Serbest Muhasebeci Mali Müşavir Adaylarının Ruhsat Alma Sürecine Yönelik Görüş ve Beklentileri: Kırşehir İli Örneği

Öz

Bu çalışmanın amacı Serbest Muhasebeci Mali Müşavir adaylarının ruhsat alma sürecine ilişkin görüş ve beklentilerinin tespit edilmesidir. Bu amaç kapsamında Kırşehir ili Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odasına kayıtlı olan 24 adayla yüz yüze görüşmeler yapılmıştır. Görüşmeler sonucu elde edilen verilerin analizi MAXQDA 25 nitel analiz programı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen bulgular adayların staja giriş sınavı başvuru sürecine ilişkin en çok dosya ve sınav ücretlerinin yüksek olmasından rahatsızlık duyduklarını göstermiştir. SMMM sınavlarının 2026 yılının başından itibaren test yöntemiyle yapılmaya başlanması adaylar tarafından sınav sonuçlarının daha objektif ve daha kısa sürede açıklanabilmesi açısından olumlu bir gelişme olarak değerlendirilmiştir. Staj sürecine ilişkin adayların meslek mensuplarından en temel beklentisi adayları rakip olarak görmemeleridir. Dosya ve sınav ücretlerinin azaltılması, sınav yapılan il sayısının artırılması, staj süresinin kısaltılması, staj sürecindeki zorunlu uzaktan eğitimlerin daha yararlı hale getirilmesi ve başvuru sürecindeki fiziksel belge taleplerinin kaldırılması çalışma kapsamında ruhsat alma sürecini iyileştirmeye yönelik ortaya çıkan sonuçlardır.

Anahtar Kelimeler

• Muhasebe Mesleği
• Ruhsat Alma Süreci
• Nitel Analiz

Etik Beyan

Etik kurallara uyulmuştur.

Views and Expectations of Certified Public Accountants Regarding the Certification Process: The Case of Kırşehir Province

Öz

The aim of this study is to investigate the views and expectations of Certified Public Accountant candidates regarding the certification process. To this end, face-to-face interviews were conducted with 24 candidates registered with the Kırşehir Chamber of Certified Public Accountants. The data obtained from the interviews were analyzed using the MAXQDA 25 qualitative analysis program. The findings showed that candidates were most dissatisfied with the high file and exam fees for the internship entrance exam. The decision to begin conducting the SMMM exams using a test method from the beginning of 2026 has been viewed positively by candidates as a positive development, as it will allow for more objective and faster announcement of exam results. Regarding the internship process, the most fundamental expectation of candidates from the professionals is that they do not view each other as rivals. Reducing file and exam fees, increasing the number of provinces where the exam is held, shortening the internship period, making mandatory distance learning during the internship process more useful, and eliminating the need for physical documents in the application process are the results that emerged within the scope of the study as ways to improve the certification process.

Anahtar Kelimeler

• Accounting Profession
• Certification Process
• Qualitative Analysis

Kaynakça

1. Akçay, S.- Koca, E. (2024). “Nitel araştırmalarda veri doygunluğu”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(3), 829-848.
2. Bekçi, İ.- Apalı, A. - Köse, E. (2020). “Muhasebe meslek adayı öğrencilerin stajdan beklentileri ve bu beklentilerin gerçekleşme durumunu tespit etmeye yönelik bir araştırma”. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 13(3), 603-620. https://doi.org/10.29067/muvu.654005
3. Chand, S. P. (2025). “Methods of data collection in qualitative research: interviews, focus groups, observations, and document analysis”. Advances in Educational Research and Evaluation, 6(1), 303-317. https://doi.org/10.25082/AERE.2025.01.001
4. Çankal, Y. (2010). “SMMM stajyerlerinin sorunları ve beklentileri”. İzmir SMMMO Dayanışma Dergisi, 108, 93-94.
5. Demir, M. - Mazman İtik, Ü. (2021). “Serbest muhasebeci mali müşavirlik mesleğinde, staja giriş ve yeterlilik sınavlarına yönelik değerlendirme: Sivas ilinde bir araştırma”. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 22(1), 91-112. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.618673
6. Espahbodi, A..- Espahbodi, L.- Espahbodi, R.- Walker, R. - White, G. T. (2026). “Determinants of CPA exam performance”. Journal of Accounting Education, 64(3). https://doi.org/10.1016/j.jaccedu.2023.100859
7. Kaplanoğlu, E. (2014). “Muhasebe stajyerlerinin meslek mensuplarından ve meslek örgütlerinden beklentileri: Manisa ili araştırması”. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 28(4), 265-284. https://doi.org/10.16951/iibd.41194
8. Lim, W. M. (2024). “What is qualitative research? An overview and guidelines”. Australasian Marketing Journal, 33(2), 199-229. https://doi.org/10.1177/14413582241264619

