A BIBLIOMETRIC ANALYSIS OF THE GREENWASHING: FOR 2000-2024 PERIOD NATIONAL TRENDS IN TURKEY

Öz

Greenwashing is the preference of businesses’ profitability over a sustainable world. Businesses which are positioning themselves as environmentally conscious, add a little green or environment to everything. The purpose of this research is to conduct a bibliyometric analysis of academic articles written in the field of social sciences in Turkey between 2000 and 2024 on the subject of “greenwashing” and to determine national trends by evaluating the results obtained at the national level. Bibliometric analysis method was used in the research. Articles were obtained from the national database TR Index. A total of 23 articles were deemed suitable for the analysis. According to the results of bibliyometric analysis articles on greenwashing, 34 authors published in 22 different journals in our country. There is contribution from 20 different universities from 14 provinces. The most contributed universities and authors from Istanbul, Sakarya and Ankara. The most frequently used keywords are “greenwashing” and “green marketing”. The development of greenwashing in Turkey, unlike in the rest of the world, is at the stage of laying its foundations. The range of words used to describe greenwashing is quite wide in the world and in Turkey.

Anahtar Kelimeler

• Bibliometric Analysis
• Greenwashing
• TR Index

Yeşil Aklamanın Bibliyometrik Analizi: 2000-2024 Dönemi için Türkiye’deki Ulusal Eğilimler

Öz

Yeşil aklama (greenwashing), işletmelerin kârlılığının, sürdürülebilir bir dünyaya tercih edilmesidir. Kendilerini çevreye karşı duyarlı işletmeler olarak konumlandıranlar, her şeye biraz yeşil ya da çevre katmaktadır. Bu araştırmanın yapılmasının amacı “yeşil aklama” konusunda Türkiye’de 2000-2024 yılları arasında sosyal bilimler alanında yazılan akademik makalelerin bibliyometrik analizinin yapılması ve elde edilen sonuçların ulusal düzeyde değerlendirilerek ulusal eğilimlerin belirlenmesidir. Araştırmada bibliyometrik analiz yöntemi kullanılmıştır. Makaleler ulusal veri tabanı TR Dizin’den elde edilmiştir. 23 adet makale analize uygun görülmüştür. Yeşil aklama hakkındaki makalelerin bibliyometrik analiz sonucuna göre, ülkemizde 34 yazar tarafından 22 farklı dergide yayın yapıldığı tespit edilmiştir. 14 ilden 20 farklı üniversitenin katkısı söz konusudur. En çok katkı veren üniversiteler ve yazarlar İstanbul, Sakarya ve Ankara’dandır. En sık kullanılan anahtar kelimeler “yeşil aklama”, “yeşil yıkama” ve “yeşil pazarlama”dır. Yeşil aklamanın ülkemizdeki gelişimi, dünyadakinin aksine temellerinin atılması aşamasındadır. Dünyada ve Türkiye’de yeşil aklamayı ifade etmek için kullanılan kelime yelpazesi (çeşitliliği) oldukça geniştir.

Anahtar Kelimeler

• Bibliyometrik Analiz
• Yeşil Aklama
• TR Dizin

Etik Beyan

Çalışmada etik kurul onayı gerektirilecek bir işlem yapılmamıştır.

Kaynakça

1. Akdoğan, Çağatay-Yılmaztürk, Yasin (2023). “Tüketici yeşil yıkama algısının yeşil marka denkliğine etkisi: yeşil algılanan risk ve yeşil kafa karışıklığının aracılık rolü”. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7 ( 1), 169-187.
2. Andreoli, Tais Pasquotto - Crespo, Aline - Minciotti, Silvio (2017). “What has been (short) written about greenwashing: a bibliometric research and a critical analysis of the articles found regarding this theme”. RGSA Revista de Gestao Social e Ambiental, 11( 2), 54-72.
3. Aslan, Muhsin - Erol, Mikail - Öztürk, Elif Kara (2020). “Türkiye’de yükseköğretimde muhasebe-finans öğretim elemanı dağılımlarının incelenmesi”. Muhasebe ve Denetime Bakış, 20 (60), 117-132.
4. Benameur, Kameleddine B.- Mostafa, Mohamed M.- Hassanein, Ahmed - Shariff, Mohammed Z.- Al-Shattarat, Wasim (2023). “Sustainability reporting scholarly research: a bibliometric review and a future research agenda”. Management Review Quarterly, January,.1-44, https://doi.org/10.1007/s11301-023-00319-7.
5. Boran, Tuğçe (2023). “Çevre dostu mesajlar: ‘yeşil pazarlama mı yoksa yeşil yıkama mı?’ Bir literatür taraması”. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 24 (2), 323-339.
6. Çavuşoğlu, Sinan (2021). “Yeşile boyama ve yeşil satın alma davranışı arasındaki ilişkide yeşil marka imajı ve yeşil marka sadakatinin aracılık rolü”. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13 (3), 2146-2161.
7. Çavuşoğlu, Sinan-Demirağ, Bülent (2022). “Yeşile boyama ve yeşil satın alma davranışı: çevresel açıdan sürdürülebilir bir bakış açısı”. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 61, 407-436.
8. Çetin, Murat-Çelik, Deniz-Duman, Seyran (2023). “Do governments and ınternational organizations support green washing? acting as a global partner in the global climate crisis”. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 41, Agriculture Special Issue, 23-50.

