Rejim Değişimleri Çerçevesinde Beklenen Enflasyon ve Kredi Faizleri İlişkisi

Öz

Çalışmada, beklenen enflasyon ile kredi faiz oranları arasındaki ilişkinin klasik Fisher ve Neo-Fisherian hipotezleri çerçevesinde, yüksek ve düşük belirsizlik rejimlerinde nasıl değiştiği incelenmiştir. 2013:M02–2024:M12 dönemi aylık ticari (TICKREDI) ve tüketici (TUKREDI) kredi faizleri ile 12 aylık enflasyon beklentisi (ETUFE) verileri kullanılmıştır. ADF ve PP testleriyle serilerin düzeyde durağanlığı, BDS testiyle doğrusal olmayan yapısı doğrulanmış, ardından her hipoteze yönelik iki ayrı Markov Rejim Değişim modeli tahmin edilmiştir. Fisher analizinde yüksek belirsizlikte ETUFE→TUKREDI katsayısı 1,085 (σ≈%10,6; 17 ay), düşük belirsizlikte 0,253 (σ≈%3,1; 15,6 ay) bulunmuştur. Neo-Fisherian modelinde ticari faiz için katsayılar sırasıyla 0,657 (σ≈%10,2; 6 ay) ve 0,183 (σ≈%2,7; 28 ay); tüketici faizde 0,619 (σ≈%10,6; 8,7 ay) ve 0,187 (σ≈%2,9; 37 ay) olarak tespit edilmiştir. Kredi faiz-enflasyon etkileşiminin rejime bağlı olarak farklılaştığı; belirsizliğin yüksek olduğu dönemlerde Fisher ve Neo-Fisherian hipotezlerinin güçlendiği ortaya çıkmıştır. Çalışma, MRS modellerinin belirsizlik koşullarındaki politika analizlerine katkı sağladığını gösterirken, para otoritelerinin faiz stratejilerini rejime göre esnekleştirmesini önermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Beklenen Enflasyon
• Kredi Faizleri
• Fisher Hipotezi
• Neo-Fisherian Hipotez.

The Relationship Between Expected Inflation and Credit Rates in a Regime‐Switching Framework

Öz

This study investigates the regime‐dependent link between expected inflation and credit rates under classical Fisher and Neo‐Fisherian hypotheses. Using monthly commercial (TICKREDI) and consumer (TUKREDI) loan rates alongside 12-month inflation expectations (ETUFE) for 2013:M02–2024:M12, stationarity is confirmed via ADF and PP tests and nonlinearity via the BDS test. Two Markov‐switching models are estimated. In the Fisher framework, the ETUFE→TUKREDI coefficient is 1.085 (σ≈10.6%; average duration 17 months) in high-uncertainty regimes and 0.253 (σ≈3.1%; 15.6 months) in low-uncertainty regimes; for TICKREDI, coefficients are 0.894 (σ≈10.2%; 7.6 months) and 0.181 (σ≈2.5%; 11.6 months). Under Neo-Fisherian, commercial rates yield 0.657 (σ≈10.2%; 6 months) and 0.183 (σ≈2.7%; 28 months), while consumer rates are 0.619 (σ≈10.6%; 8.7 months) and 0.187 (σ≈2.9%; 37 months). Results demonstrate that both Fisher hypothesis intensify in high-uncertainty periods, underscoring the relevance of regime-switching analysis and regime-contingent policy design.

Anahtar Kelimeler

• Expected Inflation
• Credit Interest Rates
• Fisher Hypothesis
• Neo‐Fisherian Hypothesis.

