Soft Power Potential of Kazakh Literature: An Institutional Model Proposal for Cultural Diplomacy

Yıl 2026, Cilt: 15 Sayı: 2 , 463 - 477 , 28.04.2026

İlhan Süzgün

https://doi.org/10.33206/mjss.1715222

https://izlik.org/JA55FS95DM

Öz

Soft power is a type of diplomacy first used by Joseph S. Nye in the 1990s and has become an important concept in international relations. It refers to the power of states to influence other countries through culture, art, social values and policies, without resorting to military methods, particularly in the field of public diplomacy. This approach is as important in cultural fields as it is in international relations. When considered in the context of literature, it refers to the capacity of a country's artistic and literary productions to influence other societies without resorting to coercive methods. In this sense, literature, which transcends cultural boundaries by sharing common human emotions and experiences, becomes one of the most effective tools of soft power. Thus, literature functions not only as an art form but also as a powerful element of cultural diplomacy. In this context, Kazakh literature has the cultural potential to influence international readers with its deep historical heritage and rich cultural accumulation. This article aims to examine the role of literature in international relations within the framework of the concept of soft power used by Joseph S. Nye and to evaluate the function of Kazakh literature as a tool of cultural diplomacy. In this context, it discusses how Kazakh literature can function in international relations by proposing a “Cultural Institute” model for institutionalising the soft power potential of Kazakh literature.

Anahtar Kelimeler

Soft Power , Cultural Diplomacy , Literary Diplomacy , Public Diplomacy , Kazakhstan Cultural Policy

Etik Beyan

During the writing process of the study “Soft Power Potential of Kazakh Literature: An Institutional Model Proposal for Cultural Diplomacy” scientific rules, ethical and citation rules were followed. No falsification was made on the collected data and this study was not sent to any other academic publication medium for evaluation. Ethics Committee Permission is not required. Declaration of Conflict: There is no potential conflict of interest in the study. Funding: No funding was received from any institution or organization for this study. Statement of Use for Artificial Intelligence and Its Types: Artificial intelligence and its various types were not used in the writing of this article. Data Sharing Statement: I declare that, upon reasonable request for the purpose of verifying the findings, I can share the data of this study according to the conditions specified in the relevant section of the "ethical principles and publication policy".

Kazak Edebiyatının Yumuşak Güç Potansiyeli: Kültürel Diplomasi İçin Kurumsal Bir Model Önerisi

https://izlik.org/JA55FS95DM

Öz

Yumuşak Güç, 1990’larda ilk kez Joseph S. Nye tarafından kullanılan ve uluslararası ilişkilerde önemli bir kavram olarak yerini alan bir diplomasi türüdür. Özellikle kamu diplomasisi alanında, devletlerin askeri yöntemlere başvurmadan, kültür, sanat, toplumsal değerler ve politikalar yoluyla başka ülkeler üzerinde etki yaratma gücünü tanımlar. Bu yaklaşım, uluslararası ilişkilerde olduğu kadar kültürel alanlarda da önemli bir yere sahiptir. Edebiyat bağlamında ele alındığında, bir ülkenin sanatsal ve edebî üretimlerinin, dayatmacı yöntemlere gerek duymadan başka toplumlar üzerinde etki yaratma kapasitesini ifade eder. Bu anlamda toplumların ortak insani duygularını ve deneyimlerini paylaşarak kültürel sınırları aşan edebiyat, yumuşak gücün en etkili araçlarından biri hâline gelir. Böylece edebiyat, sadece bir sanat dalı değil, aynı zamanda kültürel diplomasinin güçlü bir unsuru olarak işlev görür. Bu bağlamda Kazak edebiyatı, köklü tarihî mirası ve zengin kültürel birikimiyle uluslararası okuyucuları etkileyebilecek kültürel bir potansiyele sahiptir. Bu makale, Joseph S. Nye tarafından kullanılan yumuşak güç kavramı çerçevesinde edebiyatın uluslararası ilişkilerdeki rolünü inceleyerek Kazak edebiyatının kültürel diplomasi aracı olarak işlevini değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda Kazak edebiyatının yumuşak güç potansiyelinin kurumsallaşmasına yönelik bir “Kültür Enstitüsü” modeli sunarak Kazak edebiyatının uluslararası ilişkilerde nasıl işlevsel olabileceğini tartışmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Yumuşak Güç , Kültürel Diplomasi , Edebiyat Diplomasisi , Kamu Diplomasisi , Kazakistan Kültür Politikası

Etik Beyan

“Kazak Edebiyatının Yumuşak Güç Potansiyeli: Kültürel Diplomasi İçin Kurumsal Bir Model Önerisi” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Bu araştırma da etik kurul kararı zorunluluğu bulunmamaktadır. Çatışma Beyanı: Çalışmada herhangi bir potansiyel çıkar çatışması söz konusu değildir. Finansman: Bu çalışma için herhangi bir kurum veya kuruluştan destek alınmamıştır. Yapay Zeka ve Türleri Kullanım Beyanı: Bu makalenin yazımında yapay zeka ve türleri kullanılmamıştır. Veri Paylaşım Beyanı: Bu çalışmanın verilerini bulguların doğrulanması amacıyla makul bir talep üzerine “etik ilkeler ve yayın politikası”nın ilgili kısmında belirtilen şartlara göre paylaşabileceğimi beyan ederim.

