Araştırma Makalesi

Kate Chopin’in Uyanış eserinde kadının temsiliyeti ve Türkçe çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi

Cilt: 1 Sayı: 1 29 Aralık 2025
PDF İndir
EN TR

Kate Chopin’in Uyanış eserinde kadının temsiliyeti ve Türkçe çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi

Öz

1800’lü yılların sonlarında Kate Chopin tarafından yazılan Uyanış, ele aldığı tartışmalı konular sebebiyle yayınlandığı dönemde oldukça eleştirilmiş bir romandır. Chopin’in diğer eserleriyle birlikte tarihin tozlu raflarına kaldırılan Uyanış, 1960’larda yeniden keşfedilmesiyle günümüzde yalnızca feminist edebiyatın değil tüm dünya edebiyatının klasik eserlerinden sayılmaktadır. İşlediği konuları çoğunlukla Louisiana Kreol kültüründen seçen Chopin genel olarak, kendi benliklerini bulmak ve bireyselliklerini vurgulamak için mücadele eden kadın karakterlere yazınında yer vermiştir. Uyanış’ın başkahramanı Edna Pontellier tam da böyle bir karakterdir ve eserin adındaki uyanışı gerçek anlamıyla yaşayarak farkında olmadan kendi kimliğini keşfetme yoluna girer. Edna’nın yaşadığı psikolojik, bireysel ve cinsel uyanış, Chopin’in bu eserinin eleştiri almasının temel sebebidir. Edna her ne kadar bağımsızlığını bulmaya çalışsa da hem toplumun kendisinden beklediği ‘kadınlık’ görevleri hem de ailesi ve arkadaşlarının sert tepkileri sebebiyle toplumsal baskı ile kısıtlanmaktadır. 19. yüzyılda kadın hakları ile ilgili söylemler büyük bir değişime uğramıştır ancak toplumdaki egemen düşünce, kadının yerinin daima evi olduğu yönündedir. Bu araştırmanın amacı, Uyanış eserinde işlenen kadın hakları söylemini çözümlemek ve eserin hem kaynak metninde hem de Necla Aytür, Burcu Şahinli ve Suat Ertüzün tarafından gerçekleştirilen üç Türkçe çeviride bu söylemin dilsel özelliklerini incelemektir. Kaynak metnin incelenmesinde Norman Fairclough’un öne sürdüğü söylem çözümlemesi bileşenlerinden metinlerarasılık, önsayıltı ve olumsuzlama temel alınmış, çevirilerin çözümlenmesinde ise kaynak metin ile seçilen hedef metinler arasındaki farklılıklar, Sündüz Öztürk Kasar tarafından geliştirilen Çeviride Anlam Evrilmesi Dizgeselliği üzerinden değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Acar, Y., & Özenç, A. (2021). The Representation of ‘the New Woman’ in Kate Chopin’s The Awakening and in Halit Ziya Uşaklıgil’s Aşk-ı Memnu. Mediterranean Journal of Gender and Women’s Studies, IV(1), 1-14. http://dergipark.gov.tr/ktc
  2. Ammons, E. (2008). White liberation/black oppression in The Awakening. Bloom H. (ed.), Bloom’s Guides: The Awakening (sf. 63-65). New York, ABD: Infobase Publishing.
  3. Anastasopoulou, M. (1991). Rites of passage in Kate Chopin's "The Awakening". The Southern Literary Journal, 23(2), 19-30.
  4. Bloom, H. (2008). Introduction. Bloom H. (ed.), Bloom’s Guides: The Awakening (sf. 7-9). New York, ABD: Infobase Publishing.
  5. Camaraderie. (2012). https://www.dictionary.com/browse/camaraderie
  6. Chopin, K. (2011). The Awakening. Londra, İngiltere: Harper Collins.
  7. Chopin, K. (2014). Uyanış (N. Aytür, Çev.). İstanbul, Türkiye: Zeplin Roman. (Orijinal eserin basıldığı yıl 1899).
  8. Chopin, K. (2019). Uyanış (B. Şahinli, Çev.). İstanbul, Türkiye: Türkiye İş Bankası Yayınları. (Orijinal eserin basıldığı yıl 1899).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çeviri ve Yorum Çalışmaları, Çeviribilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

16 Temmuz 2025

Kabul Tarihi

25 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 1 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Özenç, A. (2025). Kate Chopin’in Uyanış eserinde kadının temsiliyeti ve Türkçe çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi. İYYÜ MOZAİKA Dil, Edebiyat , Kültür ve Çeviri Dergisi, 1(1), 23-35. https://izlik.org/JA23UB59HC
AMA
1.Özenç A. Kate Chopin’in Uyanış eserinde kadının temsiliyeti ve Türkçe çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi. MOZAİKA. 2025;1(1):23-35. https://izlik.org/JA23UB59HC
Chicago
Özenç, Ardeniz. 2025. “Kate Chopin’in Uyanış eserinde kadının temsiliyeti ve Türkçe çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi”. İYYÜ MOZAİKA Dil, Edebiyat , Kültür ve Çeviri Dergisi 1 (1): 23-35. https://izlik.org/JA23UB59HC.
EndNote
Özenç A (01 Aralık 2025) Kate Chopin’in Uyanış eserinde kadının temsiliyeti ve Türkçe çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi. İYYÜ MOZAİKA Dil, Edebiyat , Kültür ve Çeviri Dergisi 1 1 23–35.
IEEE
[1]A. Özenç, “Kate Chopin’in Uyanış eserinde kadının temsiliyeti ve Türkçe çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi”, MOZAİKA, c. 1, sy 1, ss. 23–35, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23UB59HC
ISNAD
Özenç, Ardeniz. “Kate Chopin’in Uyanış eserinde kadının temsiliyeti ve Türkçe çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi”. İYYÜ MOZAİKA Dil, Edebiyat , Kültür ve Çeviri Dergisi 1/1 (01 Aralık 2025): 23-35. https://izlik.org/JA23UB59HC.
JAMA
1.Özenç A. Kate Chopin’in Uyanış eserinde kadının temsiliyeti ve Türkçe çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi. MOZAİKA. 2025;1:23–35.
MLA
Özenç, Ardeniz. “Kate Chopin’in Uyanış eserinde kadının temsiliyeti ve Türkçe çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi”. İYYÜ MOZAİKA Dil, Edebiyat , Kültür ve Çeviri Dergisi, c. 1, sy 1, Aralık 2025, ss. 23-35, https://izlik.org/JA23UB59HC.
Vancouver
1.Ardeniz Özenç. Kate Chopin’in Uyanış eserinde kadının temsiliyeti ve Türkçe çevirilerinin karşılaştırmalı incelemesi. MOZAİKA [Internet]. 01 Aralık 2025;1(1):23-35. Erişim adresi: https://izlik.org/JA23UB59HC