Öğrencilerin Siber Güvenlik Farkındalığına İlişkin Meta-Sentez Çalışması

Öz

Dijital teknolojilerin en aktif kullanıcıları olarak genç bireyler, çevrimiçi ortamlarda daha fazla zaman geçirdikleri için siber saldırılara maruz kalma olasılıkları daha yüksektir. Bu nedenle, gençlerin siber tehditlere karşı bilinç düzeylerinin artırılması ve güvenli çevrimiçi alışkanlıklar kazanmaları büyük önem taşımaktadır. Bu çalışma, öğrencilerin siber güvenlik konusundaki mevcut farkındalık düzeylerini değerlendirmek ve dijitalleşen dünyada karşılaşılan siber tehditlere yönelik farkındalığı artırmaya dönük olarak çözüm önerileri sunmayı amaçlanmaktadır. Meta-sentez tekniği kullanılarak yapılan araştırmada, öğrencilerin siber güvenlik farkındalığına ilişkin ulusal ve uluslararası çalışmalar taranmış ve öğrencilerin siber güvenlik konusundaki bilgi, tutum ve davranışları farklı boyutlar altında incelenerek mevcut durum saptanmıştır. Bulgular, öğrencilerin farkındalık düzeylerinin genel olarak düşük olduğunu, sahip olunan bilgi düzeylerinin ise güvenli siber davranışlara dönüşemediğini ortaya koymaktadır. Sosyal mühendislik, kimlik avı ve parola güvenliği gibi temel konularda bilgi ve uygulama eksiklikleri dikkat çekmektedir. Ayrıca öğrencilerin teknik bilgi, güvenlik alışkanlıkları ve dijital hijyen gibi konularda ciddi eğitim ve kaynak eksikliklerinin olduğu belirlenmiş, eğitim kurumlarının bu konuda yeterince hazırlıklı olmadığı anlaşılmıştır. Araştırma sonucunda, yalnızca farkındalık kazandırmanın yeterli olmadığı; etkileşimli ve uygulamalı eğitim modellerine ihtiyaç duyulduğu anlaşılmıştır. Öğrencilerin yaş, cinsiyet, deneyim ve kültürel bağlam gibi demografik faktörlerin siber güvenlik farkındalığını etkilediği gözlemlenmiştir. Bu sebeple, eğitim müfredatları bu farklılıklara duyarlı şekilde tasarlanarak disiplinler arası, davranış odaklı ve sürdürülebilir eğitim yaklaşımlarına ihtiyaç duyulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Siber güvenlik
• Siber farkındalık
• Siber saldırı
• Öğrenciler
• Meta-sentez

Etik Beyan

“Öğrencilerin Siber Güvenlik Farkındalığına İlişkin Meta-Sentez Çalışması” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma da etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır. Araştırmacıların Katkı Oranı Beyanı: Yazarların çalışmadaki katkı oranları eşittir. Çatışma Beyanı: Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir. Finansman: Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır. Yapay Zeka ve Türleri Kullanım Beyanı: Bu makalenin yazımında yapay zeka ve türleri kullanılmamıştır. Veri Paylaşım Beyanı: Bu çalışmanın verilerini bulguların doğrulanması amacıyla makul bir talep üzerine “etik ilkeler ve yayın politikası”nın ilgili kısmında belirtilen şartlara göre paylaşabileceğimizi beyan ederiz.

Meta-Synthesis Study on Students' Cyber Security Awareness

Öz

As the most active users of digital technologies, young individuals are more likely to be exposed to cyber-attacks as they spend more time online. Therefore, it is of great importance to increase the awareness of young people against cyber threats and to gain safe online habits. This study aims to evaluate the current awareness levels of students about cyber security and to offer solutions to increase awareness of cyber threats encountered in the digitalising world. In the study, which was conducted using the meta-synthesis technique, national and international studies on students' cyber security awareness were reviewed and the current situation was determined by examining students' knowledge, attitudes and behaviours on cyber security under different dimensions. The findings reveal that the awareness levels of the students are generally low and the knowledge levels of the students cannot be transformed into safe cyber behaviours. Lack of knowledge and practice on basic issues such as social engineering, phishing and password security draws attention. In addition, it has been determined that students lack serious training and resources on issues such as technical knowledge, security habits and digital hygiene, and it is understood that educational institutions are not sufficiently prepared in this regard. As a result of the research, it was understood that only raising awareness is not enough; interactive and applied education models are needed. It has been observed that demographic factors such as age, gender, experience and cultural context affect students' cyber security awareness. For this reason, education curricula should be designed in a way that is sensitive to these differences and interdisciplinary, behaviour-oriented and sustainable education approaches are needed.

