Reflections of Supporting Refugee Children's Everyday Language Skills on Classroom Peer Relations

Öz

Objective: The aim of this study was to examine the effects of supporting everyday language skills on peer relationships in an inclusive classroom with Syrian refugee children living in Gaziantep. Method: Action research, one of the qualitative research methods, was used in the study. The participants of the study were five Syrian refugee children aged between 68-74 months and their parents. Data were collected through observation forms, field notes, home visits, semi-structured interview forms and checklists developed by the researchers. At the beginning of the research, children's strengths and aspects that needed to be supported were identified and action plans were prepared for them. The action plans, which were revised after expert opinions, were implemented by the researcher in the classroom twice a week for a total of three weeks. The data obtained were analyzed with an inductive approach using the content analysis method. Findings: As a result of the interviews conducted with parents in this study, it was observed that children who received support from their parents for the development of their language skills were more harmonious in classroom and peer relations and had higher social skills compared to children who did not receive support. The effects of the action plans implemented in the classroom on daily language skills were monitored and it was observed that Syrian children actively participated in the activities and exhibited more harmonious behaviors in the classroom and how they reflected on peer relations in the process. According to the data obtained from the action process; it was observed that children who did not understand Turkish language at all understood everyday language and gave meaningful reactions in the process, and children who understood Turkish language but could not speak it increased their tendency to speak Turkish.

Anahtar Kelimeler

• Refugee Children
• Inclusive Education
• Everyday Language Skills
• Peer Relations
• Classroom Learning

Mülteci Çocukların Gündelik Dil Becerilerinin Desteklenmesinin Sınıf İçi Akran İlişkilerine Yansımaları

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı Gaziantep’te yaşayan Suriyeli mülteci çocukların bulunduğu kapsayıcı bir sınıfta gündelik dil becerilerinin desteklenmesinin, sınıf içi akran ilişkilerine yansımalarını incelemektir. Yöntem: Çalışmada, nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, yaşları 68-74 ay arasında olan beş Suriyeli mülteci çocuk ve bu çocukların ebeveynleri oluşturmuştur. Araştırmacılar tarafından geliştirilen gözlem formları, saha notları, ev ziyaretleri, yarı yapılandırılmış görüşme formları ve kontrol listeleri aracılığıyla veriler toplanmıştır. Araştırmanın başında çocukların güçlü ve desteklenmesi gereken yönleri belirlenmiş; bunlara yönelik eylem planları hazırlamıştır. Uzman görüşlerinin ardından revize edilen eylem planları haftada iki kere toplam üç hafta boyunca sınıf içinde araştırmacı tarafından uygulanmıştır. Elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi kullanılarak tümevarımcı yaklaşım ile analiz edilmiştir. Bulgular: Bu çalışmada ebeveynlerle yapılan görüşmeler neticesinde dil becerilerinin gelişimi için ebeveynleri tarafından destek alan çocukların; alamayan çocuklara kıyasla sınıf ve akran ilişkilerinde daha uyumlu olduğu ve sosyal becerilerinin daha yüksek olduğu gözlemlenmiştir. Sınıf içerinde uygulanan eylem planlarının gündelik dil becerileri üzerindeki etkileri izlendiği ve Suriyeli çocukların etkinliklere aktif katılım sağladığı görülüp sınıf içerisinde daha uyumlu davranışlar sergilediği akran ilişkilerine süreç içerisinde nasıl yansıdığı görülmüştür. Eylem sürecinden elde edilen verilere göre; Türkçe dilini hiç anlamayan çocukların süreç içerisinde gündelik dil anlayıp anlamlı tepkiler verdiği, Türkçe dilini anlayıp fakat konuşamayan çocukların ise Türkçe konuşma eğilimlerinin arttığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

• Mülteci Çocuklar
• Kapsayıcı Eğitim
• Gündelik Dil Becerileri
• Akran İlişkileri
• Sınıf İçi Öğrenmeler

