İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA

Gürbüz Gökçen; Onur Tipi

doi:10.14780/muiibd.582316

İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Her hile eyleminin temelinde üç unsur bulunmaktadır. Bunlar; baskı, fırsat ve haklı göstermedir. Bu üç unsurunda insan yaşamında yer alması hile olaylarının sıkça yaşanabileceğinin bir göstergesidir. Hileli eylemler sonucunda oluşturulan finansal tablolar ve bu finansal tablolara dayanarak karar veren bilgi kullanıcılarının verdikleri kararların yanlış olmasına neden olmaktadır. Hileler, işletmeye sadece maddi olarak zarar vermeyip işletmelere olan güveni sarsarak ve kurum imajını zedeleyerek işletmenin sürdürülebilirliğinin önüne geçmektedir. İşletmelerde hilenin olumsuz sonuçlarının yaşanmaması için iç kontrol sisteminin kurulması ve etkin olarak çalıştırılması gerekmektedir. Çalışmamızda iç kontrol sisteminin meydana gelebilecek hilelerin önlemedeki etkisine yönelik anket çalışması yer almaktadır. Bu amaçla çalışmanın ana kütlesini oluşturan BİST İmalat Sektöründe bulunan 179 işletmeye 30 soru yöneltilmiştir. Veriler tanımlayıcı istatistiksel yöntemlerden frekans analizi kullanılarak değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda işletmede uygulanan etkin bir iç kontrol sisteminin meydana gelebilecek hilelerin önlenmesinde önemli bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

İç Kontrol,İç Denetim,Hile,BİST İmalat Sektörü

Kaynakça

ADILOĞLU, B.(2011). İç Denetim Süreci ve Kontrol Prosedürleri, İstanbul, Türkmen Kitabevi.
AKDEMIR, Ç.(2010). İşletmelerde Hile Riski ve Türk İşletmelerinde Hile Riskinin Ölçülmesi ve Değerlendirilmesi, İstanbul, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
AKPINAR, M.(2011). “Denetim Anlayış ve Metodolojisinde Değişimin Adı: İç Denetim”, ZKÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 7(14): 286-305.
ALBRECHT, W.Steve(2016). Fraud Examination, USA Boston, Cengage Learning.
ALPASLAN, İbrahim H.(2015). Bankalarda İç Kontrol Sistemi, İstanbul, Yalın Yayıncılık.
ATAMAN B. ve Aydın R.(2017). “Hile Denetimi ve Denetçilerin Hile Tespitine Yönelik Bir Araştırma”, Marmara Business Review, 2(1): 1-23.
AZALTUN, M.(1999). Otel İşletmelerinde İç Kontrol, Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Yayınları.
BATI, M.(2015). Muhasebe Hileleri ve Vergiden Kaçınmanın Türk Vergi Mevzuatındaki Yasallığı, İstanbul, Leges Yayınları.