Anahtar Kelimeler

• Cyber security
• Cyber awareness
• Cyber attack
• Students
• Meta-synthesis

Etik Beyan

During the writing process of the study “Meta-Synthesis Study on Students' Cyber Security Awareness” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. Ethics Committee Permission is not required. Statement of Contribution Rate of Researchers: The contribution rates of the authors in the study are equal. Declaration of Conflict: There is no potential conflict of interest in the study. Funding: No funding was received from any institution or organization for this study. Statement of Use for Artificial Intelligence and Its Types: Artificial intelligence and its various types were not used in the writing of this article. Data Sharing Statement: We declare that, upon reasonable request for the purpose of verifying the findings, we can share the data of this study according to the conditions specified in the relevant section of the "ethical principles and publication policy".

Kaynakça

1. 12371.cn. (2023, 12 Temmuz). Meiyou wangluo anquan jiu meiyou guojia anquan 没有网络安全就没有国家安全 [Ağ güvenliği olmadan ulusal güvenlik olmaz]. Gongchandangyuan Wang [Komünist Parti Üyesi Ağı]. https://www.12371.cn/2023/07/12/ARTI1689120036356633.shtml. (Erişim Tarihi: 07.04.2025)
2. Abdulla, R. M., Faraj, H. A., Abdullah, C. O., Amin, A. H. ve Rashid, T. A. (2023). Analysis of social engineering awareness among students and lecturers. IEEE Access, 11, 101098-101111.
3. Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
4. Akgün, Ö. ve Topal, M. (2015). Eğitim fakültesi son sınıf öğrencilerinin bilişim güvenliği farkındalıkları: Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi örneği. Sakarya University Journal of Education, 5(2), 98-121.
5. Aksoğan, M., Bayer, H., Gülada, M. O. ve Çelik, E. (2018). İletişim fakültesi öğrencilerinin siber güvenlik farkındalığı: İnönü Üniversitesi örneği. Kesit Akademi Dergisi, (13) ,271-288.
6. Al-Janabi, S. ve Al-Shourbaji, I. (2016). A study of cyber security awareness in educational environment in the middle east. Journal of Information & Knowledge Management, 15(01), 1650007.
7. Altun, O. ve Yükseltürk E.(2024). Lise öğrencilerinin dijital okuryazarlık ve siber güvenlik farkındalıklarının incelenmesi, Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14(2), 321-346.
8. Altunok, E. ve Vural, A. F. (2011). Bilişim suçları. Denetişim, (8), 74-84. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/208853

