Türk Soylulara Türkçe Öğretiminde Kültürel Ögelerin Rolü: Altın Köprü Türkçe Ders Kitabı (A1-A2)

Öz

Dil; bir toplumun kültürünü yansıtan en güçlü araçlardan biri olup bireylerin düşünce yapısını, değerlerini ve dünya görüşünü şekillendiren temel bir unsurdur. Dil öğrenimin salt dil bilgisinden ibaret olmadığı, kültürel farkındalık ile birlikte kazanıldığı düşünüldüğünde kültürel içeriklerin öğretim materyallerinde dağılımının belirlenmesinin önemli olabileceği düşünülmektedir. Yabancılara Türkçe öğretiminden ayrı olarak Türk soylu bireylere Türkiye Türkçesinin öğretiminde de bu farkındalığın önemli olduğu, dil öğretim sürecini kolaylaştıracağı düşünülmektedir.Bu çalışmanın amacı, Türk soylular için hazırlanmış Altın Köprü Türkçe Öğretimi Ders Kitabı’nın temel seviyesinde (A1-A2) yer alan okuma ve dinleme metinlerindeki kültürel ögeleri tespit etmektir. Bu kapsamda kültürel ögelerin derinlemesine incelenmesi amaçlandığı için nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması modeli kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise Avrupa Ortak Başvuru Metni’nde yer alan kültürel öge sınıflaması dikkate alındığı için betimsel analiz yapılmıştır. Araştırma kapsamında “Günlük Yaşam”, “Yaşam Şartları”, “Kişilerarası İlişkiler”, “Değerler, İnanışlar ve Tutumlar”, “Beden Dili”, “Sosyal Toplumsal Adetler” ve “Törensel Davranışlar” kültürel ögelerinin A1 ve A2 ders kitapları için hazırlanan dinleme/izleme ve okuma metinlerinde yer aldığı görülmüştür. Türk soylulara Türkçe öğretiminin temel seviyesinde kültürel ögeler ile öğrencileri buluşturmanın, ders içerisinde Türkiye Türkçesine vurgu yapılırken bu ögeleri içeren sınıf içi etkinlik çalışmaları yapmanın, atasözü ve deyim öğretiminin de kültürel ögelerle birlikte temel seviyeden itibaren Türk soylu öğrencilere öğretmenin etkili olabileceği önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Türk soylular
• kültürel öge
• temel seviye

The Role of Cultural Elements in Teaching Turkish To Turki Peoples: Altın Köprü Turkish Textbook (A1-A2)

Öz

Language is one of the most powerful means of reflecting the culture of a society and is a fundamental element that shapes individuals’ ways of thinking, values, and worldviews. Given that language learning is not limited to acquiring linguistic knowledge but also involves developing cultural awareness, identifying the distribution of cultural elements in language teaching materials is considered important. Such awareness is also significant in teaching Türkiye Turkish to learners of Turkic origin, as distinct from teaching Turkish to foreign learners, and is considered likely to facilitate the language learning process.This study aims to identify the cultural elements included in the reading and listening texts of the AltınKöprü Turkish Language Teaching Coursebook, designed for learners of Turkic origin at the basic proficiency levels (A1–A2). Since the study sought to examine cultural elements in depth, a case study design, one of the qualitative research approaches, was employed. Descriptive analysis was used to analyze the data based on the classification of cultural elements presented in the Common European Framework of Reference for Languages.The findings revealed that the cultural categories of “Everyday Living,” “Living Conditions,” “Interpersonal Relations,” “Values, Beliefs and Attitudes,” “Body Language,” “Social Conventions,” and “Ritual Behaviour” were represented in the listening/viewing and reading texts included in the A1 and A2 coursebooks. Based on these findings, it is suggested that learners of Turkic origin should be introduced to cultural elements from the basic levels of Turkish language instruction. Furthermore, incorporating classroom activities that emphasize Türkiye Turkish through cultural elements and teaching proverbs and idioms alongside cultural content from the basic level onwards may contribute to a more effective language teaching process.

Anahtar Kelimeler

• Turkish Nobility
• cultural element
• basic level

Kaynakça

1. Akalın, Ş. H. (2005). Türkçenin Güncel Sorunları. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Merkezi. http://turkoloji.cu.edu.tr/DIL_SORUNLARI/02.php
2. Barcın, S. (2018). Türk Soylulara Türkçe Öğretiminde Kültür Aktarım Aracı Olarak Atasözleri ve Deyimlerin Kullanımı: Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi Altın Köprü Türkçe Öğretimi Ders Kitabı (B1 Seviyesi). Aydın TÖMER Dil Dergisi, 3(2), 1–16.
3. Batar, K. (2025). Roman Ingarden’ın Ontolojik Perspektifinden “Nazar”In Alımlanması: Zâtî’den Mesîhî’ye Gazelin Edebî Seyri. Turkish Studies-Language and Literature, 20(3), 1505–1522. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.82229
4. Bayraktar, S. (2015). Yeni Hitit 1 Yabancılar İçin Türkçe Ders Kitabının Kültür Aktarımı Açısından İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, 2, 7–23.
5. Biçer, N. ve Alan, Y. (2019). Türk Soylulara Türkçe Öğretimi ile İlgili Çalışmalara Genel Bir Bakış. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29(1), 143–157. https://doi.org/10.18069/firatsbed.538665
6. Bölükbaş, F. ve Keskin, F. (2010). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Metinlerin Kültür Aktarımındaki İşlevi. Turkish Studies-International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 5(4), 221–235. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.1632
7. Byram, M. (1989). Cultural Studies in Foreign Language Education. Multilingual Matters. Comrie, B. (1981). The Languages of the Soviet Union. Cambridge University Press.
8. Council of Europe. (2001). Common European Framework of Reference for Languages: Learning, Teaching, Assessment. Cambridge University Press.

