Erkek incirde (Ficus carica var. caprificus) genotip ve sürgün kökeninin köklenme performansı ve erken dönem fidan gelişimi üzerine etkileri

Öz

Bu çalışma, erkek incirde (Ficus carica var. caprificus) genotip ve sürgün kökeninin (dip ve taç sürgünleri) çelikle çoğaltım başarısı ve erken dönem fidan gelişimi üzerindeki etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. ‘Hamza İlek’, ‘Karabulut’ ve ‘Yanako’ genotiplerinden alınan dip ve taç sürgünü çelikleri perlit ortamında köklendirilmiş; köklenme, kök ve sürgün gelişimi ile hayatta kalma parametreleri değerlendirilmiştir. İlk kök oluşumuna kadar geçen sürenin dip sürgünlerinden alınan çeliklerde daha erken gerçekleştiği belirlenmiştir. Köklenme oranı genotiplere göre farklılık göstermiş; en yüksek değer ‘Karabulut’ (%100), en düşük değer ise ‘Yanako’ (%86,96) genotipinde elde edilmiştir. Sürgün kökeninin köklenme oranı üzerindeki önemli bir etkisi belirlenmemiştir. Buna karşılık hayatta kalma oranı dip sürgünü çeliklerinde (%85,33), taç sürgünü çeliklerine (%60,82) göre daha yüksek bulunmuştur. Kök sayısı genotiplere bağlı olarak değişirken, kök uzunluğu taç sürgünü çeliklerinde daha yüksek belirlenmiştir. Ayrıca, ilk sürgün oluşumu dip sürgünü çeliklerinde daha erken gerçekleşmiştir. Korelasyon analizi sonucunda kök sayısı ile hayatta kalma oranı arasında güçlü ve pozitif bir ilişki (r = 0.704) saptanmış; fidan gelişiminin köklenme oranından ziyade kök sisteminin kalitesi ile daha yakından ilişkili olduğu ortaya konmuştur. Sonuç olarak, erkek incir fidan üretiminde dip sürgünlerinden alınan çeliklerin daha yüksek yaşama gücü ve daha hızlı gelişim sağlaması nedeniyle tercih edilebileceği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• adventif kök oluşumu
• vejetatik çoğaltım
• dip sürgünü
• odun çeliği

Effects of genotype and shoot origin on rooting performance and early nursery plant development of caprifig (Ficus carica var. caprificus)

Öz

This study was conducted to determine the effects of genotypes and shoot origin (basal and crown shoots) on propagation success of cuttings and early seedling growth in male fig (Ficus carica var. caprificus). Basal and crown shoot cuttings obtained from the ‘Hamza İlek’, ‘Karabulut’, and ‘Yanako’ genotypes were rooted in perlite, and rooting, root and shoot growth, and survival parameters were evaluated. Earlier root emergence was observed in cuttings taken from basal shoots. Rooting percentage differed among genotypes, with the highest value obtained from ‘Karabulut’ (100%) and the lowest from ‘Yanako’ (86.96%). Shoot origin had no significant effect on rooting percentage. In contrast, the survival rate was higher in basal shoot cuttings (85.33%) compared to crown shoot cuttings (60.82%). Root number varied among genotypes, whereas root length was greater in crown shoot cuttings. Additionally, the first shoot emergence occurred earlier in basal shoot cuttings. Correlation analysis revealed a strong positive relationship between root number and survival rate (r = 0.704), indicating that seedling development is more closely related to the quality of the root system than to rooting percentage alone. In conclusion, cuttings taken from basal shoots can be preferred in male fig seedling production due to their higher survival capacity and faster growth.

Anahtar Kelimeler

• adventitious rooting
• vegetative propagation
• basal shoots
• hardwood cuttings

Kaynakça

1. Aljane, F., & Nahdi, H. (2014). Propagation of some local fig (Ficus carica L.) cultivars by hardwood cuttings under field conditions in Tunisia. International Scholarly Research Notices, 2014, Article 809450. https://doi.org/10.1155/2014/809450
2. Antunes, L. E. C., Pio, R., & Chalfun, N. N. J. (2003). Factors affecting rooting of figs (Ficus carica L.) cuttings. Acta Horticulturae, 605, 141–146. https://doi.org/10.17660/ActaHortic.2003.605.22
3. Chen, J. Y., Li, B. Y., Zhou, J. X., & Huang, Y. L. (2009). Sapium sebiferum stem section inducement tissue culture and fast propagation technology. Journal of Fujian Forestry Science and Technology, 36, 259–262.
4. Chen, Y., Xie, Y., Zheng, K., Fan, Y., Zhou, H., & Zhu, M. (2025). Regeneration capability comparison of leaves between nodal cuttings from young stems and suckers and its histological analysis in Triadica sebifera. Forests, 16, 992. https://doi.org/10.3390/f16060992
5. De Klerk, G. J., Van der Krieken, W., & De Jong, J. C. (1999). The formation of adventitious roots: New concepts, new possibilities. In Vitro Cellular & Developmental Biology–Plant, 35, 189–199. https://doi.org/10.1007/s11627-999-0076-z
6. Denaxa, N. K., Vemmos, S. N., & Roussos, P. A. (2021). Shoot girdling improves rooting performance of Kalamata olive cuttings by upregulating carbohydrates, polyamines and phenolic compounds. Agriculture, 11, 71. https://doi.org/10.3390/agriculture11010071
7. Dharshan, B. V. (2008). Studies on propagation through stem cuttings and air layering in fig (Ficus carica L.) cultivar Poona Fig (Master’s thesis). University of Agricultural Sciences, Bangalore.
8. Dolgun, O., Tekintaş, F. E., Seferoğlu, G., & Şahin, N. (2004). Sarılop incir çeşidinde farklı üretim uygulamalarının fidan kalitesi üzerine etkisi. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 1(1), 19–22.