9. Aslay, F. (2017). Siber saldırı yöntemleri ve Türkiye’nin siber güvenlik mevcut durum analizi. International Journal Of Multidisciplinary Studies And Innovative Technologies, 1(1), 24-28.
10. Avcı, Ü. ve Oruç, O. (2020). Üniversite öğrencilerinin kişisel siber güvenlik davranışları ve bilgi güvenliği farkındalıklarının incelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 284 303.
11. Baraković, S. ve Baraković Husić, J. (2022). Cyber hygiene knowledge, awareness, and behavioral practices of university students. Information Security Journal: A Global Perspective, 32(5), 347–370. https://doi.org/10.1080/19393555.2022.2088428
12. Basha, M. S. A., Christina, S., Devi, A. U., Sucharitha, M. M. ve Maheshwari, A. (2022, November). A Study on Student Cyber Safety Consciousness in the Light of Online Learning. In 2022 IEEE 19th India Council International Conference (INDICON) (pp. 1-6). IEEE.
13. Berki, E., Kandel, C., Zhao, Y. ve Chaudhary, S. (2017). A Comparative Study of Cyber-Security Knowledge in Higher Education Institutes of Five Countries. In EDULEARN17 Proceedings (pp. 2796-2806). IATED.
14. Bilek, B.T. (2012). Bilişim suçları ve üniversite lisans öğrencilerin bilişim suçlarına yönelik görüşleri [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi.
15. Çabuk, H. (2025). Üniversite öğrencilerinde internet kullanımı ve sosyal medya bağımlılığı düzeylerinin belirlenmesi: Şırnak Üniversitesi örneği. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 91–106. https://doi.org/10.53586/susbid.1642574
16. Çavuş, S. (2022). Üniversite öğrencilerinin sosyal medya kullanımları üzerine bir alan araştırması: Aksaray Üniversitesi örneği. İNİFE Dergisi, 7(2), 9–25. https://doi.org/10.47107/inifedergi.1076570
17. Çetin, H.(2014). Kişisel veri güvenliği kullanıcılarının farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Akdeniz İİBF Dergisi, (29), 86-105.
18. Çubukçu, A. ve Bayzan, Ş. (2013). Türkiye’de dijital vatandaşlık algısı ve bu algıyı internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımı ile artırma yöntemleri. Middle Eastern and African Journal of Educational Research, 5, 148-174. https://www.guvenliweb.org.tr/dosya/73bDc.pdf
19. Değirmenci, N. ve Demiral, D.(2023). Bilgi güvenliği farkındalığı üzerine üniversite öğrencilerine yönelik araştırma, Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 15 (29), 613-635.
20. DeWitt-Brinks, D. ve Rhodes, S. C. (1992). Listening instruction: A qualitative meta-analysis of twenty-four selected studies. International Journal of Listening, 6(1), 48-66.
21. Digital (2025), https://datareportal.com/reports/digital-2025-global- overview-report (12.02.2026)
22. Edgar, T. W. ve Manz, D. O. (2017). Science and cyber security. Research methods for cyber security, 33-62. https://doi.org/10.1016/B978-0-12- 805349-2.00002-9
23. Ekşim, A. ve Kara, M.(2019). Açık kaynak istihbaratı üzerinden siber saldırı tespiti yöntemleri, Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 7(1), 577- 593.
24. Erdal, N., Filiz, M., ve Budak, O. (2023). Kişilik özelliklerinin siber güvenlik algısı üzerine etkisi: Z kuşağı örneği. Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 643-670.
25. Goutam, R. K. (2015). Importance of cyber security. International Journal of Computer Applications, 111(7).
26. Gökmen, Ö. F. ve Akgün, Ö. E. (2015). Bilgisayar ve öğretim teknolojileri eğitimi öğretmen adaylarının bilişim güvenliği bilgilerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(1), 61-84.
27. Göldağ, B. (2021). Investigation of the relationship between digital literacy levels and digital data security awareness levels of university students, E-International Journal of Educational Research, 12(3), 82-100.
28. Gültekin, V., ve Özel, N. (2023). Üniversite öğrencilerinin bilgi güvenliği farkındalığı: Ankara Üniversitesi örneği. Bilgi Yönetimi, 6(2), 310-331.
29. Güneş, D. ve Erdem, R. (2022). Nitel araştırmaların analizi: Meta-sentez. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 81-98.
