The Migration Phenomenon Through Cinema: The Case of the Film Dedemin İnsanları

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 1, 310 - 328, 16.01.2026

Samet Ünlü

https://doi.org/10.33206/mjss.1646806

Öz

This study examines the phenomenon of migration through the lens of cinema sociology by analyzing Çağan Irmak’s film Dedemin İnsanları. Utilizing a qualitative research design, the narrative structure and characters are evaluated to understand the individual, social, and cultural impacts of migration. Based on Braun and Clarke’s six-phase model of thematic analysis, the study systematically codes and interprets key scenes from the film. This scene-based critical reading is grounded in cinema and migration literature to examine how identity, belonging, cultural transmission, and collective memory are constructed through cinematic representation. The findings reveal that migration transforms individual memory into collective memory and plays a decisive role in identity formation, intergenerational continuity, and the preservation of cultural heritage. The character Mehmet Bey symbolizes the identity ruptures and emotional negotiations that accompany forced migration, while his relationship with his grandson represents a visual narrative of cultural transmission. The film also illustrates cinema’s capacity to enhance social empathy, foster solidarity, and resist others by making migration experiences visible and emotionally resonant. Ultimately, the study underscores the critical potential of cinema in revealing the complex, multi-layered dimensions of migration and offers a theoretically grounded, original contribution to cinema sociology through the case of Dedemin İnsanları.

Anahtar Kelimeler

Dedemin İnsanları , migration , identity , cinema , collective memory

Etik Beyan

During the writing process of the study “The Migration Phenomenon Through Cinema: The Case of the Film Dedemin İnsanları” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. Ethics Committee Permission is not required.

Göç Olgusunu Sinema Üzerinden İncelemek: Dedemin İnsanları Filmi Örneği

Öz

Bu çalışma, Çağan Irmak’ın Dedemin İnsanları filmi üzerinden göç olgusunu sinema sosyolojisi perspektifiyle incelemektedir. Filmdeki anlatı unsurları ve karakterler, göçün bireysel, toplumsal ve kültürel etkilerini anlamak amacıyla nitel bir araştırma yöntemiyle değerlendirilmiştir. Braun ve Clarke’nın tematik analiz modeline dayalı altı aşamalı çözümleme süreci izlenmiş, filmden seçilen bazı kritik sahneler üzerinden kodlama ve sahne temelli eleştirel okuma gerçekleştirilmiştir. Analiz, sinema yoluyla göç deneyiminin ne şekilde temsil edildiğini, kimlik ve aidiyet gibi kavramların nasıl sinematografik olarak inşa edildiğini açıklamaktadır. Bulgular, göçün bireysel hafızayı kolektif belleğe dönüştürdüğünü; kimlik inşası, kültürel aktarım ve kuşaklar arası ilişkilerde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır. Mehmet Bey karakteri, zorunlu göçün birey üzerindeki kimlik kırılmalarını, geçmişe bağlılık ile yeni kimlik arasında süregiden müzakereyi simgelerken; torunuyla kurduğu ilişki, kültürel sürekliliğin ve kuşaklar arası aktarımların görsel bir temsilidir. Film ayrıca, sinemanın göç deneyimlerini görünür kılarak toplumsal empatiyi artırma, ötekileştirmeye karşı direnç üretme ve toplumsal dayanışmayı teşvik etme kapasitesine işaret etmektedir. Sonuç olarak, bu çalışma, sinemanın göç gibi çok katmanlı toplumsal olguları anlamada sunduğu eleştirel potansiyeli vurgularken, Dedemin İnsanları örneği üzerinden sinema sosyolojisine özgün ve kuramsal olarak temellendirilmiş bir katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Dedemin İnsanları , göç , kimlik , sinema , toplumsal hafıza

Etik Beyan

“Göç Olgusunu Sinema Üzerinden İncelemek: Dedemin İnsanları Filmi Örneği” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Çalışma konusu ve yöntemi gereği etik kurul izni gerektirmemektedir.