Kaynakça

1. Akça, T. (2023). Assessment of exchange rate, interest and inflation spiral based on neo-Fisher approach: The case of Turkey. İzmir İktisat Dergisi, 38(3), 587-607.
2. Altunöz, U. (2020). Faiz Haddi-Enflasyon İlişkisi ve Türkiye’de Gibson Çelişkisinin Analizi: Keynes-Wicksell ve Fisher Örneği. Sayıştay Dergisi (118), 153-178.
3. Baylan, M., & Pazarcı, P. (2020). Türkiye’de enflasyon faiz ilişkisi: Nedensellik analizi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(1), 193-216.
4. Bullard, J. (2010). Seven faces of “the peril”. Federal Reserve Bank of St. Louis Review, 92(September/October 2010).
5. Bullard, J. (2015). Permazero As a Possible Medium-term Outcome for The U.S. and G-7. Speech258. https:// www.stlouisfed.org//media/project/frbstl/stlouisfed/files/pdfs/bullard/remarks/bullard-phil-fedpolicy- forum-4dec2015.pdf
6. Bulut, E., (2022). Neo-Fisher Hipotezinin Türkiye Ekonomisi İçin 2004-2020 Döneminde Geçerliliği. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi, vol.57, no.4, 2634-2656.
7. Central Bank of the Republic of Türkiye. (2024). Electronic Data Delivery System (EVDS) [Data set]. https:// evds2.tcmb.gov.tr/
8. Chen, S. S. (2006). Revisiting the interest rate–exchange rate nexus: a Markov-switching approach. Journal of Development Economics, 79(1), 208-224.