Kaynakça

• Abdildin, C. ve Abdildina R. (2020). Hümanist Bir Düşünür Abay. (Çev. Abrim Gürgen). Dergâh Yayınları.
• Altınmakas, L. (2014). Hanlık Devrinden Günümüze Örneklerle Kazak Edebiyatı. Bilge Kültür Sanat.
• Asker, Ş. (2023). Türk Yayıncılığının Dışa Açılımı: Uluslararası Kitap Fuarları ve Onur Konukluğu [Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Aşa, H. E. (1997a). Muhtar Ömerhanoğlu Avezov ve “Abay Yolu” Romanının Tercümeleri İle İlgili Bibliyografik Bilgiler. Bilig, 5, 55-61.
• Aşa, H. E. (1997b). İbrahim Abay Kunanbayoğlu’nun Edebî Çehresi. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 27, 47-60.
• Aşa, H. E. (1997c). Abay Yılı ve Almatı’da Dikkat Çekici Bir Konferans. Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 4, 237-241.
• Avşar, Z. ve Koyuncu S. (2022). Kültürel Diplomasi ve Akademi. İçinde Kültürel Diplomasi ve İletişim (ss. 147-186). Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı Yayınları.
• Ayan, E. 2017. Nursultan Nazarbayev’in Abay Hakkındaki Sözü. İçinde Bir Devrin Aynası Abay Kunanbay ve Kara Sözler (ss. 29-43). Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi Yayınları.
• Aydemir, E. (2016). Dış Politikada Yumuşak Güç ve Medya. Kalkedon Yayınları.
• Bakhtiyarova, A. ve Kushkumbayev, S. (2022). “American Soft Power Projection in Kazakhstan”. Central Asia’s Affairs, 85(1), 7-17. https://doi.org/10.52536/2788-5909.2022-1.01
• Bice, H. (2016). Pîr-i Türkistan Hoca Ahmed Yesevî. Hoca Ahmet Yesevi Uluslararası Türk-Kazak Üniversitesi.
• Cüme, O. (2019). Kutadgu Bilig Hakkında Çin’de Yapılan Çalışmalar ve Eleştirel Değerlendirmeler. Mili Folklor, 124, 51-61.
• Çetin, H. (2020). Kazakistan’da Kâşgarlı Mahmud ve Divânü Lügâti’t Türk ile İlgili Yapılan Çalışmalar. Folklor/Edebiyat Dergisi, 102, 409-424.
• Çınar, A. A. (1997a). Muhtar Avezov ve Sanatının Kaynağı. Bilig, 5, 11-19.
• Çınar, A. A. (1997b). Büyük Kazak Şairi Abay Kunanbayev (1845-1904). Türk Dünyası Dil ve Edebiyat Dergisi, 3, 119-123.
• Demircioğlu, F. ve Deniş, H. E. (2024). The Use Of Soft Power By Russia And China In Central Asia: The Case Of Kazakhstan. İçinde Arzu Bozdağ Tulum (Edt.), Conference Title International Malatya Scientific Research Congress (ss. 27-34), ASES Publications.
• Demirtaş, M. (2024). Cultural Diplomacy In Eurasia: Russia and Kazakhstan Cases [PHD Thesis]. Middle East Technical University, The Graduate School Of Social Sciences The Department Of Area Studıes, Türkiye.
• Dosbolov, A. ve Purtaş, F. (2025). The Global Aspect Of Kazakhstan’s Cultural Policies. Public Administration and Civil Service, 92(1), 220-230. https://doi.org/10.52123/1994-2370-2025-1290
• Ekşi, M. (2018). Kamu Diplomasisi ve AK Parti Dönemi Türk Dış Politikası. Siyasal Kitabevi.
• Erdem, T. (2001). Abay Yolu Romanının Sosyolojik Açıdan İncelenmesi. Bilig, 17, 1-32.
• Kaçalin, M. S. (1994). Dîvânü Lügâti’t-Türk. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (ss. 446-449). C. 9. TDV Yayınları.
• Kalkan, İ. (2002). “Abay Kunanbayev”. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (ss. 373-375). C. 26. TDV Yayınları.
• Karslı, S. E. ve Yazgan, A. M. (2024). Türk Dış Politikasında Bir Yumuşak Güç Aracı: Türk Maarif Vakfı Örneği. Fenerbahçe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 117-130.
• Kelimbetov, N. (2014). Türk Halklarının Ortak Edebî Eserleri. (Çev. Abdulvahap Kara). Bilge Kültür Sanat.
• Kınacı Baran, C. (2021). “Kazakistan’da Sovyet Devrinden Bağımsızlık Dönemine Değişen Kazak Edebiyatı.” Turkologıa, 106, 30-43.