9. Lozada, D. (2025). “The impact of CPA exam revisions”. Undergraduate Project, http://hdl.handle.net/20.500.12680/r207v0137
10. Malik, P. (2025). “How does the CPA exam format influence candidate performance?”. Academic Festival, Event 151, 1-18.
11. Marjaei, S.- Yazdi, F. A. - Chandrashekara, M. (2019). “MAXQDA and its application to LIS research”. Library Philosophy and Practice, 1-9.
12. Matysek, A. (2025). “The use of one-on-one interviews in library and information science: A scoping review”. Journal of Information Science, 51(6), 1397-1408. https://doi.org/10.1177/01655515231171088
13. Naghdi, S.- Jeddi, R. (2023). “Phenomenological exploring of the lived experiences of candidates participating in the CPA exam”. Empirical Studies in Financial Accounting, 20(79), 205-243. https://doi.org/10.22054/qjma.2023.76235.2505
14. Ös, M.- Ercan, C. (2024). “Muhasebe mesleğinde teknolojik dönüşüm ve serbest muhasebeci mali müşavir stajyerlerinin geleceğe dair beklentileri: Gaziantep ili örneği”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(4), 1953-1968. https://doi.org/10.18037/ausbd.1520824
15. Özdemir, M. (2019). “Muhasebe meslek adaylarının (stajyer) sorunları ve beklentileri: Giresun özelinde bir araştırma”. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 11(21), 377-390.
16. Phesa, M.- Lemma, T. T. - Matemane, R. (2025). “Readability of professional accounting examinations: Evidence from South Africa”. Accounting Education, 1-24. https://doi.org/10.1080/09639284.2025.2480550
17. Quito, J. (2024). “Deferred CPA: Accountancy graduates’ decision in taking the CPA licensure examination”. SSRN papers.
18. Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Staj Yönetmeliği (23 Ağustos 1997 tarih ve 23089 sayılı T.C. Resmî Gazete.
19. Seyitoğulları, O. (2025). “SMMM staj süreci ve bir uygulama”. Bingöl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29, 341-353. https://doi.org/10.29029/busbed.1578829
20. Sharma, A.- Wright, S. (2025). “Evaluating the alignment of the revised CPA exam with professional accountancy demands: Insights from accounting educators”. Research in Higher Education Journal , 46, 1-15.
21. Staj ve Sınavlara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkındaki Uygulama Yönergesi” https://www.tesmer.org.tr/?p=4950 (15.04.2026)
22. Tran, U.- Tran, N. (2024). “Factors influencing the intention to pursue the association of chartered certified accountants (ACCA) qualification in Vietnam”. 21st Asian Academic Accounting Association (FourA) Annual Conference 2024, 24-26 November 2024, Hanoi, Vietnam.
23. Uzay, Ş. (2005). “Muhasebe meslek stajyerlerinin sorunları ve beklentileri: Bir araştırma”. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 25, 70-78.
24. Yalçın, H. (2022). “Bir araştırma deseni olarak fenomenoloji”. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22 (Özel Sayı 2), 213-232.
25. Yazarkan, H.- Yılmaz, Z. (2016). “Muhasebe stajyerlerinin staj eğitiminde karşılaştıkları sorunlar ve beklentileri: TR90 bölgesinde bir uygulama”. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 30(2), 285-302.
26. Yeminli Mali Müşavirlik ve Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik Sınav Yönetmeliği (16 Ocak 2005 tarih ve 25702 sayılı T.C. Resmî Gazete)
27. 3568 Sayılı “Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu”. 13 Haziran 1989 tarihli ve 20194 sayılı T.C. Resmî Gazete.