Kaynakça

• Adıgüzel, Y. (2022). Göç Sosyolojisi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
• Assmann, J. (1995). "Collective Memory and Cultural Identity." New German Critique, 65:125-133.
• Ataş, Ö. (2021). Suriyeli Göçmenlerin Sosyal Uyum Düzeyi: Gaziantep Örneği. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Hasan Kalyoncu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Gaziantep.
• Bauman, Z. (2017). Kimlik. Çev. Mesut Hazır. Ankara: Heretik Yayınları.
• Bauman, Z. (2019). Akışkan Modernite. Çev. Sinan Okan Çavuş. İstanbul: Can Yayınları.
• Basch, L., Glick Schiller, N., & Blanc, C. S. (1994). Nations Unbound: Transnational Projects, Postcolonial Predicaments, and Deterritorialized Nation-States. Gordon and Breach.
• Berger, P. L., & Luckmann, T. (2023). Gerçekliğin Sosyal İnşası: Bir Bilgi Sosyolojisi Denemesi. Çev. Vefa Saygın Öğütle. İstanbul: Atıf Yayınları.
• Bourdieu, P. (1990). The Logic of Practice. Polity Press.
• Bourdieu, P. (2021). Ayrım: Beğeni Yargısının Toplumsal Eleştirisi. Çev. D. Fırat vd. İstanbul: Nika Yayınevi.
• Braun, V., & Clarke, V. (2006). “Using Thematic Analysis in Psychology.” Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77-101.
• Caruth, C. (1996). Unclaimed experience: Trauma, narrative, and history. Baltimore: Johns Hopkins University Press.
• Castles, S., & Miller, M. J. (2009). The Age of Migration: International Population Movements in the Modern World. Palgrave Macmillan.
• Deleuze, G., & Guattari, F. (1986). Kafka: Toward a minor literature. (D. Polan, Trans.). Minneapolis: University of Minnesota Press.
• Diken, B. ve Laustsen, C. B. (2016). Filmlerle Sosyoloji. (4. Baskı). İstanbul: Metis Yayınları.
• Durkheim, E. (2023). Toplumsal İşbölümü. İstanbul: Cem Yayınevi.
• Erikson, E. H. (1994). Identity: Youth and Crisis. Norton.
• Flick, U. (2014). An Introduction to Qualitative Research. Sage Publications.
• Fraser, N. (2001). Recognition without ethics? Theory, Culture & Society, 18(2-3), 21-42. https://doi.org/10.1177/02632760122051760.
• Habermas, J. (2015). Kamusallığın Yapısal Dönüşümü. Çev. Mithat Sancar & Tanıl Bora. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Halbwachs, M. (1992). On Collective Memory. University of Chicago Press.
• Hall, S. (1990). “Cultural Identity and Diaspora.” Identity: Community, Culture, Difference, 222-237.
• Hirsch, M. (2008). The generation of postmemory. Poetics Today, 29(1), 103-128. https://doi.org/10.1215/03335372-2007-019.
• Irmak, Ç. (Senarist ve Yönetmen). (2011). Dedemin İnsanları. Ay Yapım.
• İçduygu, A. ve Sirkeci, İ. (1999). “Cumhuriyet Dönemi Türkiye’sinde Göç Hareketleri”. Oya Baydar (Ed.) içinde 75 Yılda Köylerden Şehirlere (s. 249‐268). Tarih Vakfı Yurt Yayınları: İstanbul..
• Kirişci, K. (2000). “Disaggregating Turkish Citizenship and Immigration Practices.” Middle Eastern Studies, 36(3), 1-22.
• Kuş, O. (2019). Suriyeli Mültecilerin Sosyal Entegrasyonunda Halkla İlişkilerin Rolü. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İstanbul.
• Lee, E. S. (1966). “A Theory of Migration.” Demography, 3(1), 47-57.
• Levent, S. (2016). Zorunlu Göçe İlişkin Belleğin Oluşmasında Filmlerin Katkısı: Dedemin İnsanları ve Bir Tutam Baharat Filmlerinin Alımlanması.Moment Dergi, 3(2), 436-466. https://doi.org/10.17572/moment.410101.
• Mannheim, K. (2013). Essays on the Sociology of Knowledge. Routledge.
• Nora, P. (1989). Between memory and history: Les lieux de mémoire. Representations, 26, 7-24. https://doi.org/10.2307/2928520
• Özdağ, B. (2021). Çağan Irmak Filmlerinde Çocuk(su)luğun Temsili: Babam ve Oğlum, Dedemin İnsanları ve Mustafa Hakkında Her Şey. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Doğu Akdeniz Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Öğretim ve Araştırma Enstitüsü. Kıbrıs.
• Öztürk, A. (2024). Sinema ve Toplumsal Bellek İlişkisi: “Dedemin İnsanları” Filmi Üzerine Bir Analiz. Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 12(3), 1718-1750.https://doi.org/10.19145/e- gifder.1405909.
• Park, R. E. (2019). “İnsan Göçü ve Marjinal İnsan” (Çev. N. Akın vd.). Yabancı: Bir İlişki Biçimi Olarak Ötekilik. (Ed. L. Ünsaldı). Ankara: Heretik Yayınları. s. 35-52.
• Ricoeur, P. (2017). Hafıza, tarih, unutuş Çev. (M. E. Özcan). İstanbul: Metis Yayınları.
• Said, E. W. (2015). Sürgün üzerine düşünceler ve diğer denemeler (Çev. S. Özer). İstanbul: Metis Yayınları.
• Taylor, C. (2018). Çokkültürcülük: Tanınma Politikası. (Çev. Y. Şahin). İstamnul: Yapı Kredi Yayınları.
• Ünal, E. (2024). The Effects Of Forced Migration On Generatıons And Societıes: A Historical And Analytical Approach To Film ‘Dedemin İnsanları. Yeditepe University Graduate School Of Social Sciences. İstanbul.