TR
EN
Ses İşaretlerinde Kalman ve RLS Filtreleri Kullanarak Gürültünün Azaltılması
Öz
Bu makalede, konuşma işaretlerindeki gürültüyü azaltmak için kullanılan Kalman ve yinelemeli en küçük kareler (RLS) adaptif filtre modellerinin karşılaştırılmasına odaklanılmıştır. Bu amaç için, dış ortamda (trafik) ve iç ortamda (alışveriş merkezi) gürültülü kadın sesi kayıtları ve gürültüsüz referans kayıtları içeren bir veri setleri oluşturulmuş ve karşılaştırma için Python programlama dili kullanılarak her iki filtre modeli tasarlanmıştır. Filtre modellerinin performanslarını değerlendirmek için, farklı işaret-gürültü oranı (SNR) seviyelerinde dış ve iç ortamda oluşturulan gürültülü ve gürültüsüz veri setleri kullanılarak deneyler tekrarlanmıştır. Gerçekleştirilen performans deneyleri, filtrelerin hem gürültünün azaltılmasında hem de işaret bütünlüğünün korunmasında etkin olduğunu göstermiştir. Kalman filtresi, sistem dinamiklerine uygun modelleme ile optimum tahmin sağlarken, RLS filtresi hızlı uyum kabiliyeti ve düşük hata oranlarıyla öne çıkmıştır. Sonuç olarak, gerçekleştirilen deneyler farklı gürültü ortamları ve SNR seviyelerinde her iki adaptif filtrenin de performanslarının değiştiğini ve konuşma işaretlerinde gürültünün azaltılması için etkili olduğunu göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Haykin S. Communication Systems, 5th ed., Wiley, 2013.
- Somefun C.T., Daramola S.A., Somefun T.E. Advancements and applications of adaptive filters in signal processing, JESA, 57(05_02), 2024.
- Liu Y., Lei Z. Review of advances in active impulsive noise control with focus on adaptive algorithms, Applied Sciences, 14(3) 1218, 2024.
- Paliwal K.K., Basu A. A speech enhancement method based on Kalman filtering, Proceedings of ICASSP, 1 177–180, 1997.
- Özbek L. Gürültülü ses sinyali iyileştirilmesine ikili Kalman filtre yaklaşımı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, 2007.
- Sayed A.H., Lotfizad M. Comparative analysis of adaptive noise cancellation techniques using LMS, NLMS and RLS algorithms, Proceedings of the International Conference on Signal Processing Systems, 140–144, 2011.
- Guimarães M.T., Ranzatto R.C.R., de Oliveira L.P. Speech enhancement based on Kalman filtering and wavelet transform, EURASIP Journal on Advances in Signal Processing, 2016(1) 1–10, 2016.
- Koning R., Bruce I.C., Denys S., Wouters J. Perceptual and model-based evaluation of ideal time-frequency noise reduction in hearing-impaired listeners, IEEE Transactions on Neural Systems and Rehabilitation Engineering, 26(3) 687–697, 2018.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Yazılım Mühendisliği (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
24 Haziran 2026
Yayımlanma Tarihi
27 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
7 Ocak 2026
Kabul Tarihi
13 Nisan 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 14 Sayı: 1
APA
Arslan, M. Ş., Tancı, K., & Hekim, M. (2026). Ses İşaretlerinde Kalman ve RLS Filtreleri Kullanarak Gürültünün Azaltılması. Mus Alparslan University Journal of Science, 14(1), 38-46. https://doi.org/10.18586/msufbd.1858282
AMA
1.Arslan MŞ, Tancı K, Hekim M. Ses İşaretlerinde Kalman ve RLS Filtreleri Kullanarak Gürültünün Azaltılması. MAUN Fen Bil. Dergi. 2026;14(1):38-46. doi:10.18586/msufbd.1858282
Chicago
Arslan, Merve Şeyma, Kübra Tancı, ve Mahmut Hekim. 2026. “Ses İşaretlerinde Kalman ve RLS Filtreleri Kullanarak Gürültünün Azaltılması”. Mus Alparslan University Journal of Science 14 (1): 38-46. https://doi.org/10.18586/msufbd.1858282.
EndNote
Arslan MŞ, Tancı K, Hekim M (01 Haziran 2026) Ses İşaretlerinde Kalman ve RLS Filtreleri Kullanarak Gürültünün Azaltılması. Mus Alparslan University Journal of Science 14 1 38–46.
IEEE
[1]M. Ş. Arslan, K. Tancı, ve M. Hekim, “Ses İşaretlerinde Kalman ve RLS Filtreleri Kullanarak Gürültünün Azaltılması”, MAUN Fen Bil. Dergi., c. 14, sy 1, ss. 38–46, Haz. 2026, doi: 10.18586/msufbd.1858282.
ISNAD
Arslan, Merve Şeyma - Tancı, Kübra - Hekim, Mahmut. “Ses İşaretlerinde Kalman ve RLS Filtreleri Kullanarak Gürültünün Azaltılması”. Mus Alparslan University Journal of Science 14/1 (01 Haziran 2026): 38-46. https://doi.org/10.18586/msufbd.1858282.
JAMA
1.Arslan MŞ, Tancı K, Hekim M. Ses İşaretlerinde Kalman ve RLS Filtreleri Kullanarak Gürültünün Azaltılması. MAUN Fen Bil. Dergi. 2026;14:38–46.
MLA
Arslan, Merve Şeyma, vd. “Ses İşaretlerinde Kalman ve RLS Filtreleri Kullanarak Gürültünün Azaltılması”. Mus Alparslan University Journal of Science, c. 14, sy 1, Haziran 2026, ss. 38-46, doi:10.18586/msufbd.1858282.
Vancouver
1.Merve Şeyma Arslan, Kübra Tancı, Mahmut Hekim. Ses İşaretlerinde Kalman ve RLS Filtreleri Kullanarak Gürültünün Azaltılması. MAUN Fen Bil. Dergi. 01 Haziran 2026;14(1):38-46. doi:10.18586/msufbd.1858282