9. Cochrane, J. H. (2016). Do higher interest rates raise or lower inflation?. Unpublished paper, February, https:// faculty.chicagobooth.edu/john.cochrane/research/papers/fisher.pdf.
10. Crowder, W. J., (2018). The Neo-Fisherian Hypothesis, Research Gate: https://www.researchgate.net/ publication/329169412 (22.03.2025).
11. Crowder, W. J. (2020). The Neo-Fisherian hypothesis: empirical implications and evidence?. Empirical Economics, 58(6), 2867-2888.
12. Cushman, D. O., & Zha, T. (1997). Identifying monetary policy in a small open economy under flexible exchange rates. Journal of Monetary economics, 39(3), 433-448.
13. Damos, P., Rigas, A., & Savopoulou-Soultani, M. (2011). Application of Markov Chains and Brownian motion models on insect ecology. Brownian motion: theory, modelling and applications, 71-104.
14. Day, T. E. (1985). Expected inflation and the real rate of interest. A Note. Journal of Banking and Finance, 9(4), 491–498. https://doi.org/10.1016/0378-4266(85)90002-0
15. Diebold, F. X., Lee, J. H., & Weinbach, G. C. (1994). Regime switching with time-varying transition probabilities. In C. Hargreaves (Ed.), Nonstationary Time Series Analysis and Cointegration (Advanced Texts in Econometrics; C. W. J. Granger & G. Mizon, Eds., pp. 283–302). Oxford, UK: Oxford University Press, 144-165.
16. Engel, C. (1994). Can the Markov switching model forecast exchange rates?. Journal of international economics, 36(1-2), 151-165.
17. Felek, Ş., & Ceylan, R. (2021). Enflasyon-Faiz Etkileşimi; Türkiye İçin Neo-Fisher Yaklaşım. In International Conference on Economics Turkish Economic Association, 09-11.
18. Fisher, I. (1930). The Theory of Interest. New York: The Macmillan Company
19. Gul, E., & Acikalin, S. (2008). An examination of the Fisher hypothesis: The case of Turkey. Applied economics, 40(24), 3227-3231.
20. Granville, B., & Mallick, S. (2004). Pension reforms and saving gains in the United Kingdom. The Journal of Policy Reform, 7(2), 123–136. https://doi.org/10.1080/138.412.8042000242405
21. Hamilton, J. D. (1989). A new approach to the economic analysis of nonstationary time series and the business cycle. Econometrica: Journal of the econometric society, 357-384.
22. Hamilton, J. D. (1996). Specification testing in Markov-switching time-series models. Journal of econometrics, 70(1), 127-157.
23. Karagöz, K., & Özkubat, G. (2024). Türkiye’de Enflasyon Oranı-Faiz Oranı İlişkisi: Geleneksel ve Bayesyen VAR Yaklaşımından Kanıtlar. Uluslararası Muhasebe ve Finans Araştırmaları Dergisi, 6(2), 63-81.
24. Kasman, S., Kasman, A., & Turgutlu, E. (2006). Fisher hypothesis revisited: A fractional cointegration analysis. Emerging Markets Finance and Trade, 42(6), 59-76.
25. Kim, C. J., & Nelson, C. R. (1998). State-space models with regime switching: classical and Gibbs-sampling approaches with applications. MIT Press Books, 1.
26. Koç, P. (2020). Türkiye’de Fisher hipotezinin Fourier fonksiyonlarla analizi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(5), 1425-1434.
27. Krogsveen, M. (2023). Testing the Neo-Fisher Hypothesis in Norway (Master’s thesis). https://www.duo.uio.no/ bitstream/handle/10852/103359/1/Krogsveen_Martine.pdf (Erişim Tarihi: 22.03.2025).
28. Koru, H. & Gökçe, A. (2024). Para Politikasi Strateji Değişimlerinde Enflasyon Faiz İlişkisinin Ampirik Analizi: Türkiye Ekonomisinde Fisher Etkisi (2010-2024). Uluslararasi Akademik Birikim Dergisi, 7(4).
29. Mitchell, D. W. (1985). Expected Inflation and Interest Rates in a Multi-asset Model: A Note. Journal of Finance, 40(2), 595–599. https://doi.org/10.1111/J.1540-6261.1985.TB04977.X
30. Mitchell‐Innes, H., Aziakpono, M. J., & Faure, A. P. (2007). Inflation targeting and the Fisher effect in South Africa: An empirical investigation. South African Journal of Economics, 75(4), 693-707.
31. Nusair, S. A. (2008). Testing for the Fisher hypothesis under regime shifts: an application to Asian countries. International Economic Journal, 22(2), 273-284.
32. Ongan, S., & Gocer, I. (2020). Testing fisher effect for the USA: application of nonlinear ARDL model. Journal of Financial Economic Policy, 12(2), 293-304.
33. Özbek, S., & Taş, S. (2023). Enflasyon ve faiz ilişkisinin Fisher ve Neo-Fisher etkilerinin panel ekonometrik analizi. Sakarya iktisat dergisi, 12(1), 83-109.
34. Phiri, A. (2025). Unconventional monetary policy and the (Neo) Fisher effect: has the federal reserve misunderstood monetary policy?. Cogent Economics & Finance, 13(1), 2460070.
35. Serel, A., & Akşehirli, N. (2023). Türkiye’de Enflasyon ve Faiz Oranı İlişkisi: Fisher Hipotezinin Sınanması. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi, 15(28), 73-85.
36. Sugözü, İ. H., & Yaşar, S. (2020). Enflasyon ve faiz ilişkisi: OECD ülkeleri üzerine panel regresyon ve nedensellik analizleri. Maliye Dergisi. 179:85-105.
37. Sümer, A. L. (2020). Geleneksel Olmayan Para Politikası Kapsamında Neo-Fisher Etkisi: 2008 Sonrası Türkiye Deneyimi. Uluslararası Ticaret ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1-21.
38. Şeker, H., & Demirel, B. (2022). Düşük Faiz Politikası ve Enflasyon: Neo-Fisherian Yaklaşım Çerçevesinde Türkiye Üzerine Bir Analiz. Fiscaoeconomia, 6(3), 949-975.
39. Tayyar, A. E. (2019). Neo-Fisher Etkisi ve Türkiye Uygulamasi. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20(36), 307-339.
40. Telçeken, H., & Değirmen, S. (2019). Enflasyon ve Kredi Faizleri Arasındaki Uzun Dönemli İlişkinin Fisher Hipotezi Çerçevesinde Değerlendirilmesi: Türkiye Uygulaması (2002-2018). Istanbul Business Research, 47(2), 154-182.
41. Uğur, B. (2019). G-7 Ülkelerinde Enflasyon Ve Faiz Haddi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Fisher Etkisi. Sakarya İktisat Dergisi, 8(2), 85-99.
42. Uribe, M. (2017). The Neo-Fisher Effect in the United States and Japan. NBER Working Papers 23977, National Bureau of Economic Research, 1-30.
43. Uribe, M. (2020). The Neo-Fisher Effect: Econometric Evidence from Empirical and Optimizing Models. Columbia University and NBER, http://www.columbia.edu/~mu2166/neoFisher/fisher.pdf (22.03.2025).
44. Williamson, S. (2016). Neo-Fisherism a Radical Idea or The Most Obvious Solution to the LowInflation Problem?. The Regional Economist.
45. Yapraklı, S. (2022). Açık enflasyon hedeflemesi döneminde neo-fisher etkisi’nin geçerliliği: Türkiye üzerine ekonometrik bir analiz. EKOIST Journal of Econometrics and Statistics, (37), 85-105.
46. Yılancı, V. (2009). Fisher Hipotezinin Türkiye İçin Sinanmasi: Doğrusal Olmayan Eşbütünleşme Analizi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 23(4), 205-213.