BIRCAN, G.(2017). “Kar Amaçsız İşletmelerde Hile Denetiminin Önemi”, Mali Çözüm Dergisi, Sayı: 127. 93-115.
BOZKURT, M.: İyi Mali Yönetimin Gerçekleştirilmesinde İç Kontrol ve Denetimi, http://dosyamerkez.saglik.gov.tr/Eklenti/2408,iyi-mali-yonetimin-gerceklestirilmesinde-ic-kontrol-ve-denetimipdf.pdf?0, (Erişim Tarihi: 03.04.2018)
BOZKURT, N.(2011). İşletmelerin Kara Deliği Hile Çalışan Hileleri, İstanbul, Alfa Yayınları.
BULUT, E.: COSO 2013 Bataklığı Kurutmak mı? Sinekleri Öldürmek mi? http://www.tide.org.tr/uploads/TI%CC%87DE-COSO%20Sunumu%202013%20son.pdf, (Erişim Tarihi:02.04.2018)
CIMA(2008)., Fraud Risk Management: A Guide To Good Practise
COENEN, Trancy L.(2008). Essentials of Corporate Fraud, .USA: John Wiley &Sons, Inc
CÖMERT,N., Uzay Ş., Uyar S., Risk Değerlendirmesi ve İç Kontrol, http://www.kgk.sakarya.edu.tr/, (Erişim Tarihi: 03.04.2018)
ÇALIŞKAN, Y. ve Çiftçi Y.(2017). “5018 Sayılı Kanun Kapsamında Kamu Kurumlarında İç Kontrol Sistemi: Maliye Bakanlığı Uygulamasının İncelenmesi”, İşletme Bilimi Dergisi, 5(3): 105-125
DEMIRBAŞ, M.(2005). “İç Kontrol ve İç Denetim Faaliyetlerinin Kapsamında Meydana Gelen Değişimler”, İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 7, 167-188.
DICLE, B.(1997). “Modern İç Denetim Anlayışı ve İç Kontrol”, İstanbul, Vergi Dünyası, Sayı: 187, 40-44.
DOYRANGÖL, Cömert N.(2001). Sermaye Piyasası Aracı Kurumlarında Etkili Bir İç Kontrol Sistemi ve İç Denetim Fonksiyonu, İstanbul, Lebib Yalkın Matbaası.
EMIR, M.(2008). “Hile Denetimi”, Mali Çözüm Dergisi, Sayı: 86, 109-120.
ERTÜRK, A.(2010). İşletmelerde Hata ve Hileyi Önlemede İç Kontrol Sisteminin Etkililiği ve Bir Uygulama, İstanbul, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
GOLDMANN, Peter D.(2010). Financial Services Anti – Fraud Risk and Control Workbook, New Jersey, USA: John Wiley & Sons Inc.
HASANEFENDIOĞLU, B., Uzel, M. (2017). COSO Alaaddin’in Sihirli Lambası mı? (Tüm Yönleriyle COSO Bazlı İç Kontrol Sistemi), Mali Çözüm Dergisi, Sayı:141, 209-226.
İBIŞ, C. ve Çatıkkaş Ö.(2012). “İşletmelerde İç Kontrol Sistemine Genel Bakış”, Sayıştay Dergisi, Sayı: 85, 95-121.
İstanbul İSMMO, İç Denetime Genel Bakış, http://archive.ismmmo.org.tr/docs/YAYINLAR/kitaplar/ic_denetim_2015.pdf, (Erişim Tarihi: 15.04.2018)
KEPEKÇI, C.(1990). Muhasebe Denetimi ve Analiz, Eskişehir, Anadolu Üniversitesi Yayınları.
KEPEKÇI, C.(2004). Bağımsız Denetim, İstanbul, Avcıol Basım Yayın.
KIZILBOĞA, R. ve Özşahin F.(2013). “Etkin Bir İç Kontrol Sisteminin İç Denetim Faaliyetine ve İç Denetçilere Katkısı”, Niğde Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(2): 220-236.
KPMG Türkiye, Suistimal Önleme ve İnceleme Bölümü, https://tide.org.tr/uploads/turkiyede_suistimal.pdf, (Erişim Tarihi: 04.05.2018)
MENGI TARHAN, Banu.(2013). Hileli Finansal Raporlama, İstanbul, Beta Yayınları.
Mengi, Tarhan B.(2012). “Hile Denetiminde Yetkinliklerin Değerlendirilmesi – Hile Karosu”, Mali Çözüm Dergisi, Sayı: 114, 113-128.
ÖZBEK, Ç.(2012). İç Denetim Kurumsal Yönetim Risk Yönetimi İç Kontrol, İstanbul, TİDE Yayınları.
ÖZKUL ULUCAn, F.ve Özdemir, Z.(2010). İşletmelerde Hile Riski Yönetimi, İstanbul, Beta Yayınları.
ROTH, J. ve Espersen D.(2002). “Riskin Sınıflandırılması”, İç Denetim Dergisi, Çeviren: Tunca Özayral
SARI, A.(2013). İşletmelerde Kurumsal Yönetim Açısından İç Kontrol ve İç Denetimin Önemi, İstanbul Ticaret Üniversitesi SBE.
TAŞ, O. ve Durmuş Niyazi C.(2008). SPK Düzenlemeleri ve 3568 Sayılı Mevzuat Kapsamında Denetim, İstanbul, Alfa Yayınları.
TEK, Z. ve Çetinkaya Mert E., İç Denetim, https://kontrol.bumko.gov.tr/Eklenti/6850,tek-z-cetinkaya-e-icdenetim.pdf?0, (Erişim Tarihi: 23.03.2018)
TOROSLU, Vefa M.(2016). Finansal Tablolar Denetimi, İstanbul, Seçkin Yayıncılık.
TÜREDI, Çatak S., İşletmelerde İç Kontrol Sistemini Oluşturan Unsurlardan Kontrol Çevresinin İncelenmesi, https://www.mevzuatdergisi.com/2005/07a/06.htm, (Erişim Tarihi: 02.04.2018)
TÜREDI, H. ve Koban Oğuz A.(2016). “COSO İç Kontrol Modelinde Risk Değerlendirme Faaliyetleri”, Öneri Dergisi, 12(46): 155-177.
TÜREDI, S.(2012). “İç Kontrol Sistemi ve Toplam Kalite Yönetimi İlişkisi”, Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 4(1): 27-37.
Uludağ Üniversitesi İç Denetim Birimi, İç Denetim, http://ickontrol.uludag.edu.tr/images/files/Ic_Denetim_Bilgilendirme_Brosuru.pdf, (Erişim Tarihi: 15.04.2018)
UZAY, Ş.(1999). İşletmelerde İç Kontrol Sistemini İncelemenin Bağımsız ve Dış Denetim Karar Sürecindeki Yeri ve Türkiye’deki Denetim Firmalarına Yönelik Bir Araştırma, Ankara, Sermaye Piyasası Kurulu Yayınları.
UZAY,Ş. ve Selimoğlu Kardeş S.(2007). Türkiye’de Muhasebe Denetimi Alanında Yayınlanan Araştırmalar(1995-2005) ve Seçme Yazılar, İstanbul, İSMMO.
UZEL, Nail M. ve Hasanefendioğlu B.(2015). “İş Suistimal Riskinin Proaktif Yönetimi ve İşletmelerde Rekabet Avantajına Katkısı”, Mali Çözüm Dergisi, Sayı: 132, 261-276.
UZUN, Kamil A., İç Denetim Nedir, http://www.denetimnet.net/UserFiles/Documents/Makaleler/Ali%20Kamil%20Uzun/%C4%B0%C3%A7%20Denetim%20Nedir-Makale-D%C3%BCnya.pdf, (Erişim Tarihi: 23.03.2018)
YURTSEVER, G.(2015). “İç Denetimin Fonksiyonları ve Katma Değeri”, Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 52(602): 89-101.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Gürbüz Gökçen
0000-0001-9854-8522

