Kripto Para Korku ve Hırs Endeksi ile Seçilmiş Borsa Endeksleri Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi

Öz

Son yıllarda kripto para piyasaları, finansal sistemde yatırımcıların yoğun ilgisini çeken önemli bir yatırım aracı hâline gelmiştir. Kripto para yatırımcılarının yüksek risk alma eğilimleri, finansal piyasalarda belirgin etkiler yaratabilmektedir. Aynı zamanda endeks fiyatlarında yaşanan artış ve azalış eğilimleri de yatırımcıların risk iştahı üzerinde etkiler yaratabilmektedir. Bu bağlamda, profesyonel olmayan yatırımcı davranışlarını yansıtan Kripto Korku ve Hırs Endeksi ile borsa endeksleri arasındaki ilişkinin incelenmesi akademik çalışmalar açısından giderek fazla önem kazanmaktadır. Bu doğrultuda çalışmada, KKHE ile BIST 100, CAC 40, DAX, FTSE 100, MOEXR, NASDAQ 100, NIKKEI 225, S&P 500 ve SHANGHAI endekslerinin açılış fiyatları arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Analizlerde Toda–Yamamoto nedensellik yöntemi kullanılmış; durağanlık testlerinin ardından ARDL sınır testi ve vektör hata düzeltme modelleri uygulanmıştır. Bulgular, BIST 100 ve MOEXR endekslerinin uzun dönemde Kripto Para Korku ve Hırs Endeksi ile pozitif ilişkili olduğunu, MOEXR endeksi ile daha yüksek düzeyde ilişkili olduğunu göstermektedir. FTSE 100, NASDAQ 100 ve NIKKEI 225 endeksleriyle negatif ilişki tespit edilirken, CAC 40, DAX, S&P 500 ve SHANGHAI endeksleriyle anlamlı bir ilişki bulunmamıştır.

Anahtar Kelimeler

• Kripto Para
• Finansal Piyasalar
• VAR Analizi

An Evaluation of the Relationship Between the Cryptocurrency Fear and Greed Index and Selected Stock Market Indices

Öz

In recent years, cryptocurrency markets have become a significant investment vehicle, attracting considerable interest from investors within the financial system. The tendency of cryptocurrency investors to take on high levels of risk can have a significant impact on financial markets. At the same time, trends in the rise and fall of index prices can also influence investors’ risk appetite. In this context, examining the relationship between the Crypto Fear and Greed Index—which reflects the behaviour of retail investors—and stock market indices is becoming increasingly important for academic research. Accordingly, this study analyses the relationships between the CFGI and the opening prices of the BIST 100, CAC 40, DAX, FTSE 100, MOEXR, NASDAQ 100, NIKKEI 225, S&P 500 and SHANGHAI indices. The Toda–Yamamoto causality method was employed in the analyses; following stationarity tests, the ARDL boundary test and vector error correction models were applied. The findings indicate that the BIST 100 and MOEXR indices are positively correlated with the Crypto Fear and Greed Index in the long term, with the MOEXR index exhibiting a stronger correlation. A negative relationship was identified with the FTSE 100, NASDAQ 100 and NIKKEI 225 indices, whilst no significant relationship was found with the CAC 40, DAX, S&P 500 and SHANGHAI indices.

Anahtar Kelimeler

• Cryptocurrency
• Financial Markets
• VAR Analysis

Kaynakça

1. Akdağ, S. (2019). “VIX Korku endeksinin finansal göstergeler üzerindeki etkisi: Türkiye örneği”. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(1), 235–256. https://doi.org/10.17218/hititsosbil.522619 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
2. Altıntaş, H. (2013). Türkiye’de petrol fiyatları, ihracat ve reel döviz kuru ilişkisi: ARDL sınır testi yaklaşımı ve dinamik nedensellik analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 9(19), 1-30. https://doi.org/10.11122/ijmeb.2013.9.19.459 (Erişim Tarihi: 25.03.2026).
3. Emna, R. - Myriam, C. (2017). “Dynamics of the relationship between implied volatility indices and stock prices indices: evidence from European stock markets”. Asian Economic and Financial Review, 7(1), 52–62. https://ideas.repec.org/a/asi/aeafrj/v7y2017i1p52-62id1539.html (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
4. Hood, M.- Malik, F. (2013). “Is gold the best hedge and a safe haven under changing stock market volatility?”. Review of Financial Economics, 22(2), 47–52. https://doi.org/10.1016/j.rfe.2013.03.001?urlappend=%3Futm_source%3Dresearchgate.net%26utm_medium%3Darticle (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
5. Huang, T.C - Wang, K.Y. (2017). “Iınvestors’ fear and herding behavior: evidence from the Taiwan stock market”. Emerging Markets Finance and Trade, 53(10), 2259–2278. https://ideas.repec.org/a/mes/emfitr/v53y2017i10p2259-2278.html (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
6. Huang, Y. - Xu, T. - Xue, C. – Zhang, J. (2024). “How does the bitcoin sentiment ındex of fear & greed affect bitcoin returns?”. Corporate Ownership & Control, 21(2), 121–131. https://doi.org/10.22495/cocv21i2art10 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
7. Ilgın, K. S. (2025). Yatırımcı duyarlılığı kripto para piyasalarını nasıl etkiler? Bitcoin incelemesi. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (105), 121-134. https://doi.org/10.25095/mufad.1571822 (Erişim Tarihi: 10.02.2026).
8. Johnson, J. (2023). “How useful is the crypto fear and greed ındex when making cryptocurrency investment decisions”. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4407405 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).

