Serbest gezinmeli sistemde yumurta tavukçuluğu işletmelerinin incelenmesi üzerine bir araştırma; Hatay ili örneği

Yıl 2025, Cilt: 30 Sayı: 1, 99 - 107, 26.04.2025

Mehmet Hanifi Yalçın , Gülşen Çopur Akpınar

https://doi.org/10.37908/mkutbd.1571882

Öz

Bu çalışmada, Hatay ilinde serbest gezinmeli sistemde yumurta üretimi yapan üreticilerin kullandıkları hibrit tercihinin, bunu etkileyen faktörleri (yaş, aşılama ve gaga kesimi), tedarik şeklini, yumurta pazarlaması ve karşılaşılan genel sorunların belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma serbest gezinmeli sistemde üretim yapan toplam 26 işletmede yüz yüze anket yapılarak gerçekleştirilmiştir. İşletmelerin çoğunluğu (%84.6) yarka satın alarak üretim yapmaktadır. Üreticilerin %38.46’sı marketlere, %19.23’ü doğrudan tüketiciye ve %3.85’i toptan olacak şekilde yumurta pazarlamaktadırlar. İşletmelerin %50’si her bir üretim döneminde üretime ilk başladıklarında satın aldıkları genotiple üretimlerini sürdürmektedirler. İşletmelerin genotip değişikliğine gitmede yumurta veriminin düşük olması (%30.77), tüketicinin yumurta kabuk renk tercihi (%26.92), tüy çekme özelliği (%23.08) ve yüksek yem tüketimi (%15.38) gibi sebepler ön planda yer almıştır. Hayvan materyali temininde işletmelerin %84.6’sı 12 ila 17 haftalık yaşta yarka, %11.5’i üç günlük yaşta civciv satın alarak ve %1.0’ı kuluçka işlemi sonucu kendi civcivini çıkarma şeklinde bir yol izlemektedir. İşletmelerin %76.9’unun kümesleri tam kapasite olarak kullanırken %23.1’i ekonomik nedenlerle tam kapasite kullanmamaktadır. Üreticiler, yem ve hammadde fiyatlarının sürekli dalgalanması (%28.57), yumurta fiyatlarındaki sürekli dalgalanma (%22.62) ve üretimde ilk yatırım masraflarının yüksekliğini (%15.48) en sık karşılaştıkları sorunlar olarak bildirmişlerdir.

Anahtar Kelimeler

Yumurta tavukçuluğu , Serbest gezinmeli sistem , Genotip , Üretim modeli , Sorunlar

Etik Beyan

HMKÜ Sosyal ve Beşeri Bilimler Araştırmaları Etik Kurulu 05/22 ve 05.03.2021

Destekleyen Kurum

Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri

Proje Numarası

21.YL.031

A research on the study of egg poultry farms in the free-range system; Hatay province example

Öz

This study aims to determine the hybrid preference used by producers producing eggs in the free-range system in Hatay province, the factors affecting this (age, vaccination and beak trimming), the supply method, egg marketing and the general problems encountered. The study was conducted by conducting a face-to-face survey in 26 enterprises producing in a free-range system. The majority of the enterprises (84.6%) produce by purchasing pullets. It was observed that 38.46% of the producers market eggs to markets, 19.23% directly to consumers and 3.85% wholesale. At the same time 50% of the enterprises continue their production with the genotype they purchased when they first started production in each production period. Low egg production (30.77%), eggshell color preference of consumers (26.92%), feather pulling feature (23.08%) and high feed consumption (15.38%) were the main reasons for enterprises to change genotypes. In the supply of animal material, 84.6% of the enterprises buy pullets at the age of 12 to 17 weeks, 11.5% buy chicks at the age of three days, and 1.0% follow a way of hatching their chicks as a result of the hatching process. While 76.9% of the enterprises use their coops at full capacity, 23.1% do not use their coops at full capacity due to economic reasons. The most common problems reported by producers were continuous fluctuations in egg prices (22.62%), high feed or raw material prices (28.57%), and initial investment costs (15.48%).

