husûf ve Küsûf’u Ay ve Güneş tutulması hakkında yazılmış müstakil bir kitaptır Diğer eserler içerisinde genel astronomiye ait bilgilerle birlikte bölüm içinde tutulmalara ait bilgiler verilmektedir. Tutulmalar bölümünde tanımlar, şekiller ve hesaplamalara it bilgiler bulunmaktadır. Bu çalışmada verilen bilgiler incelenip önemli kısımlar aktarılmaya çalışılmıştır. Çalışmada yer alan bilgilerde önemli tarihi tutulmalar, bilimsel hesaplamalar, Saros çevrimi hakkındaki açıklamalar ve bazı eski toplumların Güneş ve Ay tutulması üzerine düşünceleri ve tutulmalara yükledikleri olumlu-olumsuz yorumları aktarılmaya çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
“19 ve 20. Yüzyıl Osmanlı Astronomisinde Güneş ve Ay Tutulmaları Üzerine Düşünceler” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Yazılı kaynaklar üzerinden bir çalışma yapıldığı için herhangi bir etik kurul iznine gerek olmamıştır.
Kaynakça
- Agopyan, O. (1909). Avalim-i Felekiyye. Boyacıyan Agop Matbaası.
- Akbulut, A. Z. (1320). Kozmografya (2. bs).
- Aydın, C., & Aydın, G. (1992). Batlamyus. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (C. 5, ss. 196-199). https://islamansiklopedisi.org.tr/batlamyus
- Etker, Ş. (2006). Salih Zeki Kozmografyasına Katkı: “Hey’et-i Felekiyye”. Osmanli Bilimi Arastirmalari (Studies in Ottoman Science), 8(1), Article 1.
- Gazzâli, E. H. el-. (2014). Tehâfütü’l-Felâsife: Filozofların Tutarsızlığı (M. Kaya, Çev.). Klasik Yayınları.
- Hakkı, E. İ. (2013). Marifetname (10. bs). İpek Dağıtım.
- Herodotos. (2023). Tarih (M. Ökmen, Çev.; 22. bs). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
- Hilmi, M. (1304). Husuf ve Küsuf (1. bs). Matabaa-ı Ebu’z-Ziya.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Osmanlı Düşünce Tarihi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Nisan 2025
Gönderilme Tarihi
24 Şubat 2025
Kabul Tarihi
23 Mart 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 14 Sayı: 2
APA
Aydemir, M., & Çuhadar, C. (2025). 19 ve 20. Yüzyıl Osmanlı Astronomisinde Güneş ve Ay Tutulmaları Üzerine Düşünceler. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(2), 875-899. https://doi.org/10.33206/mjss.1645828
AMA
1.Aydemir M, Çuhadar C. 19 ve 20. Yüzyıl Osmanlı Astronomisinde Güneş ve Ay Tutulmaları Üzerine Düşünceler. MJSS. 2025;14(2):875-899. doi:10.33206/mjss.1645828
Chicago
Aydemir, Mustafa, ve Cengiz Çuhadar. 2025. “19 ve 20. Yüzyıl Osmanlı Astronomisinde Güneş ve Ay Tutulmaları Üzerine Düşünceler”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 14 (2): 875-99. https://doi.org/10.33206/mjss.1645828.
EndNote
Aydemir M, Çuhadar C (01 Nisan 2025) 19 ve 20. Yüzyıl Osmanlı Astronomisinde Güneş ve Ay Tutulmaları Üzerine Düşünceler. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 14 2 875–899.
IEEE
[1]M. Aydemir ve C. Çuhadar, “19 ve 20. Yüzyıl Osmanlı Astronomisinde Güneş ve Ay Tutulmaları Üzerine Düşünceler”, MJSS, c. 14, sy 2, ss. 875–899, Nis. 2025, doi: 10.33206/mjss.1645828.
ISNAD
Aydemir, Mustafa - Çuhadar, Cengiz. “19 ve 20. Yüzyıl Osmanlı Astronomisinde Güneş ve Ay Tutulmaları Üzerine Düşünceler”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 14/2 (01 Nisan 2025): 875-899. https://doi.org/10.33206/mjss.1645828.
JAMA
1.Aydemir M, Çuhadar C. 19 ve 20. Yüzyıl Osmanlı Astronomisinde Güneş ve Ay Tutulmaları Üzerine Düşünceler. MJSS. 2025;14:875–899.
MLA
Aydemir, Mustafa, ve Cengiz Çuhadar. “19 ve 20. Yüzyıl Osmanlı Astronomisinde Güneş ve Ay Tutulmaları Üzerine Düşünceler”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 14, sy 2, Nisan 2025, ss. 875-99, doi:10.33206/mjss.1645828.
Vancouver
1.Mustafa Aydemir, Cengiz Çuhadar. 19 ve 20. Yüzyıl Osmanlı Astronomisinde Güneş ve Ay Tutulmaları Üzerine Düşünceler. MJSS. 01 Nisan 2025;14(2):875-99. doi:10.33206/mjss.1645828