Çağdaş Lif Sanatında Kimlik, Malzeme ve Sanatçı Yaklaşımları: Seçili Örnekler Üzerinden Eleştirel Bir Değerlendirme

Öz

Lif sanatı, insanlık tarihinin en erken üretim biçimlerinden biri olmasına karşın Batı sanat tarihinin hiyerarşik sınıflandırmaları içerisinde uzun yıllar boyunca ikincil bir konumda kalmıştır. Tekstil ve dokuma temelli pratikler, söz konusu hiyerarşi içerisinde çoğunlukla kadın emeğiyle, ev içi alanla ve zanaatle ilişkilendirilmiş; bu nedenle yüksek sanat kategorisinin dışında tutulmuştur. Ancak 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren çağdaş sanatta yaşanan köklü dönüşümler, lif ve tekstil temelli üretimlerin disiplinlerarası sanat pratiği içerisinde yeniden konumlandırılmasına zemin hazırlamıştır. Bu çalışma, çağdaş lif sanatını kimlik inşası, malzeme anlambilimi ve seçili sanatçı pratikleri bağlamında eleştirel biçimde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada lif sanatının tarihsel dönüşümü incelenmiş; iplik, kumaş, dokuma ve tekstil yüzeylerinin çağdaş sanat anlatısındaki işlevi tartışılmıştır. Magdalena Abakanowicz, Sheila Hicks, Anni Albers ve Lenore Tawney’in üretimleri görsel ve kavramsal analiz yöntemiyle irdelenmiştir. Çalışma sonucunda çağdaş lif sanatının geleneksel zanaat sınırlarını aşarak kimlik politikaları, kültürel bellek ve toplumsal cinsiyet gibi çok katmanlı meseleleri görünür kılan güçlü bir ifade alanına dönüştüğü saptanmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Lif sanatı
• çağdaş sanat
• kimlik
• malzeme anlambilimi
• tekstil sanatı
• toplumsal cinsiyet
• kültürel bellek

Identity, Materiality and Artistic Approaches in Contemporary Fiber Art: A Critical Evaluation Through Selected Examples

Öz

Despite being one of the earliest forms of production in human history, fiber art has long occupied a secondary position within the hierarchical classifications of Western art history. Within this hierarchy, textile- and weaving-based practices were largely associated with women’s labor, the domestic sphere, and craft, and were therefore excluded from the category of high art. However, the radical transformations in contemporary art since the second half of the twentieth century have paved the way for fiber and textile-based works to be repositioned within interdisciplinary artistic practice. This study aims to critically evaluate contemporary fiber art in the context of identity construction, material semiotics, and selected artist practices. The historical transformation of fiber art is examined, nd the function of thread, fabric, weaving, and textile surfaces within contemporary artistic narratives is discussed. The works of Magdalena Abakanowicz, Sheila Hicks, Anni Albers, and Lenore Tawney are analyzed through visual and conceptual methods. The study concludes that contemporary fiber art has transcended the conventional boundaries of craft and transformed into a powerful expressive field that makes visible multifaceted issues such as identity politics, cultural memory, and gender.

Anahtar Kelimeler

• Fiber art
• contemporary art
• identity
• material semiotics
• textile art
• gender
• cultural memory

Kaynakça

1. Adamson, G. (2013), The Invention of Craft, Bloomsbury Academic, Londra.
2. Albers, A. (1965), On Weaving, Wesleyan University Press, Middletown.
3. Albers, A. (1959), On Designing, Wesleyan University Press, Middletown.
4. Auther, El. (2009), String, Felt, Thread: The Hierarchy of Art and Craft in American Art, University of Minnesota Press, Minneapolis.
5. Barber, E. J. W. (1994), Women’s Work: The First 20,000 Years, W. W. Norton, New York.
6. Barbican C. (2024), Unravel: The Power and Politics of Textiles in Art [Sergi kataloğu], Barbican, Londra.
7. Brooklyn Museum (2013), El Anatsui, Black Block, 2010 [Koleksiyon kaydı], Brooklyn Museum, New York. https://www.brooklynmuseum.org/objects/210771
8. Bryan-Wilson, J. (2017), Fray: Art and Textile Politics, University of Chicago Press, Chicago.

9. Chicago, J. (1979), The Dinner Party: A Symbol of Our Heritage, Anchor Press/Doubleday, New York.
10. Çelik, G. (2026), “Sürdürülebilirlik Perspektifinde İleri Dönüşüm: Atık Camların Çoklu Tekniklerle Sanatsal Dönüşümü”, Kent Akademisi, 19(4), 1-19. https://doi.org/10.35674/kent.1804988
11. Droste, M. (2002), Bauhaus 1919–1933, Taschen, Köln.
12. El Anatsui (2011), El Anatsui: When I Last Wrote to You about Africa, Museum for African Art, New York.
13. Feng, J., Yahaya, S. R. (2025), "Ethics of Care and the Art of Fibre: A Study of Chinese Female Artists’ Creative Practices", Humanities and Social Sciences Communications, 12, Art. 1385. https://doi.org/10.1057/s41599-025-05614-0
14. Gropius, W. (1965), "Programme of the Staatliches Bauhaus in Weimar", içinde: Frank Whitford (Ed.), The Bauhaus, Thames and Hudson, Londra, ss. 24-29.
15. Ica Boston (2014), Fiber: Sculpture 1960–Present [Sergi Kataloğu], Ica Boston, Boston.
16. Kopytoff, I. (1986), The Cultural Biography of Things: Commoditization as Process, içinde: Arjun Appadurai (Ed.), The Social Life of Things, Cambridge University Press, Cambridge, ss. 64-91.
17. Mansfield, E. (2010), Art History and Its Institutions, Routledge, New York.
18. Nochlin, L. (1971), "Why Have There Been No Great Women Artists?", ARTnews, 69(9), ss. 22-39.
19. Özkul, D. T., Öner F. (2021), “Sanatçı Örnekleriyle Giyilebilir Heykel”, Premium E-Journal of Social Science, 5(16), ss 449-463. http://dx.doi.org//pejoss.2170
20. Özkul, D. T. (2019), “Disiplinlerarası Süreç Bağlamında Çağdaş Heykel Sanatının Plastik Dil Olarak Kullanılması”, 6(2), ss. 60-72. doi: 10.30804/cesmicihan.6448372
21. Parker, R. (2010), The Subversive Stitch: Embroidery and the Making of the Feminine, I. B. Tauris, Londra.
22. Ruskin, J. (1851), The Stones of Venice, Smith, Elder & Co., Londra.
23. Schapiro, M. , Meyer, M. (1977), "Waste Not Want Not: An Inquiry into What Women Saved and Assembled", Heresies, 4, ss. 66-69.
24. Tawney, L. (1979), Lenore Tawney: A Retrospective, The American Craft Museum, New York.
25. Vicuna C. (2012), About to Happen, Pattern & Perspective Editions, New Orleans.
26. Wilson, A. (2014), Unraveling: Patterns of Work, içinde: Jenelle Porter (Ed.), Fiber: Sculpture 1960–Present, ICA Boston, Boston, ss. 88-103.
27. Zhao, M. (2021), "The Politics of Softness: Fiber Art and Feminine Resistance in East Asia", Asian Art Review, 19(3), ss. 22-37.