Araştırma Makalesi

Malatya ili Darende ilçesindeki koyunculuk işletmelerinde hayvan refahı göstergeleri: barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları

Cilt: 31 Sayı: 3 8 Eylül 2026
PDF İndir
TR EN

Malatya ili Darende ilçesindeki koyunculuk işletmelerinde hayvan refahı göstergeleri: barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları

Öz

Bu çalışmada, Malatya ili Darende ilçesindeki 100 adet koyunculuk işletmesi hayvan refahı, barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları açısından değerlendirilmiştir. Yetiştiricilerin yaş ortalaması 58.1 yıl, deneyim süresi 40.5 yıldır ve tamamı koyunculuğu ana geçim kaynağı olarak sürdürmektedir. İşletmelerin %98’inde Akkaraman ırkı tercih edilmektedir. Barınaklarda aydınlatma (%53) ve havalandırma (%55) yetersiz, doğum bölmesi (%42) ve suluk alanı (%52) eksiktir. Hijyen tesislerinin varlığı yalnızca %2’dir. Doğuma hazırlık yapma oranı %45 iken, doğum bölmesi %26, göbek dezenfeksiyonu ise %38 olarak kaydedilmiştir. Yavru ölümü %78 olup en sık ölüm nedeni ishaldir (%86). Resmi aşılar %97 oranında düzenli iken özel aşılar %56, karantina uygulaması %10’dur. İç parazit mücadelesi %87, düzenli tırnak bakımı %3, topallık %26, meme anormalliği %40’tır. Gebelikte özel besleme %3, yemlik yeterliliği %70, suluk yeterliliği %52’dir. Gübre temizliği %88 oranında aylık yapılmakta, yavru zarlarının %53’ü çöpe atılmakta, %19’u köpeğe verilmektedir. Yabani hayvan saldırısı %8’dir. Sonuç olarak, işletmelerde barınak, biyogüvenlik, doğum bakımı ve sağlık yönetiminde önemli eksiklikler belirlenmiştir. Hayvan refahı ve sürdürülebilirlik için yetiştirici eğitim programlarının yaygınlaştırılması, altyapı yatırımlarının desteklenmesi ve koruyucu sağlık uygulamalarının teşvik edilmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Anketin yapılabilmesi için Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Fen ve Mühendislik Bilimleri Etik Kurulundan izin alınmıştır (10.11.2025 tarih 2025/32 sayılı karar).

Teşekkür

Anketlerin yapılmasına yardımcı olan Malatya Tarım Orman İl Müdürlüğü personellerine ve Darende Tarım Orman İlçe Müdürlüğü personellerine teşekkür ederiz.

Kaynakça

  1. Aland, A., & Banhazi, T. (2013). Livestock housing: Modern management to ensure optimal health and welfare of farm animals. Wageningen Academic Publishers.
  2. Alves, A. C., Alves, N. G., Ascari, I. J., Junqueira, F. B., Coutinho, A. S., Lima, R. R., & Abreu, L. R. (2015). Colostrum composition of Santa Inês sheep and passive transfer of immunity to lambs. Journal of Dairy Science, 98(6), 3706–3716. https://doi.org/10.3168/jds.2014-9200
  3. Ambarlı, H. (2019). Analysis of wolf–human conflicts: Implications for damage mitigation measures. European Journal of Wildlife Research, 65, Article 60. https://doi.org/10.1007/s10344-019-1320-4
  4. Andrés, S., Jiménez, A., Sánchez, J., Alonso, J. M., Gómez, L., Lopez, F., & Rey, J. (2007). Evaluation of some etiological factors predisposing to diarrhoea in lambs in “La Serena” (Southwest Spain). Small Ruminant Research, 70(2–3), 272–275. https://doi.org/10.1016/j.smallrumres.2006.03.013
  5. Araújo, M. D. M., Feitosa, M. M., Primo, A. A., Taniguchi, C. A. K., & Souza, H. A. D. (2020). Mineralization of nitrogen and carbon from organic compost from animal production waste. Revista Caatinga, 33(2), 310–320. https://doi.org/10.1590/1983-21252020v33n203rc
  6. Aslan, F., & Kiper, İ. (2025). Farm management practices in sheep farming: A case study of Ordu Province. Black Sea Journal of Agriculture, 8(2), 131–140. https://doi.org/10.47115/bsagriculture.1755068
  7. Atan, Y., Şahin, H. Ç., Can, A., Yaman, M. F., & Üzün, İ. (2025). Deaths in animal attacks: A 10‐year retrospective forensic analysis of direct and indirect causes. Journal of Forensic Sciences, 70(5), 1918–1927. https://doi.org/10.1111/1556-4029.70069
  8. Ateş, A., & Cam, M. (2022). Structural features of sheep farms in Ordu province. Black Sea Journal of Agriculture, 5(4), 447–453. https://doi.org/10.47115/bsagriculture.1112678