Kaynakça

1. Adams-Ojugbele, R. O. &Mashiya, N. (2020). Interventions supporting the integration of refugee children in the primary school life: roles of thechild’s contexts of development. The Journal for Transdisciplinary Research in Southern Africa, 16(1). https://doi.org/10.4102/td.v16i1.769
2. Atasü Topçuoğlu, R. (2019). Türkiye’de Göçmen Çocukların Katılım Hakkı. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8(1), 408-430. https://doi.org/10.15869/itobiad.468025
3. Atasü-Topçuoğlu, R. (2014). Hayatı değiştirmek için yola çıkanlar-Yola çıkınca değişen hayatlar: Bir müracaatçı grubu olarak göçmen çocuklar.Toplum ve Sosyal Hizmet, 25(1), 89-108.
4. Bahar, H. H. &Yılmaz, O. (2018). Ahıska, göç ve eğitim. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(2), 238- 257.
5. Bart, O., Hajami, D., & Bar-Haim, Y. (2007). Predicting school adjustment from motor a bilities in kindergarten. Infantand Child Development, (16), 597-615.
6. Başkale, H. (2016). Nitel Araştırmalarda Geçerlik, Güvenirlik ve Örneklem Büyüklüğünün Belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
7. Beißert, H., Gönültaş, S., & Mulvey, K. L. (2020). Social inclusion of refugee and native pers among adolescents: It is the language that matters!. Journal of Research on Adolescence, 30(1), 219-233.https://doi.org/10.1111/jora.12518
8. Bešić, E., Gasteiger‐Klicpera, B., Buchart, C., Hafner, J., &Stefitz, E. (2020). Refugeestudents' perspectives on inclusive and exclusive school experiences in Austria. International Journal of Psychology, 55(5), 723-731.https://doi.org/10.1002/ijop.12662

