Büyük Buhran Döneminde İzmir Limanı’nda Fiziksel Durum ve Yolcu Taşımacılığı
Öz
Doğu Akdeniz’in önde gelen ticaret merkezlerinden İzmir Limanı’nın önemi, özellikle 19. yüzyılda Osmanlı Devleti ile Avrupa arasındaki ticarî ilişkilerin gelişmesi ile artmıştır. Bu yüzyılda Batı Anadolu’nun tarım ürünlerinin Avrupalı ülkelerin sanayi merkezlerine aktarılması hızlanmış ve bölgede altyapı yatırımları başlamıştır. İzmir Limanı’nda 1876 yılında dönemin şartlarına göre yeni bir rıhtım inşa edilmesi de bu çerçevede gerçekleşmiştir. 1920’li yıllarda ise şehrin büyümesi ve dış ticaret faaliyetlerinin artması sonucunda limanın modernleştirilmesi, dahası Alsancak’ta yeni bir liman inşa edilmesi gündeme gelmiştir. Fakat Ekim 1929’da ABD’de başlayıp Avrupa’ya yayılan ve Türkiye’yi de etkileyen Büyük Buhran (1929 Dünya Ekonomik Krizi), liman ile ilgili projelerin önüne geçmiştir. Ekonomik kriz, 1930’ların başlarında dünyada tarımsal ürün fiyatlarını düşürmüş ve dış ticaret faaliyetlerini daraltmıştır. Bu da tarımsal ürünlere dayanan İzmir Limanı ihracatını geriletmiştir. Aynı zamanda Türkiye, 1929-1930 yıllarından itibaren ithalatın kısıtlanmasını içeren devletçilik politikalarına geçiş yapmıştır. Devletçilik politikalarının bir başka boyutu da demiryolu ve fabrika gibi iç piyasayı güçlendirmeye yönelik yatırımlara öncelik verilmesidir. Tüm bunların ortak sonucu, yeni liman inşaatı gibi dış ticarete yönelik yatırımların ikinci plana düşmesi olmuştur. Diğer yandan Büyük Buhran 1930’ların başlarında limandaki yolcu sayısının azalmasında da rol oynamıştır. Bunda, ekonomik kriz nedeniyle şehirde işsizliğin artması ve İzmir Liman ve Körfez Şirketinin vapur tarifeleri etkili olmuştur. Şirketin halk tarafından tepki gören yüksek tarifelerinin arka planında ise ekonomik kriz sebebiyle şirket gelirlerinin azalması bulunmaktadır. Sonuç olarak Büyük Buhran’ın İzmir Limanı’ndaki modernleşme çabalarını ve yolcu taşımacılığı faaliyetlerini dolaylı bir şekilde olumsuz etkilediğini söylemek mümkündür.
Anahtar Kelimeler
Physical Condition and Passenger Transportation at the Port of İzmir During the Great Depression
Öz
The importance of the Port of İzmir, one of the leading trade centers in the Eastern Mediterranean, increased particularly in the 19th century with the development of commercial relations between the Ottoman Empire and Europe. During this century, the transfer of agricultural products from Western Anatolia to the industrial centers of European countries accelerated, and infrastructure investments began in the region. The construction of a new pier at the Port of İzmir in 1876, according to the conditions of the time, also took place within this framework. In the 1920s, as a result of the city’s growth and the increase in foreign trade activities, the modernization of the port and the construction of a new port in Alsancak were on the agenda. However, the Great Depression (1929 World Economic Crisis), which began in the United States in October 1929 and spread to Europe, affecting Türkiye as well, prevented the port-related projects from being realized. The economic crisis caused agricultural product prices to fall worldwide in the early 1930s and reduced foreign trade activities. This also reduced the exports of the Port of İzmir, which relied on agricultural products. At the same time, Türkiye transitioned to state-led policies that included restrictions on imports from 1929-1930 onwards. Another aspect of state-led policies is the prioritization of investments aimed at strengthening the domestic market, such as railways and factories. The combined result of all this has been that investments aimed at foreign trade, such as new port construction, have been relegated to the background. On the other hand, the Great Depression also played a role in the decline in passenger numbers at the port in the early 1930s. This was due to rising unemployment in the city as a result of the economic crisis and the ferry fares charged by the İzmir Port and Gulf Company. The high fares charged by the company, which were met with public backlash, were due to a decline in the company’s revenues as a result of the economic crisis. As a result, it is possible to say that the Great Depression indirectly had a negative impact on modernization efforts and passenger transportation activities at the Port of İzmir.
Anahtar Kelimeler