30. Hakkari, F. (2022). Önlisans öğrencilerinin bilgi güvenliği kazanımı ve farkındalık düzeylerinin belirlenmesi: Kırıkhan Meslek Yüksekokulu örneği. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 4(1), 66-86.
31. HISCOX (2024). The Hiscox Cyber Readiness Report. https://www.hiscox.co.uk/sites/default/files/documents/2024- 10/HSX245%20%E2%80%93%20%202024%20CRR%20Final%20EN.pdf (22.04.2025)
32. Huang, J., Ho, D. W., Li, F., Yang, W. ve Tang, Y. (2020). Secure remote state estimation against linear man-in-the-middle attacks using watermarking. Automatica, 121, 109182. https://doi.org/10.1016/j.automatica.2020.109182
33. Huraj, L., Lengyelfalusy, T., Hurajová, A. ve Lajčin, D. (2023). Measuring Cyber Security Awareness: A Comparison between Computer Science and Media Science Students. TEM Journal, 12(2).
34. Ifinedo, P. (2012). Understanding information systems security policy compliance: An integration of the theory of planned behavior and the protection motivation theory. Computers & Security, 31(1), 83–95. https://doi.org/10.1016/j.cose.2011.10.007
35. Kamaruddin, M. D., Khuzairi, I. S. M., Rasid, A. F. D., Mohd, S. M., Kamarudin, S., Jan, M. N. ve Idris, F. M. (2023). Assessing student awareness of cybersecurity: A mini survey. In A. F. Mohamad Amin, N. M. J. Mohamad Jan, N. A. Mohamed ve N. F. F. M. Mazlan (Eds.), Proceedings of iJURECON 2023 Stream for the better future (pp. 454-468). Kolej PERMATA Insan. https://oarep.usim.edu.my/server/api/core/bitstreams/5c37c99e- 8d7f-4cd8-9255 fef49baa5f80/content
36. Karacı, A. , Akyüz, H. İ. ve Bilgici, G. (2017). Üniversite öğrencilerinin siber güvenlik davranışlarının incelenmesi. 10.24106/kefdergi.351517 Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(6), 2079-2094.
37. Kauthamy, K., Ashrafi, N. ve Kuilboer, J. P. (2017, April). Mobile devices and cyber security-An exploratory study on user’s response to cyber security challenges. In International Conference on Web Information Systems and Technologies (Vol. 2, pp. 306-311). SCITEPRESS.
38. Kemp, S. (2025). Digital 2025: Turkey. DataReportal. https://datareportal.com/reports/digital-2025-turkey
39. Khan, N. F., Ikram, N., Murtaza, H. ve Javed, M. (2023). Evaluating protection motivation based cybersecurity awareness training on Kirkpatrick’s Model. Computers & Security, 125, 103049. https://doi.org/10.1016/j.cose.2022.103049
40. Khan, N. F., Ikram, N., Saleem, S. ve Zafar, S. (2022). Cyber-security and risky behaviors in a developing country context: A Pakistani perspective. Security Journal, 1.
41. Koçoğlu, S.(2019). Bilişim sistemine ve sitemdeki verilere müdahale ile bilişim sistemi aracılığıyla haksız çıkar sağlama suçları (TCK M.244) [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
42. Kovačević, A., Putnik, N. ve Tošković, O. (2020). Factors related to cyber security behavior. Ieee Access, 8, 125140-125148.
43. Lallie, H. S., Thompson, A., Titis, E. ve Stephens, P. (2025). Analysing Cyber Attacks and Cyber Security Vulnerabilities in the University Sector. Computers, 14(2), 49.
44. Li, K. H., Chiu, D. K., Kong, E. W. ve Ho, K. K. (2025). Mobile security awareness of university students in Hong Kong: demographics and education. Education+ Training, 67(1), 1-19.
45. Li, Y. ve Liu, Q. (2021). A comprehensive review study of cyber-attacks and cyber security; Emerging trends and recent developments. Energy Reports, 7, 8176-8186.
46. Luh, R., Eresheim, S., Größbacher, S., Petelin, T., Mayr, F., Tavolato, P. ve Schrittwieser, S. (2022, March). PenQuest reloaded: A digital cyber defense game for technical education. In 2022 IEEE Global Engineering Education Conference (EDUCON) (pp. 906-914). IEEE.
47. Mai, P. T. ve Tick, A. (2021). Cyber Security Awareness and behavior of youth in smartphone usage: A comparative study between university students in Hungary and Vietnam. Acta Polytechnica Hungarica, 18(8), 67-89.