9. Demiral, Deniz Julia (2022). “Greenwashing’ten yeşil aklamaya: türkiye’de yapılan akademik çalışmalar üzerinden kuramsal bir bakış”. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 23 (4), 77-93.
10. Ecevit, Mehmet Zahid (2018). “Yeşil kalite ve yeşil imaj algısının daha fazla ödeme niyeti ile ilişkisi: yeşil göz boyamanın düzenleyici rolü”. Business & Management Studies: An International Journal, 6 (3), 482-496.
11. Erdoğan Tarakçı, İnci-Göktaş, Bora (2019). “Pazarlamanın yeni rengi: yeşil aklama”. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 54 (3), 1095-1113.
12. Erol, Duygu-Çankaya, Serkan (2023). “The impacts of firm-level and country-level variables on environmental, social, and corporate governance greenwashing”. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22 (46), 683-704.
13. Gatti, Lucia - Seele,Peter - Rademacher, Lars (2019). “Grey zone in-greenwash out. a review of greenwashing research and ımplications for the voluntary-mandatory transition of CSR”. International Journal of Corporate Social Responsibility, 4 (6), 2-15.
14. Genç, Ebru (2013). “An anaytical approach to greenwashing: certification versus noncertification”. Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20, 2, 151-175.
15. Gücenme Gençoğlu, Ümit - Aytaç, Alp (2016). “Kurumsal sürdürülebilirlik açısından entegre raporlamanın önemi ve BIST uygulamaları”. Muhasebe ve Finansman, 72, Ekim, 51-66.
16. Güneş, Mehmet-Yalçın, Neriman (2022). “Finansal olmayan raporlamanın ab direktifi kapsamında incelenmesi: bıst kurumsal yönetim endeksi işletmeleri üzerine bir araştırma”. Mali Çözüm, 32 (170), 111-148.
17. Güngör, Arif Can (2015). “Animasyon sinemasına ekoeleştirel yaklaşım: “wall-e” filminin incelenmesi”. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, January, 5 (1), 1-16.
18. Healy, Paul M. - Palepu,Krishna G. (2003),.“The Fall of enron”. Journal of Economic Perspectives, 17 (2), Spring, 3-26.
19. Kahraman, Ömer Ersin (2021). “Yeşil aklama, bir rıza mühendisliği örneği”. 16 (31), 413-433. Kelime Bulutu, https://wordart.com/ (Erişim Tarihi: 16.03.2024).
20. Leblebici Koçer, Leyla - Delice, Tuğba (2017). “Yeşile boyama ve yeşil güven arasındaki ilişkide algılanan yeşil riskin ve algılanan tüketici şüpheciliğinin aracılık rolü”. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 50, Temmuz-Aralık, 1-25.
21. Lyon, Thomas P.- Maxwell, John W. (2011). “Greenwash: corporate environmental disclosure under threat of audit”. Journal of Economics & Management Strategy, 20 (1), Spring, 03-41.
22. Montero-Navarro, Antonio - Gonzales-Torres, Thais - Rodriguez-Sanchez, Jose-Luis -GallegoLosada, Rocio (2021), “A Bibliometric Analysis of Greenwashing Research: A Closer Look at Agriculture, Food Industry And Food Retail”, British Food Journal, 123 (13), 547-560.
23. Moodaley, Wayne - Telukdarie, Arnesh (2023). “Greenwashing, sustainability reporting, and artificial ıntelligence: a systematic literature review”. Sustainability 15 1481), 2-25.
24. Özdemir, Şebnem (2021). “Sustainability communications ın tourism ındustry: an analysis of companies listed in borsa ıstanbul equity market according to OSEC model”. Turizm Akademik Dergisi, 8 (1), 321-334.
25. Özmen, Ali - Karakoç, Mehtap - Yeşildağ, Eser (2020). “Sürdürülebilirlik raporlaması: BIST sürdürülebilirlik endeksinde yer alan şirketler üzerine bir uygulama”. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 63, 153-174.
26. Özsözgün Çalışkan, Arzu (2012). “Sürdürülebilirlik raporlaması”. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 5 (1), 41-68.
27. Pelenk Özel, Aybike (2012). “Çevresel reklamlarda yasal düzenlemeler ve etik tartışmaları”. Akdeniz İletişim, 17, 9-34.
28. Pelenk Özel, Aybike (2015). “Çevresel aktivizm, halkla ilişkiler ve yeşil aklama üzerine kuramsal bir bakış”. Selçuk İletişim, 8 (4), 73-89.
29. Pendse, Menaal Kaustubh - Nerlekar, Varsha Shriram - Darda, Pooja (2022). “A comprehensive look at greenwashing from 1996 to 2021: A bibliometric analysis”. Journal of Indian Business Research, 15 (1), 157-186.
30. Przychodzen, Wojciech (2013). “Greenwashing – myth of reality in the world of business”. Management and Business Administration, 21 (4), 132-138.
