An Analysis of Turkish Language Curriculum Prepared for Foreign and Minority Schools in the Early Republican Period

Öz

This study aims to examine the content of Turkish and Literature courses in foreign and minority schools during the early years of the Turkish Republic. The primary source of the research is the curriculum prepared by the Ministry of Education for Minority and Foreign Schools, published in 1925. The study employs historical research, a qualitative research method, utilizing document analysis to collect data. The data were analyzed using descriptive analysis. The findings provide insights into the grade-level distribution of subjects in Turkish and Literature courses, the content structure, and the instructional methods applied in classrooms. In the minority school curriculum, Turkish lessons were categorized under the headings of alphabet, speech and pronunciation, reading and reading aloud, writing in rika calligraphy, spelling rules, composition, and grammar. The secondary education curriculum was structured by grade level and included the following categories: reading and reading aloud, literary reading, grammar, literary theory, composition, and the history of Turkish literature. Although the curriculum primarily focused on course content, it was observed that, albeit to a limited extent, it also provided information on teaching materials and instructional guidelines. However, the issue of assessment and evaluation was entirely absent. This study also sheds light on the educational policies of the early Republican period in Turkey and the role of the Turkish language curriculum within this framework.

Anahtar Kelimeler

• Turkish language curriculum
• minority school curriculum
• literature curriculum.

Erken Cumhuriyet Dönemi Yabancı ve Azınlık Okulları için Hazırlanan Türkçe Dersi Müfredatının İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada, Türkiye Cumhuriyetinin ilk yıllarında yabancı ve azınlık okullarındaki Türkçe ve Edebiyat derslerinin muhtevasını ortaya koymak amaçlanmıştır. Araştırmanın temel kaynağını Maarif Vekâleti tarafından Azınlık ve Yabancı Okulları için hazırlanan ve 1925 yılında yayımlanan müfredat programı oluşturmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerinden tarihsel araştırmanın kullanıldığı araştırmanın verileri, doküman incelemesi yoluyla elde edilmiştir. Veriler, betimsel analizle incelenmiştir. Araştırmada, Türkçe ve Edebiyat derslerindeki konuların hangi sınıf düzeyinde yer aldığı, içeriklerinin dağılımı ve derslerde kullanılan yöntemler hakkında bilgi verilmektedir. Azınlık müfredatında Türkçe dersleri elifbe, mükaleme ve musahebe, kıraat ve inşat, hüsn-i hat, imlâ, tahrir, sarf ve nahiv başlıkları altında; ortaöğretim kısmı ise kıraat ve inşat, edebi kıraat, sarf ve nahiv, kavâid-i edebiyye, tahrir, Türk edebiyatı tarihi başlıkları altında sınıf düzeyine göre incelenmişir. Müfredatta yalnızca derslerin içeriğinden bahsedilmeyip sınırlı bir düzeyde olmakla birlikte kullanılacak materyallere, öğretimin nasıl yapılacağına dair yönergelere de yer verildiği, ölçme ve değerlendirmeye ise hiç yer verilmediği görülmüştür. Bu çalışma, Türkiye’de Cumhuriyetin ilk yıllarındaki eğitim politikaları ile Türkçe dersinin bu süreçteki yeri hakkında da fikir vermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe dersi müfredatı
• azınlık okulları müfredatı
• edebiyat dersi müfredatı

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere bütün aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmada etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim. Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak bütün ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Kaynakça

1. Akyüz, Yahya, Türk Eğitim Tarihi, Pegem Akademi, Ankara 2011. Alan, Gülbadi, Osmanlı İmparatorluğu’nda Amerikan Protestan Okulları, Türk Tarih Kurumu, Ankara 2015.
2. Başgöz, İlhan, Türkiye’nin Eğitim Çıkmazı ve Atatürk, Pan Yayıncılık, İstanbul 2005.
3. Bowen, Glenn A., “Document Analysis as a Qualitative Research Method”, Qualitative Research Journal, 9/2, (2009), s. 27-40. Civelek, Nilay Kınay, “Tazmin Sanatı ile Yazılan Na’t-ı Şerifler: Beyânü’l-Hak Mecmuası Örneği”, Journal of Social Sciences of Mus Alparslan University, 10/2, (2022), s. 681-697.
4. Çam, İrfan Davut, “Osmanlı Devleti’nde Eğitim: II. Meşrutiyet Dönemi’nden Cumhuriyet’in Kuruluşuna Kadar”, Türk Eğitim Tarihi, ed. Mehmet Sağlam, Vizetek Yayınları, Ankara 2023, s. 211-244.
5. Engin, Vahdettin, “Osmanlı İmparatorluğunun Devamlılık ve Modernleşme Mücadelesi: Türkiye Cumhuriyeti’nin Tarihi Temelleri”, İmparatorluktan Ulus Devlete Türk İnkılap Tarihi, ed. Cemil Öztürk, Pegem Akademi, Ankara 2012, s. 37-91.
6. Ergin, Osman, Türk Maarif Tarihi, Eser Matbaası, İstanbul 1977.
7. Georgeon, François, Sultan Abdülhamid, çev. Ali Berktay, İletişim Yayınları, İstanbul, 2012.
8. Güllü, Ramazan Erhan, “Lozan Antlaşması Sonrası Türkiye’nin Azınlıklara Yönelik Politikaları”, Avrasya İncelemeleri Dergisi, 7/2, (2018), s. 268-298.

9. Gülsoy, Ufuk, “Islahat Fermanı”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 19, (1999), s. 185-190.
10. Kocabaşoğlu, Uygur, “Amerikan Okulları”, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, II, İletişim Yayınları, İstanbul 1985, s. 495-500.
11. Koçak, Cemil, “Tanzimat’tan Sonra Özel ve Yabancı Okullar”, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Türkiye Ansiklopedisi, II, İletişim Yayınları, İstanbul 1985, s. 485-494.
12. Maarif-i Umumiye Nezareti, Mekatib-i Hususiye Talimatnamesi, Matbaa-i Amire, İstanbul 1915. Maarif Vekâleti, İlk Mekteplerin Müfredat Programı, Matbaa-i Amire, İstanbul 1340 [1921].
13. Maarif Vekâleti, Gayrimüslim ve Ekalliyet ve Ecnebi Mekteplerinde Tedrisi Meşrut Olan Türkçe ve Türk Tarih ve Coğrafyası Derslerine Aid Müfredat Programı, Matbaa-i Amire, İstanbul 1925.
14. Maarif Vekâleti, İlk Mektepler Müfredat Programı, Milli Matbaa, İstanbul 1926.
15. Maarif Vekâleti, Köy Mektepleri İçin Müfredat Programı, Devlet Matbaası, İstanbul 1927.
16. Merriam, Sharan B., Elizabeth J. Tisdell, Qualitative Research: A Guide to Design and Implementation, Jossey-Bass, San Francisco 2018.
17. Mutlu, Şamil, Osmanlı Devleti’nde Misyoner Okulları, Gökkubbe Yayınları, İstanbul 2005.
18. Özcan, Tuğrul, “Osmanlı Gayrimüslim Okullarında Türkçenin Yaygınlaştırılmasına Yönelik Faaliyetler (1876-1908)”, İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 6/1, (2017), s. 213-233.
19. Öztürk, Cemil, “Çağdaş Eğitim ve Bilim”, İmparatorluktan Ulus Devlete Türk İnkılap Tarihi, ed. Cemil Öztürk, Pegem Akademi, Ankara 2012, s. 241-266.
20. Sakaoğlu, Necdet, Osmanlı’dan Günümüze Eğitim Tarihi, Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul 2003.