48. Mann, D., Sutton, M. (1998). More Change in the Organization of Thieving. British Journal of Criminology, 38(2), 201-229.
49. McGuire, M. (2020). It ain’t what it is, it’s the way that they do it? Why we still don’t understand cybercrime. The Human Factor of Cybercrime, Ed. Rutger Leukfeldt and Thomas J. Holt, Routledge, 2020, 3-28.
50. Memiş, T. (2001). Hukuki açıdan kitlelere e-posta gönderilmesi. Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, (1), 227-246. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/3858848
51. Mittal, S. ve Ilavarasan, P. V. (2019). Demographic factors in cyber security: an empirical study. In Digital Transformation for a Sustainable Society in the 21st Century: 18th IFIP WG 6.11 Conference on e-Business, e- Services, and e-Society, I3E 2019, Trondheim, Norway, September 18–20, 2019, Proceedings 18 (pp. 667-676). Springer International Publishing.
52. Moallem, A. (2019). Cyber security awareness among college students. In Advances in Human Factors in Cybersecurity: Proceedings of the AHFE 2018 International Conference on Human Factors in Cybersecurity, July 21-25, 2018, Loews Sapphire Falls Resort at Universal Studios, Orlando, Florida, USA 9 (pp. 79-87). Springer International Publishing.
53. NATO (2012). National Cyber Security Framework Manual. NATO CCDCOE. https://ccdcoe.org/uploads/2018/10/NCSFM_0.pdf (21.04.2025) (Alexander Klımburg)
54. Ouhssini, M., Afdel, K., Akouhar, M., Agherrabi, E. ve Abarda, A. (2024). Advancements in detecting, preventing, and mitigating DDoS attacks in cloud environments: A comprehensive systematic review of state-of-the-art approaches. Egyptian Informatics Journal, 27, 100517. https://doi.org/10.1016/j.eij.2024.100517
55. Özerbaş, M. A. Kızı, A. M. ve Safi, B. N. (2023). Kırgızistan’daki üniversite öğrencilerinin Dijital veri güvenliği farkındalık düzeyleri. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 21(1), 383—401.
56. Papić, A., Knol Radoja, K. ve Szombathelyi, D. (2022). Cyber security awareness of Croatian students and the personal data protection. In 11th international scientific symposium Region, Entrepreneurship, Development (RED 2022) (pp. 563-574).
57. Polat, S. ve Ay, O. (2016). Meta-sentez: Kavramsal bir çözümleme. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi- Journal of Qualitative Research in Education, 4(2), 52-64.
58. Pósa, T. ve Grossklags, J. (2022). Work experience as a factor in cyber-security risk awareness: A survey study with university students. Journal of Cybersecurity and Privacy, 2(3), 490-515.
59. Rahman, N. A. A., Sairi, I. H., Zizi, N. A. M. ve Khalid, F. (2020). The importance of cybersecurity education in school. International Journal of Information and Education Technology, 10(5), 378–382. https://doi.org/10.18178/ijiet.2020.10.5.1383
60. Rençber, Ö. F. ve Mete, S. (2016). Bilgi güvenlik farkındalığını etkileyen faktörlerin belirlenmesi: Yüksekokul öğrencileri üzerine bir inceleme. Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(3), 800-823.
61. Rita Ismailova & Gulshat Muhametjanova (2016) Cyber crime risk awareness in Kyrgyz Republic, Information Security Journal: A Global Perspective, 25:1-3, 32-38, https://doi.org/10.1080/19393555.2015.1132800
62. Rita Ismailova, Gulshat Muhametjanova, Tunç Durmuş Medeni, Ihsan Tolga Medeni, Demet Soylu & Omar Azimbek Dossymbekuly (2019) Cybercrime risk awareness rate among students in Central Asia: A comparative study in Kyrgyzstan and Kazakhstan, Information Security Journal: A Global Perspective, 28:4- 5, 127-135, https://doi.org/10.1080/19393555.2019.1685142
63. Rogers, R. W. (1975). A protection motivation theory of fear appeals and attitude change. The Journal of Psychology, 91(1), 93–114. https://doi.org/10.1080/00223980.1975.9915803
64. Rowe, D. C., Lunt, B. M. ve Ekstrom, J. J. (2011). The role of cyber-security in information technology education. In SIGITE '11: Proceedings of the 2011 conference on Information technology education (pp. 113-122). https://doi.org/10.1145/2047594.2047628