9. Druege, U., Franken, P., & Hajirezaei, M. R. (2016). Plant hormone homeostasis, signaling, and function during adventitious root formation in cuttings. Frontiers in Plant Science, 7, 1–15. https://doi.org/10.3389/fpls.2016.00361
10. Erdogan, V., & Smith, D. (2005). Application on rooting of hazelnut layers. HortScience, 40, 1457–1460. https://doi.org/10.21273/HORTSCI.40.5.1457
11. Ertan, E., Ertan, B., Şirin, U., & Dolgun, O. (2006). Farklı boy ve çapta odun çeliklerinin “Bursa Siyahı” incir çeşidinde fidan gelişim performansı üzerine etkileri. Adnan Menderes Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 3(1), 37–44.
12. Greenwood, M. S. (1995). Juvenility and maturation in conifers: Current concepts. Tree Physiology, 15, 433–438. https://doi.org/10.1093/treephys/15.7-8.433
13. Harika, K., Sharma, C. L., Dilta, B. S., Verma, P., & Kumari, N. (2024). Effect of different IBA levels on growth and rooting of semi-hardwood cuttings in pomegranate cv. Kandhari. Journal of Experimental Agriculture International, 46(12), 152–161. https://doi.org/10.9734/jeai/2024/v46i123120
14. Hartmann, H. T., Kester, D. E., Davies, F. T., & Geneve, R. L. (2011). Plant propagation: Principles and practices (8th ed.). Prentice Hall.
15. Kılıç, D., Bayazit, S., & Çalışkan, O. (2021). Bursa Siyahı incir çeşidinde odun çeliklerinin köklenmesi üzerine farklı uygulamaların etkileri. In IV. International Agriculture Congress (16–17 December 2021).
16. Kindie, B., & Abdala, T. (2021). Review on investigate the growth responses of rooting and shooting performance of Populus alba cuttings grown in hydroponic and soil culture environments. Research & Reviews: Journal of Botanical Sciences, 10(5), 21–31.
17. Kunc, P., Medic, A., Grohar, M. C., Mrak, T., & Osterc, G. (2026). Physiological maturation and hormonal profiles associated with rooting success of leafy cuttings in Prunus subhirtella ‘Autumnalis’. Research Square. https://doi.org/10.21203/rs.3.rs-8765137/v1
18. Leakey, R. R. B. (2004). Physiology of vegetative reproduction. In J. Burley, J. Evans, & J. Youngquist (Eds.), Encyclopedia of forest sciences. Elsevier.
19. Osterc, G., Štefančič, M., & Štampar, F. (2009). Juvenile stockplant material enhances root development through higher endogenous auxin level. Acta Physiologiae Plantarum, 31, 899–903. https://doi.org/10.1007/s11738-009-0303-6
20. Özeker, E., & İsfendiyaroğlu, M. (2001). Çeşme Yarımadasında Yellopu oluşturan bazı incir tiplerinin çelikle çoğaltılması. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 38(2), 89–94.
21. Pacurar, D. I., Perrone, I., & Bellini, C. (2014). Auxin is a central player in the hormone cross-talks that control adventitious rooting. Physiologia Plantarum, 151, 83–96. https://doi.org/10.1111/ppl.12171
22. Polat, A., Durgaç, C., & Kamiloğlu, Ö. (2000). İndol bütirik asidin (IBA) incir çeliklerinin köklenmesi üzerine etkisi. Mustafa Kemal Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 5(1–2), 1–6.
23. Santelices, R., & Palfner, G. (2010). Controlled rhizogenesis and mycorrhization of hazelnut (Corylus avellana L.) cuttings with black truffle (Tuber melanosporum Vitt.). Chilean Journal of Agricultural Research, 70(2), 204–212.
24. Shamsuddin, M. S., Shahari, R., Amri, C. N. A. C., Tajudin, N. S., Mispan, M. R., & Salleh, M. S. (2021). Early development of fig (Ficus carica L.) root and shoot using different propagation medium and cutting types. Tropical Life Sciences Research, 32(1), 83–96. https://doi.org/10.21315/tlsr2021.32.1.6
25. Tombesi, S., Palliotti, A., Poni, S., & Farinelli, D. (2015). Influence of light and shoot development stage on leaf photosynthesis and carbohydrate status during adventitious root formation in cuttings of Corylus avellana. Frontiers in Plant Science, 6, 973. https://doi.org/10.3389/fpls.2015.00973
26. Wendling, I., Trueman, S. J., & Xavier, A. (2014). Maturation and related aspects in clonal forestry – Part II: Reinvigoration, rejuvenation and juvenility maintenance. New Forests, 45, 473–486. https://doi.org/10.1007/s11056-014-9415-y
27. Zarei, H., & Aboutalebi, A. (2014). Evaluation the rooting behavior of caprifig cultivars cuttings in Fars Province. International Journal of Agriculture Innovations and Research, 2(3), 397–400.