Gökdelen’in Beton Duvarları Altında Modernist Mimari Ütopyanın Çöküşü
Öz
J. G. Ballard’ın 1975 tarihli Gökdelen adlı romanı, mimari ütopyalara yönelik önemli bir eleştirel eserdir. Bu çalışma, öncelikle gökdelen türü yapıların modernite ve modern yaşam içindeki yerini araştıracak, daha sonra da modernist hareketin ardında yatan estetik felsefeyi Le Corbusier rehberliğinde tanımlayacaktır. Ancak Le Corbusier’nin fikirleri, başta Henri Lefebvre, Theodor W. Adorno ve Max Horkheimer olmak üzere kültür ve mekân çalışan düşünürlerin ortaya koydukları eleştirel perspektif temelinde değerlendirilecek ve J. G. Ballard’ın Gökdelen’i bu eleştirel bağlama yerleştirilecektir. Romanda “steril ve uygar” bir modernist mekân olarak sunulan gökdelenin sahip olduğu erotik ve “ludik” özelliklerin, eril şiddetle yeniden iktidarlandırılan bir barbarlık entropisine dönüştüğünü görüyoruz. Kültürel erozyonla birlikte görülen bu şiddet ve yıkımın mimari tetikleyicilerini aramak ve bu mimari tutumun arkasındaki felsefi dayanakları analiz etmek çalışmanın öncelikli meselesidir.
Anahtar Kelimeler
Gökdelen,Ballard,modernist hareket,mimari distopya,Le Corbusier
Kaynakça
- Adorno, T.W. ve Horkheimer, M. (2014). Aydınlanmanın Diyalektiği. (N. Ülner ve E.Ö. Karadoğan, Çev.). İstanbul: Kabalcı.
- Alver, K. (2014). Önsöz: Açık Bir Metin Olarak ‘Şehircilik’, içinde, Şehircilik, Le Corbusier. İstanbul: Daimon, s. I-VI.
- Bachelard, G. (2008). Mekânın Poetikası. (A. Tümertekin, Çev.). İstanbul: İthaki.
- Ballard, J. G. (2008). Hayatın Mucizeleri. (T. Binder, Çev.). İstanbul: Ayrıntı.
- Ballard, J. G. (2015). Gökdelen. (D. Körpe, Çev.). İstanbul: Sel.
- Berman, M. (2001). Katı Olan Her Şey Buharlaşıyor. (Ü. Altuğ ve B. Peker, Çev.). İstanbul: İletişim.
- Corrigan, P. (1997). The Sociology of Consumption. Londra: Sage.
- Duru, B. (2001). Gökdelenler ve Kent, içinde, Prof.Dr.Cevat Geray'a Armağan, Ankara: Mülkiyeliler Birliği Yayınları, 331-362 (Elektronik kaynak s. 1-31). Erişim tarihi: 7 Ocak 2017, http://kentcevre.politics.ankara.edu.tr/durugokdelen.pdf
- Elias, N. (2000). Civilizing Process, Sociogenetic and Psychogenetic Investigations. (E. Jephcott, Çev.). E. Dunning, J. Goudsblom ve S. Mennell (Yay.). Oxford: Blackwell Pub.
- Fishman, R. (2016). Yirminci Yüzyılda Kent Ütopyaları. (D. Toprak, Çev.). İstanbul: Daimon.