65. Saxena, R. ve Gayathri, E. (2022). Cyber threat intelligence challenges: Leveraging blockchain intelligence with possible solution. Materials Today: Proceedings, 51, 682-689. https://doi.org/10.1016/j.matpr.2021.06.204
66. Semerci, A. (2019). Eğitim fakültesi öğrencileri ile diğer fakültelerdeki öğrencilerin siber güvenlik farkındalıklarının karşılaştırılması. Akdeniz Eğitim Araştırmaları Dergisi, 29, 138-156.
67. Silajdžić, L. ve Dudić-Sijamija, A. (2024). The importance of cyber security – Self-assessment of students from Bosnia and Herzegovina, Serbia and Montenegro. Media Literacy and Academic Research, 7(2), 96- 112. https://doi.org/10.34135/mlar-24-02-07
68. Standler, B. R. (2002). Computer Crime. http://www.rbs2.com/ccrime.htm (22.04.2025)
69. Statista (2018-2029), https://www.statista.com/forecasts/1280009/cost-cybercrime-worldwide (09.04.2025)
70. Stottlemyre, S.A.(2015). “HUMINT, OSINT, or something new? Defining crowdsourced intelligence,” International Journal of Intelligence and CounterIntelligence, 28(3), 578- 589
71. Szumski, O. (2018). Cybersecurity best practices among Polish students. Procedia Computer Science, 126, 1271-1280.
72. Şimşek, T.(2024), Planlı davranış teorisi kapsamında A/B kişilik tipine göre siber güvenlik farkındalığı: Üniversite öğrencileri üzerine araştırma, Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13 (3), 1066-1074.
73. Talan, T. ve Aktürk C. (2021). Ortaöğretim öğrencilerinin dijital okuryazarlık ve bilgi güvenliği farkındalığı seviyelerinin incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 18(1), 158-180. https://doi.org/10.33437/ksusbd.668255
74. Tekerek, M. ve Tekerek, A. (2013). Öğrencilerin bilgi güvenliği farkındalığı üzerine bir araştırma. Turkish Journal of Education. 2(3). 61-70.
75. Tick, A. ve Mai, P. T. (2024). Cyber Security Awareness and the Behaviors of Higher Education Students, using Smartphones in Vietnam. Acta Polytechnica Hungarica, 21(12).
76. Topal, A.D., Geçer, A.K., Akkaya, O., Güzel, Y.E. ve Of, M. (2019). Öğretmen adaylarının bilişim suçları ile ilgili bilgi düzeylerinin incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 45, 159-174.
77. Turhan, O.(2006). Bilgisayar Ağları ile İlgili Suçlar, T.C. Başbakanlık Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı Hukuk Müşsavirliği [Planlama Uzmanlığı Tezi]. Ankara
78. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı. (2016). 2016-2019 Ulusal Siber Güvenlik Stratejisi. Ankara: Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı. https://hgm.uab.gov.tr/uploads/pages/siber-guvenlik/2016- 2019guvenlik.pdf (21.04.2025)
79. Venter, I. M., Blignaut, R. J., Renaud, K. ve Venter, M. A. (2019). Cyber security education is as essential as “the three R's”. Heliyon, 5(12).
80. Verma, V. ve Pawar, J. (2024). Assessment of students cybersecurity awareness and strategies to safeguard against cyber threats. Journal of Advanced Zoology, 45(4), 82-89. https://doi. org/10.53555/jaz.v45iS4.4156
81. Wilk, A. (2016, June). Cyber security education and law. In 2016 IEEE International Conference on Software Science, Technology and Engineering (SWSTE) (pp. 94-103). IEEE.
82. Witsenboer, J. W. A., Sijtsma, K. ve Scheele, F. (2022). Measuring cyber secure behavior of elementary and high school students in the Netherlands. Computers & Education, 186, 104536.
83. Yaseen, K. A. Y. (2022). Importance of cyber security in the higher education sector. Asian Journal of Computer Science and Technology, 11(2), 20-24. https://doi.org/10.51983/ajcst-2022.11.2.3448
84. Yılmaz, E. , Şahin, Y. L. ve Akbulut, Y. (2016). Öğretmenlerin dijital veri güvenliği farkındalığı. Sakarya University Journal of Education, 6(2), 26-45.
85. Yiğit, M.F. ve Seferoğlu, S.S. (2019). Öğrencilerin siber güvenlik davranışlarının beş faktör kişilik özellikleri ve çeşitli diğer değişkenlere göre incelenmesi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(1), 186-215.