31. Rikhardsson, Pall - Andersen, Anders Jacob Raj - Bang, Heine (2002). “Sustainability reporting on the ınternet”. Greener Management International, 40, 57-75. (Aktaran, Başar,
32. A.Banu - Başar, Mehmet (2006). “Sosyal sorumluluk raporlaması ve Türkiye’deki durumu”, Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 213-230.)
33. Santos, Celia - Coelho, Arnaldo - Marques, Alzira (2023). “A systematic literature review on greenwashing and ıts relationship to stakeholders: state of art and future research agenda”. Management Review Quarterly, March, https://doi.org/10.1007/s11301-023-00337-5.
34. Sapmaz Veral, Evren (2022), “Yeşil Yıkama İle Mücedele: Avrupa Birliği’nde Yeşil İddiaların Doğrulanması Girişimi”, Sayıştay Dergisi, 33, 124, Mart, ss. 101-129.
35. Singh, Dileep Kumar - Dhale, Shrikrishna - Joseph, Jonathan - Jain, Yogendra (2023). “Bibliometric exploration of greenwashing: mapping the research landscape and emerging trends”. Korea Review of International Studies, 16 (46), 56-72.
36. Tapan, Aysel (2022). “Markaların yeşil reklam stratejilerinin dijital etkileşiminde “vicdan azabı” duygusunun rolü”. Yeni Medya Dergisi, 13, Güz, 310-336.
37. Tekin, Mahmut - Öztürk, Derya - Bahar, İsmail (2021). “Tersine lojistiğin bibliyometrik analizi”. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13 (3), 87-100.
38. TerraChoice (2009). “Greenwashing Report”. (Aktaran, Genç, Ebru (2013), “An anaytical approach to greenwashing: certification versus noncertification”. Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 20 (2), 151-175.
39. Wang, Wei - Ma, Dechao - Wu, Fengzhi - Sun, Mengxin - Xu,Shuangqing - Hua, Qiuyue - Sun, Ziyuan (2023). “Exploring the knowledge structure and hotspot evolution of greenwashing: a visual analysis based on bibliometrics”. Sustainabiliy, 15 (2290), 2-35.
40. Wang, Zhihong - Sarkis, Joseph (2017). “Corporate social responsibility governance, outcomes, and financial performance”. Journal of Cleaner Production, 162 (1), 607-1616.
41. Ziabina, Yevheniia - Lyulov, Oleksii-Pimonenko - Tetyana-Kwilinski, Aleksy (2024). “Countries’ brand and greenwashing: a bibliometric analysis. AIP Conference Proceedings, 3033-020023-1-020023-10, January, https://doi.org/10.1063/5.0188563.
42. TR Dizin Dergi ve Yazım Dili Sayısal Verisi, https://search.trdizin.gov.tr/tr/dergi/ara?q= (Erişim Tarihi: 14.03.2024).
43. TR Dizin Araştırmacı Sayısal Verisi, https://search.trdizin.gov.tr/tr/yazar/ara?q= (Erişim Tarihi: 14.03.2024).
44. TR Dizin Yayın Sayısal Verisi, https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/ara?q= (Erişim Tarihi: 14.03.2024).
45. TR Dizin Hakkında, https://trdizin.gov.tr/hakkinda/ (Erişim Tarihi: 14.03.2024).
46. TR Dizin Yeşil Aklama,https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/ara?q=ye%C5%9Fil+aklama(Erişim Tarihi: 08.03.2024).
47. TR Dizin Yeşil Yıkama, https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/ara?q=ye%C5%9Fil+y%C4%B1kama&searchName=&order=year-DESC&page=1&limit=20 (Erişim Tarihi: 08.03.2024).
48. TR Dizin Yeşil Boyama, https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/ara?q=ye%C5%9Fil+boyama(Erişim Tarihi: 08.03.2024).
49. TR Dizin Greenwashing, https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/ara?q=greenwashing&searchName=&order=year-DESC&page=1&limit=20 (Erişim Tarihi: 08.03.2024).
50. Türkiye’deki üniversitelerin sayısına ilişkin veriler, https://www.yok.gov.tr/universiteler/universitelerimiz (Erişim Tarihi: 15.03.2024).
51. Urkut, Selin-Cengiz, Emrah (2021). “Yeşil pazarlamanın tüketicilerin çevre dostu kozmetik ürünleri satın alma niyetine etkisi”. Journal of Research in Business, 6 (2), 470-492.
52. Meydan Uygur, Selma -Kaya, Büşra-Bayar- Sinan Baran (2023). “Eko-etiketleme girişimi iklim değişikliği ve sürdürülebilir turizm için çözüm olabilir mi? nitel bir araştırma”. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 11 (4), 2963-2990.
53. Yavuz, Şenay (2009). “Yeni halkla ilişkiler ve ikna”. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 37, 128-143.
54. Yıldırım, Emre -Mert, Kazım -Cebeci, Halil İbrahim (2021). “Comprehensive review of the marketing ethics liretature: a bibliometric approach”. İş Ahlâkı Dergisi, 14, 2, 2