• Koç, K. İşina, A. ve Korganbekov B. (2007a). Kazak Edebiyatı 1: Kazak Folkloru ve Soyvet Dönemi Öncesi Kazak Edebiyatı. IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
• Koç, K. İşina, A. ve Korganbekov B. (2007b). Kazak Edebiyatı 2: Sovyet Dönemi ve Bağımsızlıktan Sonraki Kazak Edebiyatı. IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
• Kutadgu Bilig. (2002). İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (ss. 478-480). C. 26. TDV Yayınları.
• Kudaibergenova R. ve Beisyenbayeva, A. (2016) “Korean Soft Power and National Image of South Korea in Kazakhstan”. Eurasian Journal of Social Sciences and Humanities, 2(3), 42-46.
• Matkarimova, K. (2018). Germany’s “Soft Power” Strategy In Kazakhstan: Educational And Cultural Aspects [Master’s Thesis]. Nazarbayev Unıversıty.
• Mirzahmetulı, M. (Haz.). (2004a). “Hoca Ahmet Yesevî”. İçinde Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi 27: Kazak Edebiyatı I (ss. 369-370). Kültür ve Turizm Bakanlığı.
• Mirzahmetulı, M. (Haz.). (2004b). Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Antolojisi 28: Kazak Edebiyatı II. Kültür ve Turizm Bakanlığı.
• Nurimanov, B. ve Mamyt A. (2019). Kazakistan’da Yapılmış Kutadgu Bilig Çalışmalarının Kronolojik Kaynakçası Hakkında Bir Deneme. Millî Folklor, 16(124), 30-50.
• Nye, J. S. (2005). Yumuşak Güç: Dünya Siyasetinde Başarının Yolu. (Çev. Reyhan İnan Aydın). Elips Kitap.
• Publishing Perspectives. (2023). https://publishingperspectives.com/2023/10/frankfurt-105000-trade- visitors-from-130-countries/?utm_source. (Erişim Tarihi: 12.05.2025).
• TEDA. (2025). https://teda.ktb.gov.tr/TR-250769/rakamlarla-teda.html. (Erişim Tarihi: 25.04.2025).
• Tural, S. (2016). “Teda Projesinden Önce İngilizceye Tercüme Edilen Türk Edebiyatına Ait Eserlerin Seçiminde Öne Çıkan Hususlar”. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 35, 247-266.
• Türkiye Yazma Eserler Kurumu. “Dîvânü Lügâti’t-Türk.” https://www.yek.gov.tr/Home/Index_?n_id=168. (Erişim Tarihi: 05.03.2025).
• Uçar, E. (2015). “Kutadgu Bilig’in Kronolojik Kaynakçası (1825-2016) [Tekmilleştirilmiş Versiyon]”. Uluslararası Uygur Araştırmaları Dergisi, 6, 6- 47.
• UNESCO. (2004). Orkhon Valley Cultural Landscape. https://whc.unesco.org/en/list/1081. (Erişim Tarihi: 05.03.2025).
• UNESCO. (2018). Decision of the Intergovernmental Committee. https://ich.unesco.org/en/decisions/13.COM/10.B. (Erişim Tarihi: 05.03.2025).
• UNESCO. (2021). Dünya Belleği Türkiye Ulusal Listesi, https://www.unesco.org.tr/Pages/491/106/D%C3%BCnya%20Belle%C4% 9Fi%E2%80%99nde%20T%C3%BCrkiye%20%C3%87al%C4%B1%C5%9Ftay %C4%B1%20D%C3%BCnya%20Belle%C4%9Fi%20T%C3%BCrkiye%20Ulus al%20Listesi%20. (Erişim Tarihi: 05.03.2025).
• Uygur, C. V. (1997). “Kazakların Büyük Dâhisi Abay”. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 1-8.
• Ünalmış, A. N. (2019). “Yumuşak Gücün Tesis Edilmesinde Kültürel Diplomasinin Önemi ve Bir Uygulayıcı Olarak Yunus Emre Enstitüsü”. Bilig, 91, 137-159.
• Yıldırım, M. Ö. (2021). “Edebiyat Diplomasisi: Türkiye’de Kamu Diplomasisi Aracı Olarak Edebiyat”. ARTS: Artuklu Sanat ve Beşeri Bilimler Dergisi, 6, 14-40.
• Yktıyar, P. (2020). “Muhtar Avezov”. İçinde Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi (ss. 140-142). Gözden geçirilmiş 2. Basım Ek-1. TDV Yayınları.
• Zhunissova, M. (2023). “The European Union’s Soft Power Dynamics in Kazakhstan”. Journal of Balkan and Black Sea Studies, 11, 75-102. https://doi.org/10.56679/balkar.1398137