Araştırma Makalesi

Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine

Cilt: 15 Sayı: 1 16 Ocak 2026
PDF İndir
EN TR

Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine

Öz

Bu çalışma, esas olarak Güney Sibirya Türklerinden Şorların bir kolu olan ve günümüzde Hakaslar arasında Harğa (Karga) adıyla varlığını sürdüren aşiretin köken anlatılarını ve bunların Şamanik inanç sistemi içerisindeki yerini incelemektedir. Aşiretin köken mitinin farklı varyantları karşılaştırmalı olarak ele alınmakta, özellikle tufan, dağ, totem hayvanı olarak kuşlar ve antropogonik mitlerdeki kriz temaları üzerinde durulmuştur. Anlatılarda Hara Tağ’ın soy dağı ve kutsal mekân olarak merkezi konumu dikkat çekmektedir. Hakas folklorunda dağ, doğum ve ölümle ilişkilendirilen bir mekân olmasının yanı sıra hem atalara dönüş hem de kutsal varlıkların ikamet yeri olarak tasvir edilmektedir. Bu bağlamda Harğa aşiretinin köken miti, diğer Türk topluluklarının antropogonik mitleriyle paralellikler göstermektedir. Çalışmada ayrıca Şamanizmde dağ kültünün, totemik hayvan anlatılarıyla birlikte toplumsal kimlik ve kolektif hafızanın inşasında oynadığı rol ortaya konulmuştur. Son olarak Harğa aşiretinin etnik hafızasında karganın kurtarıcı rol üstlenmemekle birlikte, Hara Tağ’ın kutsallaştırılması üzerinden soyun meşrulaştırıldığı görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

“Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine” başlıklı çalışmanın yazım sürecinde bilimsel kurallara, etik ve alıntı kurallarına uyulmuş; toplanan veriler üzerinde herhangi bir tahrifat yapılmamış ve bu çalışma herhangi başka bir akademik yayın ortamına değerlendirme için gönderilmemiştir. Gerekli olan etik kurul izinleri Hacettepe Üniversitesi Senatosu Etik Komisyonu’nun 25.06.2019 tarih ve 35853172-300 sayılı toplantısında alınmıştır.

Kaynakça

  1. Aristov, N. A. (2007). Zametki ob etniçeskom sostave Tyurkskih plemen i narodnostey i svedeniya ob ih çislennosti, içinde Uryanhay. Tıva depter. Antologiya nauçnoy i prosvetitelskoy mısli o drevney Tuvinskoy zemle i ee naselnikah, ob Uryanhaye-Tannu Tuve, uryanhaytsah-Tuvintsah, o drevnostyah Tuvı: v 7 tt. T. 2: Plemena Sayano-Altaya. Uryanhaytsı (IV v. – naçalo XX v.) (Haz. S. K. Şoygu), (s. 282–353), Мoskva: Slovo.
  2. Burnakov, V. A. (2006). Duhi srednogo mira v traditsionnom mrovozzrenii Hakasov. Novosibirsk: İzd-vo İnstituta arheologii i etnografii SO RAN.
  3. Burnakov, V. A. (2010). Obraz vranovıh ptits v mirovozzrenii Hakasov. Problemı istorii, filologii, kulturı, Vp. 30, 4, 346–362.
  4. Burnakov, V. A. (2021). Poçitaniye “zemli-vodı” v traditsii severnıh Hakasov-Kızıltsev (konets XIX- seredina XX v.). Vestnik arheologii, antropologii i etnografii, 3 (54), 196-205.
  5. Burnakov, V. A., Burnakov, A. A., Torbostayev, K. M., Tsıdenova, D. Ts. (2014). Tigǐr tayığ – jertvoprinoşeniye Nebu v kulture Hakasov (konets XIX-naçalo XXI veka). Vestn. Novosib. gos. un-ta. Seriya: İstoriya, filologiya. T. 13, Vp. 5: Arheologiya i etnografiya, 271–283.
  6. Butanayev, V. Y. (1993). Proishojdeniye i rasseleniye Hakasskih seokov, içinde Etniçeskaya istoriya narodov Yujnoy Sibiri i Tsentralnoy Azii (s. 235-263). (Red. B. R. Zoriktuyev). Novosibirsk: Nauka.
  7. Butanayev, V. Y. (1994). Proishojdeniye Hakasskih rodov i familii/Hooray söökterǐ paza pǐçǐkke kǐrceñ öbekelerǐ. Abakan: Laboratoriya etnografii NİS AGPİ.
  8. Butanayev, V. Y. (2003). Burhanizm Tyurkov Sayano-Altaya. Abakan: İzd.-vo Hakasskogo gosudarstvenogo universiteta im. N. F. Katanova.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kuzey-Doğu (Altay, Hakas, Tuva, Saha/Yakut) Türk Lehçeleri ve Edebiyatları, Türkiye Dışındaki Türk Halk Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

16 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

1 Eylül 2025

Kabul Tarihi

29 Eylül 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 15 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Okutan Davletov, N. (2026). Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(1), 15-26. https://doi.org/10.33206/mjss.1775271
AMA
1.Okutan Davletov N. Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine. MJSS. 2026;15(1):15-26. doi:10.33206/mjss.1775271
Chicago
Okutan Davletov, Nükhet. 2026. “Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 (1): 15-26. https://doi.org/10.33206/mjss.1775271.
EndNote
Okutan Davletov N (01 Ocak 2026) Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15 1 15–26.
IEEE
[1]N. Okutan Davletov, “Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine”, MJSS, c. 15, sy 1, ss. 15–26, Oca. 2026, doi: 10.33206/mjss.1775271.
ISNAD
Okutan Davletov, Nükhet. “Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi 15/1 (01 Ocak 2026): 15-26. https://doi.org/10.33206/mjss.1775271.
JAMA
1.Okutan Davletov N. Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine. MJSS. 2026;15:15–26.
MLA
Okutan Davletov, Nükhet. “Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine”. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 15, sy 1, Ocak 2026, ss. 15-26, doi:10.33206/mjss.1775271.
Vancouver
1.Nükhet Okutan Davletov. Hakas Harğa (Karga) Aşiretinin Köken Miti Üzerine. MJSS. 01 Ocak 2026;15(1):15-26. doi:10.33206/mjss.1775271

MANAS Journal of Social Studies (MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi)     

Yayınlanan sayılar, sayı dosyaları ve makale dosyaları creative commons CC-BY-NC-ND 4.0 lisanslıdır. 

Sitemiz içerikleri ise creative commons CC-BY-NC 4.0 lisanslıdır.