9. Çağlar, A. (1999). Türk Üniversitelerinde Öğrenim Gören Türk Cumhuriyetleri ve Akraba Toplulukları Öğrencilerinin Sorunları. Amme İdaresi Dergisi, 32(4), 133–169.
10. Çepni, S. (2018). Araştırma ve Proje Çalışmalarına Giriş (8. bs.). Celepler.
11. Demirbaş, M. (2014). Bilimsel Araştırma ve Özellikleri. M. Tekin (Ed.), Kuramdan Uygulamaya Eğitimde Bilimsel Araştırma Yöntemleri içinde (ss. 3–19). Pegem Akademi.
12. Ekiz, D. (2003). Eğitimde Araştırma Yöntem ve Metodlarına Giriş: Nitel, Nicel ve Eleştirel Kuram Metodolojileri. Anı Yayıncılık.
13. Elbir, B. ve Aka, F. N. (2015). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Kültür Aktarımına Yönelik Yapılan Çalışmaların Değerlendirilmesi. Turkish Studies-International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 10(12), 371–386. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.8425
14. Erdal, K., Dağdeviren, İ., Gökhan, O., Şen, H. H. ve Şenay, E. (2018). Yabancılara Türkçe Öğretimi Ders Kitaplarında Kültürel Ögeler (A2 Düzeyi). TÜRÜK Uluslararası Dil, Edebiyat ve Halk Bilimi Araştırmaları Dergisi, 1(12), 11–23.
15. Erdem, İ. (2009). Yabancılara Türkçe Öğretimiyle İlgili Bir Kaynakça Denemesi. Turkish Studies-International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 4(3), 888–937.
16. Gass, S. M. ve Selinker, L. (2008). Second Language Acquisition: An İntroductory Course (3rd ed.). Routledge.
17. İğci, A. (2013). Batı Rumeli Türkçesinde İki Ünlü Arasında /G/ ve /Ġ/. Turkish Studies-International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 8(9), 1715–1728. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.5194
18. İşçi, C. (2012). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Kullanılan Yeni Hitit Ders Kitabının Dil Becerisi ve Kültür Açısından İncelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
19. Kara, M. (2010). Gazi Üniversitesi TÖMER Öğrencilerinin Türkçe Öğrenirken Karşılaştıkları Sorunlar ve Bunların Çözümüne Yönelik Öneriler. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(3), 661–696.
20. Karatay, H. ve Kartallıoğlu, N. (2012). Kırgız Öğrencilerin Türkiye Türkçesi Öğrenmeye İlişkin Tutumları. Türkçe Eğitimi ve Öğretimi Araştırmaları Dergisi, 4, 1–11.
21. Komisyon. (2020a). Altın Köprü Türkçe Öğretimi Ders Kitabı A1. KTMÜ Yayını.
22. Komisyon. (2020b). Altın Köprü Türkçe Öğretimi Ders Kitabı A2. KTMÜ Yayını.
23. Kramsch, C. (1993). Context and Culture in Language Teaching. Oxford University Press.
24. Kültür Portalı. (t.y.). Türkiye Kültür Portalı. https://www.kulturportali.gov.tr/
25. Memiş, M. (2021). Yabancılara Türkçe Öğretiminin Güncel Sorunları. Pegem Akademi.
26. Odlin, T. (1989). Language Transfer: Cross-Linguistic Influence in Language Learning. Cambridge University Press.
27. Pehlivan, F. (2007). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretiminde Kültürlerarası Etkileşim Odaklı Yaklaşım Uyarınca Metin Çalışmaları (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
28. Risager, K. (2006). Language and Culture: Global Flows and Local Complexity. Multilingual Matters.
29. Şahingöz, E. ve Yücel Çetin, A. (2024). Yabancılara Türkçe Öğretiminde Kültürel Etkileşimin Rolü Üzerine Bir Değerlendirme. Bezgek Yabancılara Türkçe Öğretimi Dergisi, 3(3), 198–210. https://doi.org/10.56987/bezgek.1522451
30. Tombak, B. (2024). Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretiminde Kullanılan Türkçe Yaşamak Setinin (A1, A2) Kültür Aktarımı Açısından Değerlendirilmesi. TRK Dergisi, 5(1), 34–53. https://doi.org/10.5281/zenodo.12637554
31. Turatova, A. (2025). Türk Soylu Öğrenicilerin Kullandıkları Öğretim Setinin Ortak Kültür Ögeleri Bakımından İncelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Yabancı Dil Olarak Türkçe Araştırmaları Dergisi, 9, 71–86.
32. Yağmur, K. (2013). Dil Öğretiminde Anadili, İkinci Dil ve Yabancı Dil Kavramları. M. Durmuş ve A. Okur (Ed.), Yabancılara Türkçe öğretimi el kitabı içinde (ss. 181–198). Grafiker Yayınları.