Anahtar Kelimeler

Layer hen , Free range system , Genotype , Production model , Problems

Proje Numarası

21.YL.031

Kaynakça

• Aksoy, U., Tüzel, Y., Altındişli, A., Can, H.Z., Onoğur, E., Anaç, D., Okur, B., Çiçekli, M., Şayan, Y., Kırkpınar, F., Kenanoğlu Bektaş, Z., Çelik, S., Arın, L., Er, C., Özkan, C., & Özenç D.B. (2007). Organik (ekolojik, biyolojik) tarım uygulamaları. Türkiye Ziraat Müh. VI. Teknik Kongresi, s. 291-314. http://www.zmo.org.tr/etkinlikler/6tk05/016uygunaksoy 20.05.2022.
• Altan, A., & Bayraktar, H. (2014). Kümesler ve donanımları. M. Türkoğlu & M. Sarıca, (Eds), Tavukçuluk bilimi yetiştirme, besleme, hastalıklar (s. 207-261). Bey Ofset Matbaacılık, Ankara.
• Anonim (2019, 13 Eylül). Yumurta sektöründe fark yaratan iki yıl. 13 Eylül 2022 tarihinde https://www.poultryworld.net/Eggs/Articles/2019/9/Two-years-making-a-difference-in-the-egg-ind/ adresinden edinilmiştir.
• Aplak, N. (2021). KOP tarafından Niğde ili Çamardı ilçesinde uygulanan serbest tavuk yetiştiriciliğinin durumu (Yayın No. 695772) [Yüksek lisans tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi]. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
• Baxter, M.R. (1994). The welfare problems of laying hens in battery cages. The Veterinary Record, 134 (24), 614-619.
• Bozkurt, Z., & Koçak, S. (2017). Gıdalarda hayvan refahı etiketlemesi. Kocatepe Veterinary Journal, 10 (4), 337-349.
• Cunha, R.G.T. (2007). A Brazilian perspective of layer welfare. World Poultry, 23 (6), 35-36.
• Çimrin, T., Parlakay, O., Akpınar Çopur, G., Tapkı, N., & Yıldırım, H. (2019). Yumurta tavukçuluğu işletmeleri: Hatay ili örneği. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi, 22 (5), 787-793.
• Çukur, F., & Saner, G. (2005). Konvansiyonel ve ekolojik hayvancılık sistemlerinin sürdürülebilirliği ve Türkiye üzerine bir değerlendirme. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 2 (1), 39-44.
• Fidan, E.D. (2018). Avrupa Birliği Kriterlerine uyum sürecinde Türkiye’de yumurtacı tavuk refahına yönelik mevzuatlara genel bir bakış. Animal Health Production and Hygiene, 7 (1), 569-575.
• İpek, A., & Sözcü, A. (2015). Alternatif kanatlı yetiştirme sistemlerinde yetiştirme pratikleri ve refah standartları. Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 29 (1), 133-146.
• Konyalı, C., Erdem, H., & Savaş, T. (2018). The current situation of free range egg production farms: The model of Çanakkale region. International Poultry Science Congress of WPSA Turkish Branch’2018, Niğde, 177-181.
• Mollenhorst, H., & De Boer, I.J.M. (2004). Identifying sustainability issues using participatory SWOT analysis: A case study of egg production in the Netherlands. Outlook on Agriculture, 33 (4), 267-276.
• More, S.J., Hanlon, A., Marchewka, J., & Boyle, L. (2017). Private animal health and welfare standards in quality assurance programmes: A review and proposed framework for critical evaluation. Veterinary Record, 180 (25), 612-612.
• Nicol, C.J., Brown, S.N., Glen, E., Pope, S.J., Short, F.J., Warriss, P.D., & Wilkins, L.J. (2006). Effects of stocking density, flock size and management on the welfare of laying hens in single-tier aviaries. British Poultry Science, 47 (2), 135-146.
• Sarıca, M., Akkalkan, N., & Erensoy, K. (2020). Traditional poultry production and commercial production opportunities in Kastamonu province. Journal of Poultry Research, 17 (1), 35-40.
• Taşkın, A., Karadavut, U., & Camcı, Ö. (2015). Kırşehir ilinde serbest sistem yumurta tavukçuluğunun mevcut durumu ve geleceği. Doğu Karadeniz II. Organik Tarım Kongresi, Rize, 61-65.
• Tauson, R. (2005). Management and housing systems for layers–effects on welfare and production. World’s Poultry Science Journal, 61 (3), 477-490.
• Türkoğlu, M., & Sarıca, M. (2018). Tavuk genetiği ve ıslahı. M. Türkoğlu & M. Sarıca (Eds), Tavukçuluk bilimi yetiştirme, besleme, hastalıklar (s. 354-404). Bey Ofset Matbaacılık, Ankara.
• Yenilmez, F., & Uruk, E. (2016). Free range system, advantages and disadvantages. Nevşehir Bilim ve Teknoloji Dergisi, 5, 315-324. https://doi.org/10.17100/nevbiltek.211018