9. Kamışlı, M. (2024). “Kripto para piyasasında yatırımcı duyarlılığındaki ani değişimlerin hisse senedi piyasalarına etkisi”. Sosyal Bilimler Alanında Akademik Araştırma ve Değerlendirmeler-III. Özgür Yayınları. https://doi.org/10.58830/ozgur.pub604.c2769 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
10. Münyas, T. - Bektur, Ç. (2021). “Korku endeksi (vıx) ile kredi temerrüt takası (cds), dolar kuru, euro kuru, bist 100 ve altın fiyatları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi: Türkiye örneği”. TESAM Akademi Dergisi, 8(2), 555–571. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tesamakademi/article/959051 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
11. Özdemir, L. (2020). “VIX Endeksinin bist30 endeks ve bist30 vadeli işlem getirisi volatilitelerine etkisinin egarch modeli ile karşılaştırılması”. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 15(59), 534–543. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jyasar/article/699550 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
12. Pamuk, M., & Bektaş, H. (2014). Türkiye’de eğitim harcamaları ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: ARDL sınır testi yaklaşımı. Siyaset, Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 2(2), 77-90. https://izlik.org/JA39TB66RE (Erişim Tarihi: 25.03.2026).
13. Radu, C.G - Deak, E.R. (2024). “Consumer behavior in the world of cryptocurrencies”. Proceedings of the 18th International Conference on Business Excellence, 18(1), 303–310. https://doi.org/10.2478/picbe-2024-0026 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
14. Rouetbi, E. - Chaabani, M. (2017). “Dynamics of the relationship between implied volatility indices and stock prices indices: the case of european stock markets”. Asian Economic and Financial Review, 7(1), 52–62. https://doi.org/10.18488/journal.aefr/2017.7.1/102.1.52.62 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
15. Sarıtaş, H. - Nazlıoğlu, E.H. (2019). “Korku endeksi, hisse senedi piyasası ve döviz kuru ilişkisi: Türkiye için ampirik bir analiz”. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 12(4), 542–551. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ohuiibf/article/538592 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
16. Sarwar, G. (2012). “Is VIX an investor fear gauge in BRIC equity markets?”. Journal of Multinational Financial Management, 22(3), 55–65. https://doi.org/10.1016/j.mulfin.2012.01.003 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
17. Smales, L.A. (2021). “Investor attention and global market returns during the COVID-19 crisis”. International Review of Financial Analysis, 73, 101616. https://doi.org/10.1016/j.irfa.2020.101616 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
18. Şen, B. (2023). Korku endeksi (VIX) ile altın, döviz, kripto para ve dünya borsaları arasındaki ilişkilerin analizi. Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi, İstanbul.
19. Şit, A.-Hacıevliyagil, N. - Büyükoğlu, B. (2019). “VIX endeksi ve borsa etkileşimi: Bist 100’de bir uygulama”. 23. Finans Sempozyumu Bildiri Kitabı, Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi, İstanbul, 766-771. https://doi.org/10.13140/RG.2.2.33018.24005 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
20. Topaloğlu, E.E. - Köycü, E. (2021). “Kripto para korku ve açgözlülük endeksi ile bitcoin getirisi arasındaki ilişki: covid-19 pandemi öncesi dönem ve pandemi dönemi karşılaştırmalı ekonometrik bir analiz”. Krı̇pto Para Pı̇yasalarında Neler Oluyor? Ekonometrı̇k Analı̇zler İle Kanıtlar, Sonçağ Yayıncılık, İstanbul, 1-33.
21. Tunçel, M.B - Gürsoy, S. (2020). “Korku endeksi (vıx), bitcoin fiyatları ve bist100 endeksi arasında nedensellik ilişkisi üzerine ampirik bir uygulama”. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 19(76), 1999–2011. https://doi.org/10.17755/esosder.712702 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
22. Tunçel, M.B -Yaman, S. - Zeren, F. (2024). “Kripto korku ve açgözlülük endeksi ile finansal piyasalar ilişkisinin fourier tabanlı yaklaşımlarla incelenmesi: G7 ülkelerinden kanıtlar”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 37–52. https://doi.org/10.18037/ausbd.1370746 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).
23. Wang, J.N. - Liu, H.C. - Hsu, Y.T. (2024). “A U-shaped relationship between the crypto fear-greed index and the price synchronicity of cryptocurrencies”. Finance Research Letters, 59, 104763. https://doi.org/10.1016/j.frl.2023.104763 (Erişim Tarihi: 15.01.2026).