9. Block, K., Cross, S., Riggs, E., & Gibbs, L. (2014). Supporting school stocreate an inclusive environment for refugee students. International journal of inclusive education, 18(12), 1337-1355.https://doi.org/10.1080/13603116.2014.899636
10. Boylu, E. &Çangal, Ö. (2014). Yabancılara Türkçe öğretiminde dil ihtiyaç analizi. International Journal of Language Academy. 2(4), 127-151
11. Bulotsky-Shearer, R. J., Bell, E. R., Romero, S. L., & Carter, T. M. (2012). Preschool interactive peerplay mediates problem behavior and learning forlow-income children. Journal of Applied Developmental Psychology, 33, 53–65.
12. Büyüköztürk, Ş. (2012). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Akademi.
13. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Erkan Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., &Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık. https://doi.org/10.14527/9789944919289
14. Cırık, İ. (2008). Çok kültürlü eğitim ve yansımaları. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34, 27-40.
15. Connor, D.F. (2004). Aggression and antisocia lbehavior in children and adolescents. The Guilford Press.
16. Coşgun, Ö. D.,& Karamustafaoğlu, O. (2017). İlkokul üçüncü ve dördüncü sınıf mülteci öğrencilerin madde kavramına ilişkin düşünceleri. Sakarya University Journal of Education, 7(3), 525-540. https://doi.org/10.19126/suje.321729
17. Creswell, J. W. (2003). Research design: qualitative, quantitative and mixed method sapproaches. California: Sage Publications.
18. Çetin, F., Bilbay, A. A., & Kaymak, D. A. (2002). Araştırmadan uygulamaya çocuklarda sosyal beceriler. Epsilon Yayıncılık Hizmetleri.
19. Denzin, N. K. (1978). There searchact: a the oretic a lintroduction to sociological methods. New York: McGraw-Hill, Aktaran Merriam, S. B. (2013).
20. Dinçer, Ç. (2011). Okul Öncesi Dönemde Sosyal Beceri Eğitimi. Eğitimci Dergisi,(6-11).
21. Doğan, Y. (2011). Dinleme eğitimi. Pegem Akademi.
22. Dönmez, M.İ. &Paksoy, S. (2015). Türkiye’de öğrenim gören Suriyeli öğrencilerin Türkçe öğrenmede karşılaştıkları sorunlar üzerine bir araştırma: Kilis 7 Aralık Üniversitesi örneği. Inernational Journal of Languages Education And Teaching. S. 1907 - 1919.
23. Due, C., Riggs, D. W., &Augoustinos, M. (2016). Experiences of school belonging for young children withrefugee back grounds. The Educational and Developmental Psychologist, 33(1), 33-53.https://doi.org/10.1017/edp.2016.9
24. Dürgen, B. (2015). Türkiye’deki Suriyelilerin hukuki durumu. [Yüksek Lisans Tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
25. Emin, M. N. (2018). Türkiye’deki Suriyeli çocukların devlet okullarında karşılaştığı sorunlar Ankara ili örneği. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
26. Erwin, P. (1993). Friend ship and peerrelations in children. John Wileyand Sons Publishers.
27. Fazel, M.& O'Higgins, A. (2020). Family-school relationships in supportingrefugeechildren’sschooltrajectories.https://doi.org/10.1017/9781108602105.019
28. Gani, B. N.,& Kuruoğlu, G. (2023). Suriyeli Çocukların Konuşma Becerilerindeki Söz Dizimsel Hataların Dil Bilimsel Çözümlemesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi(55), 46-59.https://doi.org/10.53444/deubefd.1164017
29. Guba, E. G. (1981). Criteria for assessing the trust worthiness of naturalisticinquiries. Educational Communication and Technology Journal, 29(2), 75-91.
30. Guba, E. G.,& Lincoln, Y. S. (1982). Epistemological and methodological bases of naturalisticinquiry. Educational Communication and Technology Journal, 30 (4), 233-252.
31. Gülay, H. (2009). Okul öncesi dönemde akran ilişkiler. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(22), 82-93.
32. Güven, G., Efe-Azkeskin, K., & Yılmaz, E. (2018). Okul öncesi eğitim alan Suriyeli mülteci çocukların eğitiminde yaşanan sorunlara ilişkin öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası IV. Çocuk Gelişimi Kongresi, Hacettepe Üniversitesi, 22-24.
33. Harvey, N. & Myint, H. H. (2014). Ourlanguage is likefood: Can children feed on home language stothrive, belongand achieve in early childhood educationand care? Australasian Journal of Early Childhood, 39(2), 42-50.
34. Houser, J. (2016). Nursing Research: Reading, Using and Creating Evidence: Reading, Using and Creating Evidence. Jones & Bartlett Learning.
35. Hyson, M. (2004). The Emotional Development of Young Children: Building an Emotion-centered Curriculum. Teachers CollegePress.
36. İşcan, A., Yağmur Şahin, E., Kana, F. &Koçer, Ö. (2013). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin ihtiyaç algıları: Betimsel bir durum çalışması. International Journal Of Social Science, 6(4), 1185-1198.
37. İşci, C.,& Akkaya, N. (2015). İki Dilli Ortaokul Öğrencilerin Türkçe Dersine Yönelik Görüşleri. International Journal of Languages’ Educationand Teaching, 3(1), 303-318.