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hayvansal Üretim (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

8 Eylül 2026

Gönderilme Tarihi

29 Mart 2026

Kabul Tarihi

29 Nisan 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 31 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Kaygısız, A., & Gökçe, İ. (2026). Malatya ili Darende ilçesindeki koyunculuk işletmelerinde hayvan refahı göstergeleri: barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, 31(3), 526-545. https://doi.org/10.37908/mkutbd.1918240
AMA
1.Kaygısız A, Gökçe İ. Malatya ili Darende ilçesindeki koyunculuk işletmelerinde hayvan refahı göstergeleri: barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları. MKU. Tar. Bil. Derg. 2026;31(3):526-545. doi:10.37908/mkutbd.1918240
Chicago
Kaygısız, Ali, ve İsmet Gökçe. 2026. “Malatya ili Darende ilçesindeki koyunculuk işletmelerinde hayvan refahı göstergeleri: barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları”. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi 31 (3): 526-45. https://doi.org/10.37908/mkutbd.1918240.
EndNote
Kaygısız A, Gökçe İ (01 Eylül 2026) Malatya ili Darende ilçesindeki koyunculuk işletmelerinde hayvan refahı göstergeleri: barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi 31 3 526–545.
IEEE
[1]A. Kaygısız ve İ. Gökçe, “Malatya ili Darende ilçesindeki koyunculuk işletmelerinde hayvan refahı göstergeleri: barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları”, MKU. Tar. Bil. Derg., c. 31, sy 3, ss. 526–545, Eyl. 2026, doi: 10.37908/mkutbd.1918240.
ISNAD
Kaygısız, Ali - Gökçe, İsmet. “Malatya ili Darende ilçesindeki koyunculuk işletmelerinde hayvan refahı göstergeleri: barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları”. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi 31/3 (01 Eylül 2026): 526-545. https://doi.org/10.37908/mkutbd.1918240.
JAMA
1.Kaygısız A, Gökçe İ. Malatya ili Darende ilçesindeki koyunculuk işletmelerinde hayvan refahı göstergeleri: barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları. MKU. Tar. Bil. Derg. 2026;31:526–545.
MLA
Kaygısız, Ali, ve İsmet Gökçe. “Malatya ili Darende ilçesindeki koyunculuk işletmelerinde hayvan refahı göstergeleri: barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları”. Mustafa Kemal Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi, c. 31, sy 3, Eylül 2026, ss. 526-45, doi:10.37908/mkutbd.1918240.
Vancouver
1.Ali Kaygısız, İsmet Gökçe. Malatya ili Darende ilçesindeki koyunculuk işletmelerinde hayvan refahı göstergeleri: barınak, sağlık ve yönetim uygulamaları. MKU. Tar. Bil. Derg. 01 Eylül 2026;31(3):526-45. doi:10.37908/mkutbd.1918240

22740137731737513771 13774 15432 1813713775 14624 15016 i2or 1857924881