Onur Tipi Bu kişi benim
0000-0003-3401-2627

Yayımlanma Tarihi

12 Temmuz 2019

Gönderilme Tarihi

1 Şubat 2019

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 41 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.14780/muiibd.582316

IZ

https://izlik.org/JA57RX85DZ

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gökçen, G., & Tipi, O. (2019). İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 41(1), 145-169. https://doi.org/10.14780/muiibd.582316

AMA

1.Gökçen G, Tipi O. İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2019;41(1):145-169. doi:10.14780/muiibd.582316

Chicago

Gökçen, Gürbüz, ve Onur Tipi. 2019. “İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA”. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 41 (1): 145-69. https://doi.org/10.14780/muiibd.582316.

EndNote

Gökçen G, Tipi O (01 Temmuz 2019) İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 41 1 145–169.

IEEE

[1]G. Gökçen ve O. Tipi, “İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA”, Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, c. 41, sy 1, ss. 145–169, Tem. 2019, doi: 10.14780/muiibd.582316.

ISNAD

Gökçen, Gürbüz - Tipi, Onur. “İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA”. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi 41/1 (01 Temmuz 2019): 145-169. https://doi.org/10.14780/muiibd.582316.

JAMA

1.Gökçen G, Tipi O. İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2019;41:145–169.

MLA

Gökçen, Gürbüz, ve Onur Tipi. “İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA”. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, c. 41, sy 1, Temmuz 2019, ss. 145-69, doi:10.14780/muiibd.582316.

Vancouver

1.Gürbüz Gökçen, Onur Tipi. İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA. Marmara Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 01 Temmuz 2019;41(1):145-69. doi:10.14780/muiibd.582316

Cited By

IS BENFORD’S LAW EFFECTIVE IN FRAUD DETECTION FOR EXPENSE CYCLE?

M U Iktisadi ve Idari Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.14780/muiibd.854444

The Role of Internal Control in Prevention of Fraud in Enterprises: A Case Study in An International Freight Transportation Enterprise

Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi

https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.1160786

The impact of COSO-based integrated internal control system on corporate governance principles in the sustainability era: The case of a leading educational foundation

International Journal of Research in Business and Social Science (2147- 4478)

https://doi.org/10.20525/ijrbs.v14i10.4852

İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA

İŞLETMELERDE HİLELERİN ÖNLENMESİNE YÖNELİK İÇ KONTROLLER VE BİST İMALAT SEKTÖRÜNDE BİR ARAŞTIRMA

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

IS BENFORD’S LAW EFFECTIVE IN FRAUD DETECTION FOR EXPENSE CYCLE?

The Role of Internal Control in Prevention of Fraud in Enterprises: A Case Study in An International Freight Transportation Enterprise

INTERNAL AUDIT AND FINANCIAL REPORTING QUALITY: A LITERATURE REVIEW

HİLE DENETİMİ KAPSAMINDA MÜŞTERİ HİLELERİNİN TESPİTİ

İç Kontrol Sisteminin Çalışan Verimliliği Üzerindeki Etkisine Yönelik Bir Araştırma

Demografik Değişkenler Işığında Muhasebe Hata ve Hilelerine Yönelik Bir Saha Araştırması: Van İli Örneği

The impact of COSO-based integrated internal control system on corporate governance principles in the sustainability era: The case of a leading educational foundation