38. Kevers, R., Spaas, C., Colpin, H., Noortgate, W. V. d., Smet, S. d., Derluyn, I., … & Haene, L. D. (2022). Mental health problems in refugee and immigrant primary school children in flanders, belgium. Clinical Child Psychologyand Psychiatry, 27(4), 938-952. https://doi.org/10.1177/13591045221105199
39. Krefting, L. (1991). Rigor in qualitativere search: The assessment of trust worthiness. The American journal of occupational therapy, 45(3), 214-222.
40. Lincoln, Y. S. &Guba, E. G. (2000). Paradigmatic controversies, contradictions andemerging confluences. N. K. Denzin ve Y. S. Lincoln (Ed.), Handbook of qualitativere search içinde (s. 163-188). Thousand Oaks, C.A.:Sage.
41. Lordoğlu, K. &Aslan, M. (2016). En fazla suriyeli göçmen alan beş kentin emek piyasalarında değişimi: 2011-2014. Çalışma ve Toplum (49), 789- 808.
42. Maden, S. & İşcan, A. (2011). Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Amaç ve Sorunlar (Hindistan Örneği). Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5), 23.
43. Mashburn, A. J., Pianta, R. C., Hamre, B. K., Downer, J. T., Barbarin, O. A., Bryant, D.&Early, D. M. (2008). Measures of classroom quality in pre-kinder gartenand children’s development of academic, language, and socialskills. Child Development, 79(3), 732- 749. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2008.01154.x
44. Mays, N. & Pope, C. (2000). Qualitative research in healthcare, assessing quality in qualitative research. BMJ, 320, 50-52.
45. Menon, N. (2025). Reimagining anti-racist pedagogy in early childhood education: Fore grounding critical the ories and frame Works that challengeracism. Journal of Childhood, Education & Society, 6(3).
46. Mercan-Uzun, E. & Bütün, E. (2016) Okul öncesi eğitim kurumlarındaki Suriyeli sığınmacı çocukların karşılaştıkları sorunlar hakkında öğretmen görüşleri. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 1, 72-83.
47. Merriam, S. B. (2009). Qualitative research: A guide to design and implementation. Hoboken, New Jersey: Jossey-Bass.
48. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB). (2022). Hayat Boyu Öğrenme Genel Müdürlüğü – 2021-2022 Eğitim-Öğretim Yılı Yabancı Uyruklu Öğrenci Verileri Raporu. Göç ve Acil Durumlarda Eğitim Daire Başkanlığı.
49. Özdemir, A. & Battal, Ş. (2019). İlkokula erken yaşta başlayan öğrencilerin okula uyum süreci ve akademik başarı bağlamında yaşadıkları sorunlar. OPUS International Journal of Society Researches, 11(18), 1633-1683. https://doi.org/10.26466/opus.529169
50. Özkan, F. & Dağdelen, D. (2021). Suriye’den göçle gelen çocukların akran inançlarının belirlenmesi. Sağlık Bilimleri Dergisi Erciyes Üniversitesi.https://doi.org/10.34108/eujhs.1040421
51. Özmen, Z. K. (2020). The problems that syrian refugee children, class teachers and turkish children face in the school environment from the standpoint of trainee teachers. Educational Research and Reviews, 15(9), 554-563.
52. Özyürek, R. (2009). Okullarda psikolojik danışmanlık ve rehberlik uygulamaları ve öğrencilere sağlanan süpervizyon olanakları: ulusal bir tarama çalışması. Türk Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik Dergisi, 4(32), 54-63. https://doi.org/10.17066/pdrd.44114
53. Paksoy, S. & Karadeniz, M. (2016). Kilis'te çalışan suriyeli sığınmacıların sosyoekonomik yapısı üzerine bir araştırma. Electronic Journal of Social Sciences, 15(58).
54. Phinney, J. S., Horenczyk, G., Ljebkind, K. &Vedder, P. (2001). Ethnicidentity, immigration, andwell-being: An interactional perspective. Journal of SocialIssues, 57, (3), 493–510.
55. Popyk, A., Gaywood, D., Tobin, A., Koutoulas, J., & Gabi, J. (2025). Shifting the paradigm of teaching migrant and refugee children: inclusive welcome practices for ECEC. Journal of Early Childhood Teacher Education, 46(3), 547-566.
56. Pumariega, A. J., Rothe, E. & Pumariega, J. B. (2005). Mental health of immigrants and refugees. Community Mental Health Journal, 41(5), 581-597.
57. Reyes, M. R., Brackett, M. A., Rivers, S. E., White, M., &Salovey, P. (2012). Classroom emotionalclimate, student engagement, and academic achievement. Journal of educationa lpsychology, 104(3), 700- 712.
58. Rubin, K. H., Bukowski, W. M., &Parker, J. G. (2006). Peer interactions, relationships, andgroups. In N. Eisenberg (Ed.), Handbook of child psychology. Vol. 3: Social, emotional, and personality development (pp. 571-645). Wiley.
59. Sallabaş, M. E. (2012). Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenenlerin konuşma öz yeterliliklerinin değerlendirilmesi. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 162 (162). https://doi.org/10.20296/tsad.28448
60. Samancı, O. & Uçan, Z. (2017). Çocuklarda sosyal beceri eğitimi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21 (1), 281-288
61. Saracaloğlu, C. (2014). Göçün eğitime ve eğitim yönetimine etkileri (Turgutlu örneği) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Okan Üniversitesi.
