İNOVASYON PERFORMANSININ REKABET GÜCÜ, FİRMA PERFORMANSI VE İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: BİRLEŞME VE SATIN ALMA İŞLEMLERİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Teknolojik ilerlemeler, yerel pazarların bütünleşerek küresel bir pazar haline gelmesi, tüketici ihtiyaç ve isteklerindeki değişiklikler gibi çeşitli faktörler, işletmeleri çeşitli şekillerde rakiplerinin önüne geçmelerini sağlayacak yöntemler bulmaya yönlendirmiştir. Bu arayış sonucunda edinilen bilgi birikimi ve uygulamalar işletme düzeyinde rakiplerden farklılaşarak daha başarılı bir performans sergilemeye katkı sağladığı sürece genel bir ifade ile rekabet gücü olarak ifade edilebilir. İşletmelerin rekabet gücü elde edebilmesi için çeşitli yöntemler mevcuttur. Bu çalışma özelinde işletmelerin inovasyon eğilimleri ve gerçekleştirdikleri birleşme ve satın alma işlemleri birer rekabet avantajı elde etme aracı olarak değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda Türkiye’de gerçekleştirilen birleşme ve satın alma işlemlerinin genel olarak yapıları ortaya konulmaya çalışılmış ve işletmelerin inovasyon performanslarının firma performansı, ihracat performansı ve rekabet gücü üzerindeki etkisi incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre birleşme ve satın alma işlemi gerçekleştirmiş işletmelerin inovasyon performansı firma performansı, ihracat performansı ve rekabet gücü üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Birleşme ve Satın Alma,İnovasyon Performansı,Firma Performansı,İhracat Performansı,Rekabet Gücü

Kaynakça

1. AKMAN, G., Özkan, C., Eriş, H. (2008). Strateji Odaklılık ve Firma Stratejilerinin Firma Performansına Etkisinin Analizi, İstanbul Ticaret Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 7(13): 93-115.
2. AKTAN, C., Vural, Y. (2004). Rekabet Gücü ve Rekabet Stratejileri, T.Y.S.K. Yay., Rekabet Dizisi: 2.
3. ALPARSLAN, A., Aygün, M. (2013). Kurumsal Sosyal Sorumluluk ve Firma Performansı, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 18(1): 435-448.
4. AVLONITIS, GJ., Salavou, H. (2007). Entrepreneurial Orientation of SMEs, Product Innovativeness, and Performance, Journal of Business Research, 60(5), s.566–575.
5. AYAR, B. ve Erdil, S., (2018) İnovasyon ve Ar-Ge Faaliyetlerinin İhracat Performansına Etkisi: Türk İşletmeleri Üzerine Algısal Bir Araştırma, Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, 13(49): 45-68.
6. AYGÜN, M. (2010). Firma Düzeyinde İhracat Performansının Belirleyicileri: Türk Sermaye Piyasası Örneği. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi. (4):113-133.
7. BAYDAŞ, A. (2007). Pazarlama Açısından Markanın Finansal Değeri ve Dış Ticaret İşletmelerinde Bir Uygulama, Bilim Dergisi, (42):127-150.)
8. BAYUS, L. Barry (2008). Understanding Customer Needs, (der. Scott Shane ) , Hand Book of Technology and Innovation Management, 117, A John Wiley and Sons, Ltd., Publication.

9. BAYYURT, N. (2007). İşletmelerde Performans Değerlendirmenin Önemi ve Performans Göstergeleri Arasındaki İlişkiler, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 53: 577-592.
10. BECKER, S. ve Whisler, T. (1967). The Innovative Organization: A Selective View of Current Theory and Research, The Journal of Business, 40(4): 62-469.
11. BESSEN, J., ve E. Maskin, (2009). Sequential Innovation, Patents, and Imitation, The RAND Journal of Economics 40(4): 611–635.
12. BEŞELİ, N. (1997). Kobi’lerin Dış Pazara Açılabilmesi İçin Alternatif Yöntemler. İgeme’den Bakış, 36-39.
13. BULUT, C., Alpkan, L., Yılmaz, C. (2009). Pazar Oryantasyonları Boyutlarının Firma Performansına Etkileri, Ege Academic Review, 9(2): 513-538.
14. CAINELLI, G., R. Evangelista ve M. Savona, (2006). Innovation and Economic Performance in Services: A Firm-Level Analysis, Cambridge Journal of Economics, 30(3): .435–458.
15. CALANTONE, R.J., Çavuşgil, T. ve Zhao, Y. (2002). Learning Orientation, Firm Innovation Capability, And Firm Performance, Industrial Marketing Management, 31: 515-524.
16. CALANTONE, Roger J., Daekwan Kim, Jeffrey B. S., Tamer S. C. (2006). The Influence of Internal and External Firm Factors on International Product Adaptation Strategy and Export Performance: A Three-Country Comparison, Journal of Business Research,(59):176 –185.
17. CAVUŞGİL, S. T., Zou, S. (1994). Marketing Strategy-Performance Relationship: An Investigation of the Empirical Link in Esport Market Venture, Journal of Marketing, 58(1):1-21.
18. CAVUŞGİL, S. T., Zou, S.(1994). Marketing Strategy-Performance Relationship: An Investigation of the Empirical Link in Esport Market Venture, Journal of Marketing, 58(1):1-21.
19. CHRISTENSEN, C. H., Rocha. A., ve R. K. Gertner.(1987). An Empirical Investigation of The Factors Influencing Exporting Success of Brazilian Firms, Journal of International Business Studies, 18(3):61-77.
20. CİOCANEL, B., Pavelescu, Marius, F. (2015). Innovation and Competitiveness in European Context. Procedia Economics and Finance. 32: 728-737.
21. CLARKE, G. (2005). Beyond Tariffs And Quotas: Why Don’t African Manufacturing Firms Export More?” Policy Research Working Paper, No. 3617. The World Bank, Washington, D.C.
22. CORFİELD, K.G. (1979).The determinants of national innovative capacity.”,National Economic Development Office, London.
23. ÇALIK, M., Altunışık, R., Sütütemiz, N. (2013). Bütünleşik Pazarlama İletişimi, Marka Performansı ve Pazar Performansı İlişkisinin İncelenmesi, Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 9(19): 137-161.
24. ÇINAR, B., Koç, F. (2017). Pazarlama Yeteneklerinin İhracat Performansı Üzerindeki Etkisi, AİBÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(3):114-115.
25. ÇİVİ, E. (2001). Rekabet Gücü: Literatür Araştırması, Yönetim ve Ekonomi: Celal Bayar Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(2): 21-38.
26. ÇÜTÇÜ, İ. ve Çelik, M., (2016). İnovasyonun Tekstil İhracatına Etkisi: Güneydoğu Anadolu Bölgesi Uygulaması, Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 3(5): 15-42.
27. DAMANPOUR, F. (1987). The Adaption of Technological, Administrative, and Ancillary Innovations: Impact of Organizational Factors, Journal of Management, 13(4): 675-688.
28. DAMANPOUR, Fariborz and Evan, M. William (1984). Organizational Innovation and Performance: The Problem of “Organizational Lag”, Administrative Science Quarterly, 29: 392-409.
29. DANIŞMAN, A., Sökmen, A.G. (2007), Girişimci Özellikleri ve Firma Niteliklerinin İhracat Performansına Etkisi: Kobi’ler Üzerinde Bir Araştırma, Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(1):213-230.
30. DHOLAKIA, R. H., Kapur,D.(2004), Determinants of Export Performance of Indian Firms -A Strategic Perspective, IIMA Working Papers, No.1840.
31. DIAMANTOPOULOS, A., Kakkos, N. (2007). Managerial Assessments of Export Performance: Conceptual Framework and Empirical İllustration. Journal of International Marketing, 15(3):1-31.
32. Doğan İ.Ö., Marangoz M., Topoyan M. (2003).İşletmelerin İç ve Dış Pazarda Rekabet Gücünü Etkileyen Faktörler ve Bir Uygulama, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2): 114-139.
33. DOWNS, G. ve Mohr, L (1976). Conceptual Issues in The Study of Innovation, Administrative ScienceQuarterly, 21(4): 700-714.
34. DRUCKER, P.F. (1985). Innovation and Entrepreneurship. Butterworth-Heinemann, Oxford.
35. ELÇİ, Ş. (2007). İnovasyon: Kalkınma ve Rekabetin Anahtarı, Technopolis Group, Ankara.
36. EREN, E. (2006). Stratejik Yönetim, 3.Baskı, Eskişehir T.C. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
37. EREN, M. (2014). Güçlendirme ile Nicel İşletme Performansı Arasındaki İlişkide Örgüte Güven ve DuygusalBağlılığın Aracılık Etkileri, İşletme Araştırmaları Dergisi, 6(1): 303-327.
38. ERKUTLU, H., Eryiğit, S. (2001). Uluslararasılaşma Süreci, Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 3(2001): 149-164.
39. FAGERBERG, J. (1988). International Competitiveness The Economic Journal, 98(391): 355-374.
40. FAGERBERG, J. (2004). The Dynamics of Technology, Growth and Trade:A Schumpeterian Perspective, Elgar Companion to Neo-Schumpeterian Economics, ed. H.Hanusch and A.Pyka Edward Elgar, Cheltenham, 1-18.
41. FREEL, MS., (2000). Do Small Innovating Firms Outperform Non-innovators?, Small Business Economics, 14(3): 195–210.
42. FREEMAN, C. (1982). The Economicsof Industrial Innovation, Second Edition, Cambridge (Mass.): MIT Press.
43. GÖK, M., Nar, Y. (2016). Dinamik Çevre Etkisinde Pazarlama Stratejileri ve Pazar Performansı Analizi: Bilişim Sektörü Değerlendirmesi, Beykent Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1): 134-147.
44. GUAN, J., Ma, N.(2003). Innovative Capability and Export Performance of Chinese Firms, Technovation, (23):737-747.
45. GÜRPINAR, K, Sandıkçı, M. (2008). Uluslararası Rekabetçilik Analizinde Michael E. Porter’in Elmas Modeli Yaklaşımı: Türkiye’deki Bazı Endüstrilerdeki Uygulanabilirliğinin ve Sonuçlarının Araştırılması. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 8(15): 105-125.
46. HAMEL, G., Prahalad, C. K. (1996). Competing for The Future. Boston, Mass: Harvard Business School Press.
47. HANİFİ, M., Nakıpoğlu, A. (2011). Uluslararası Pazarlama Stratejilerinin İhracat Performansı Üzerine Etkisi, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 10(38):245-261.
48. HAQUE, İ.(1991). Economic Development Institute (Washington, D.C.). World Bank.
49. HATSOPOULOS, G. N., Krugman, P. R., Summers, L. H. (1988). US Competitiveness: Beyond The Trade Deficit. Science, 241(4863): 299-307.
50. HEUNKS, FJ. (1998). Innovation, Creativity and Success, Small Business Economics, 10(3): 263–272.
51. HITT, M. A., Ireland, R. D. (1999). Achieving and Maintaining Strategic Competitiveness in the 21st Century: The Role of Strategic Leadership. Academy of Management Executive, 13(1):43-57).
52. HİTT, M. A., Ireland, R. D., Camp, S. M., Sexton, D. L. (2001). Strategic Entrepreneurship: Entrepreneurial Strategies for Wealth Creation. Strategic Management Journal, 22(6‐7): 479-491.
53. INOTİ, G. G., Onyuma, S. O., Muiru, M. W. (2014). Impact of Acquisitions on The Financial Performance of The Acquiring Companies iİn Kenya: A Case Study oOf Listed Acquiring Firms at The Nairobi Securities Exchange. Journal of Finance and Accounting, 2(5): 108-115.
54. JIMENEZ, D.J., Valle, R.S. (2011). Innovation, Organizational Learning and Performance. Journal of Business Research, 64(2011): 408-417.
55. KALEKA, A., Morgan, N.(2017). Which Competitive Advantage(s)? Competitive Advantage–Market Performance Relationships in International Markets, Journal of International Marketing, 25(4): 25-49.
56. KARAKAYA, A., Ağazade, S., Perçin, S. Türk İmalat Sanayinde Performans, İnovasyon ve Rekabet Arasındaki İlişki. Uluslararası Ekonomi ve Yenilik Dergisi, 4(1): 39-59.
57. KATSİKEAS, C.S., Piercy, N. F., ve Chris,I. (1996). Determinants of Export Performance in A European Context. European Journal of Marketing, 30(6):6-35.).
58. KATSİKEAS,C.S., Piercy, N.F. ve Ioannidis, C. (1996), Determinants of Export Performance in A European Context, European Journal of Marketing, 30(6):6-35.
59. MEYDAN, C. H., & Şeşen, H. (2011). Yapısal Eşitlik Modellemesi AMOS Uygulamaları. Detay Yayıncılık.
60. KESKİN, H., Zehir, S., Ayar, H. (2016). Pazar Yönelimi ve Firma Performansı İlişkisi: Farklılaştırma Stratejisinin Aracı Rolü, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 17(1): 111-127.
61. KİRBACH, M., Schmiedeberg, C. (2008). Innovation and Export Performance: Adjustment and Remaining Differences in East and West German Manufacturing. Economics of Innovation and New Technology, 17(5):435-457.
62. KOELLİNGER, P. (2008). The Relationship Between Technology, Innovation And Firm Performance- Empirical Evidence From E-Business In Europe, Research Policy, 37: 1317-1328.
63. KOSTOPOULOS, K., Papalexandris, A., Papachroni, M., Ioannou, G. (2011). Absorptive Capacity, İnnovation and Financial Performance, Journal of Business Research, 64(2011): 1335-1343.
64. KRUGMAN, P. (1980). Scale Economies, Product Differentiation, and the Pattern Oftrade, American Economic Review, 70(5):950-959.
65. KURATKO, D.F., Ireland, R.D., Covin, J.G., Hornsby, J.S. (2005). A Model of Middle-level Managers’ Entrepreneurial Behaviour, Entrepreneurship Theory and Practice, 29(6): 699-716.
66. LAGES, L.F., Montgomery, D.B.(2004). Export Performance As An Antecedent of Export Commitment and Marketing Strategy.
67. LANDAU, R. (1992). Technology, Capital, Formation and U. S. Competitiveness, ed. B. G. Hickman. New York: Oxford University Press.
68. LEONARD-BARTON, D., (1992). Core Capabilities and Core Rigidities: A Paradox in Managing New Product Development, Strategic Management Journal, 13, 111-125.
69. LOVE, J.H., Roper, S. ve Zhou, Y. (2015). Experience, Age and Exporting Performance in UK SMEs, International Business Review. 25(4):806-819.
70. MADSEN, T.K. (1989). Successful Export Marketing Management: Some Empirical Evidence, International Marketing Review, 6(44):41-57.).
71. MARANGOZ, M., Biber, L.(2007). İşletmelerin Pazar Performansı İle İnsan Kaynakları Uygulamaları Arasındaki İlişkinin Araştırılmasına Yönelik Bir Çalışma, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 8(2): 202-217.
72. MARKUSEN, J. R.(1992), Productivity, Competitiveness, Trade Performance and Real Income: The Nexus Among Four Concepts. Ottawa: Economic Council of Canada.
73. MATARI, M., Swidi, A., Fadzil, F.(2014). The Measurements of Firm Performance’s Dimensions, Asian Journal of Finance & Accounting, 6(1): 24-49.
74. MAXWELL, Ian E., (2009). Managing Sustainable Innovation - The Driver for Global Growth, Springer, New Zealand.
75. MICHELBERGER, K. (2016). Corporate Governance Effects on Firm Performance: A Lıterature Revıew, Regional Formation and Development Studies, 3(20): 84-95.
76. MONE, S., Pop, M., Paina, N., D. (2013). The “What” And “How” of Marketing Performance Management, Management and Marketing Challenges for the Knowledge Society, 8(1):129-146.
77. NEELY, A. (2002). Business performance measurement Theory and Practice, Cambridge University, United Kingdom.
78. NEELY, A. Gregory, M., Platts, K. (2005). Performance measurement system design A literature review and research agenda International Journal of Operations & Production Management 25 (12): 1228-1263.
79. O’SULLİVAN, D. (2007). The Measurement Of Marketıng Performance In Irısh Fırms, Irish Marketing Review, 19(1&2): 26-36.
80. OECD, Oslo Kılavuzu (2005): Yenilik Verilerinin Toplanması ve Yorumlanması İçin İlkeler
81. OH, C., Y. Cho, W. Kim, (2015). The Effect of a Firm’s Strategic Innovation Decisions on Its Market Performance, Technology Analysis & Strategic Management, 27(11): 39-53.
82. ÖZSAĞIR, A., Çütçü, İ. (2015). İnovasyon-Dış Ticaret Arasındaki Nedensellik İlişkisi: Vektör Hata Düzeltme Modeli ile Türkiye Analizi (1980-2013). Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi. 10(2):119-132.
83. PARKER, C. (2000). Performance Measurement, Work Study, 49(2): 63-69.
84. PORTER, M. (1990), The Competitive Advantage of Nations, Harvard Business Review, March-April: 73- 91.
85. PORTER, M. (1991). Towards A Dynamıc Theory Of Strategy Strategic Management Journal, 12: 95-117.
86. Porter, M. E. (1990). The Competitive Advantage of Nations. Harvard Business Review, 68(2): 71-82
87. PORTER, Michael E. Towards A Dynamic Theory of Strategy. Strategic Management Journal, 1991, 12(2): 95-117.
88. Pottelsberghe B.V., Herman, D., Guellec,D. (2001). Using Patent Counts for Cross-Country Comparisons of Technology Output,” ULB Institutional Repository 2013.
89. Report of the President’s Commission on Industrial Competitiveness (1985). Hearing before the Subcommittee on Economic Stabilization of the Committee on Banking, Finance, and Urban Affairs, House of Representatives, 99(1).
90. ROCHINA-BARRACHINA, ME., JA. Mañez ve JA. Llopis, (2010). Process Innovations and Firm Productivity Growth, Small Business Economics, 34(2): 147–166.
91. RUTTAN,V. (1971). Usher and Schumpeter on Invention, Innovation and Technological Change, The Economics of Technological Change, Harmondsworth:Penguin Books.
92. SARIKAMIŞ, C. (2003). Şirket Birleşmeleri, Avcıol Yayınları, İstanbul.).
93. SAXENA, S. (2012). Mergers and Acquisitions as a Strategic Tool to Gain Competitive Advantage by Exploiting Synergies: A Study of Merging & Non Merging Firms in Indian Aluminium Industry.
94. SCHUMPETER, J. A. (1934). Theory of Economic Development. Cambridge: Harvard University Press.
95. SCOTT, Bruce R., LODGE, George C. US competitiveness in The World Economy. The International Executive, 1985, 27(1): 26-26.
96. SHEU, J., Lo, S. (2005). A New Conceptual Framework Integrating Environment into Corporate Performance Evaluation, Sustainable Development, 13: 79-90.
97. ÜLGEN, H., Mirze,K. (2013). İşletmelerde Stratejik Yönetim, 8. Baskı, İstanbul: Beta Yayıncılık,)
98. VACCARO, A., Parente, R., Veloso, F.M. (2010). Knowledge Management Tools, Inter-Organizational Relationships, Innovation and Firm Performance. Technological Forecasting and Social Change, 77(2010): 1076-1089.
99. VARQUEZ, R., Del Rio, B. A. ve Iglesias, V. (2002). Consumer-Based Brand Equity: Development and Validation of a Measurement Instrument, Journal of Marketing Management, 18(6):27-48.).
100. VENKATRAMAN, N., Ramanujam, V. (1986). Measurement of Business Performance in Strategy Research: A Comparison of Approaches, Academy of Management Review, 1(4): 801-814.
101. VERHEES, F. J. H. M., Meulenberg, M. T. G., & Pennıngs, J. M. E. (2010). Performance Expectations Of Small Firms Considering Radical Product Innovation, Journal Of Business Research, 63: 772–777.
102. WAKELIN, K.(1998). Innovation and Export Behaviour at the Firm Level, Research Policy, (26):829–841.
103. YAVUZ, Ç. (2010). İşletmelerde inovasyon-performans ilişkisinin incelenmesine dönük bir çalışma. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 5(2): 143-173.
104. ZERENLER, M. (2005). Performans Ölçüm Sistemleri Tasarımı ve Üretim Sistemlerinin Performansının Ölçümüne Yönelik Bir Araştırma, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, Bahar(1): 1-36.
105. ZOU, S., Simona, S. (1998). The Determinants of Export Performance: A Review of the Empirical Literatüre Between 1987 and 1997, International Marketing Review, 15(5): 333-356.
106. Ernst&Young Türkiye Birleşme ve Satın Alma Raporu 2010 https://www.slideshare.net/selcuke/birleme-ve-satn-alma-ilemleri-2010-raporu-ernstyoung (21 Aralık 2017)
107. Ernst&Young Türkiye Birleşme ve Satın Alma Raporu 2011-2016 http://www.ey.com/tr/tr/services/transactions/birlesme-ve-satin-alma-onceki-yillar (21 Aralık 2017)
108. Ernst&Young Türkiye Birleşme ve Satın Alma Raporu 2017 http://www.ey.com/Publication/vwLUAssets/MA_2017_Raporu/%24FILE/EY_MA_2017.pdf (17 Ocak 2018)
109. https://www.ama.org/ (1 Nisan 2018)