62. Sarp, N. (1995). Öğretmenlerin ilkokula başlayan çocuklarda gözledikleri sorunlar ve bu sorunlara yaklaşımları. Kriz dergisi, 3(1), 129-132. https://doi.org/10.1501/kriz_0000000116
63. Sayın, Y., Usanmaz, A., &Aslangiri, F. (2016). Uluslararası göç olgusu ve yol açtığı etkiler: Suriye göçü örneği. KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 18(31), 1-13.
64. Seuring, J. &Will, G. (2022). German language acquisition of refugee children—the role of preschools and language instruction. Frontiers in Sociology, 7. https://doi.org/10.3389/fsoc.2022.840696
65. Smith, P. K., Cowie, H., & Blades, M. (2005). Understanding children’s development. (fourthedition). Blackwell Publishing.
66. Stolk, Y., Kaplan, I., & Szwarc, J. (2025). Majority language acquisition by children of refugeebackground: a review. International Journal of Inclusive Education, 29(5), 619-642.
67. Streubert, H. J. & Carpenter, D. R. (2011). Qualitative research in nursing. (5th ed.). Philadelphia: Lippincott Williams ve Wilkins.
68. Sürüel, T. (2008). Göç ve Sosyal Dışlanma İlişkisinin Sosyal Politika Açısından Analizi (İstanbul-Sultanbeyli Örneği) [Yayımlanmış yüksek lisans tezi]. Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
69. Şahin, F. & Şener, Ö. (2019). Geçici koruma altındaki Suriyeli öğrencilerin eğitim süreçlerindeki dil ve iletişim sorunları: İstanbul Fatih örneği. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 6 (9) , 66-85. https://dergipark.org.tr/tr/pub/asead/issue/50040/634214
70. Tanay Akalın, A. (2016). Türkiye’ye gelen Suriyeli göçmen çocukların eğitim sorunları [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Aydın Üniversitesi
71. Taylor, S. & Sidhu, R. K. (2012). Supporting refugee students in schools: What constitutes inclusive education?. International Journal of Inclusive Education, 16(1), 39-56.https://doi.org/10.1080/13603110903560085
72. Thomas, R. L. (2016). The right to quality education for refugee children through socialinclusion. Journal of Human Rights and Social Work, 1(4), 193-201. https://doi.org/10.1007/s41134-016-0022-z
73. Thondhlana, J. & Madziva, R. (2018). English language as an inclusiontool: Thecase of Syrianrefugees in UK primary schools. In Learning and Teaching Aroundthe World (pp. 62-69). Routledge. https://doi.org/10.4324/9780429491498-8
74. Topkaya, Y. &Akdağ, H. (2016). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının Suriyeli sığınmacılar hakkındaki görüşleri. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(1), 767-786.
75. Tuncel, G. (2017). Improving the cultural responsiveness of prospective social studies teachers: An actionresearch. Educational Sciences: Theory & Practice, 17(4), 1317-1344.
76. Turhan, B.,& Özbay, Y. (2016). Erken çocukluk eğitimi ve nöroplastisite. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 1(2), 54-63.
77. Tuzcu A. &Ilgaz A. (2015). Göçün Kadın Ruh Sağlığı Üzerine Etkileri.Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar –Current Approaches in Psychiatry. 7(1): 56-67. https://doi.org/10.5455/cap.20140503020915
78. Uçar, M. (2021). Dil kardeşliği: göçmen öğrencilerle etkileşimde dilin rolü olabilir mi?. Liberal Düşünce Dergisi, 26(101), 41-66.
79. Uzun, E. M. & Bütün, E. (2016). Okul öncesi eğitim kurumlarındaki Suriyeli sığınmacı çocukların karşılaştıkları sorunlar hakkında öğretmen görüşleri. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 1(1), 72-83.
80. Van Urk, C. (2010). On obligatory control: A movement and PRO approach. Unpublish ed manuscript.
81. Wentzel, K. R. (2009). Peersand academic functioning at school. In K. H. Rubin, W. M. Bukowski, & B. Laursen (Eds.), Handbook of peerinteractions, relationships, andgroups. Guilford.
82. Whittemore, R., Chase, S. K. &Mandle, C. L. (2001). Validity in qualitative research, Qualitative Health Research, 11(4), 522-537, https://doi.org/10.1177/104973201129119299
83. Yanık Özger, B. & Kozandağı, H., (2021). Okul öncesindeki Suriyeli ve Türk çocuklarının oyunları ve oyundaki ilişkileri. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Dergisi, 51, 299-326. https://doi.org/10.9779/pauefd.682823.
84. Yaşar Ekici, F. (2015). Çocukların göçle birlikte yaşadıkları eğitim sorunları üzerine bir inceleme. İstanbul Zaim Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölümü Disiplinlerarası Göç ve Göç Politikaları Sempozyumu, 179-180.
85. Yaşar, M. (2018). Nitel araştırmalarda nitelik sorunu. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(2), 55-73. https://doi.org/10.21666/muefd.426318
86. Yavuzer, H. (2002). Doğum öncesinden ergenlik sonuna çocuk psikolojisi. Remzi Kitabevi.
87. Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (9. Baskı). Seçkin Yayıncılık.
88. Yıldırım, A. &Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Akademik ve Mesleki Yayınlar. https://ws1.turcademy.com/ww/webviewer.php?doc=9302
89. Yüce, E. (2018). Geçici koruma altında bulunan Suriyeli öğrencilerin okula uyumları [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü.