“The Sleep of the Soul in Aphrahat’s Eighth Demonstration: The Theological and Polemical Construction of the Body–Soul Relationship in the Axis of Death and Resurrection”

Öz

This article aims to examine how the relationship between the body and the soul is constructed within the axis of death and resurrection in the eighth Demonstration of Aphrahat-known as the Persian Sage-contained in the corpus of Demonstrations (taḥwito in Syriac), composed in the fourth century in a “pure” Syriac style. In Aphrahat’s writings, the post-mortem state of the soul is conceptualized around the metaphor of “sleep” while the reunification of the soul with the body at the time of resurrection, the transformation of the body and the theological justification of this process are presented within a coherent argumentative framework. The study approaches Aphrahat’s doctrine not merely as a doctrinal statement but also as a polemical discursive field in which boundaries are delineated within early Syriac-speaking Christian communities. Indeed, Aphrahat discusses the views he considers theologically erroneous without explicitly naming his opponents; thus, the text employs a rhetorical strategy that does not directly disclose the identity of its interlocutors but invites the reader to infer the intended audience. This polemical context allows for a more nuanced understanding of Aphrahat’s references to the beliefs and liturgical practices of Christian groups adhering to different doctrinal positions. These practices are at times affirmed and at other times implicitly questioned. Furthermore, the article seeks to demonstrate how the idea of resurrection is grounded within the text, the functions attributed to the Holy Spirit in this grounding and the conceptual and rhetorical steps through which the relationship between body, soul and Holy Spirit is constructed. Accordingly, the study brings together conceptual analysis, close examination of textual argumentation and a polemical-rhetorical reading in order to reassess Aphrahat’s style of expression, doctrinal emphases, and the horizon of belief within early Syriac-speaking Christian communities through the lens of the doctrine of the “sleep of the soul”.

Anahtar Kelimeler

• Aphrahat
• Sleep of the Soul
• Death
• Resurrection
• Body-Soul Relationship

Afrahat’ın Sekizinci İspatında “Ruhun Uykusu”: Ölüm-Diriliş Ekseninde Ruh-Beden İlişkisinin Teolojik ve Polemik İnşası

Öz

Bu makale, Persli Bilge olarak anılan Afrahat’ın IV. yüzyılda Süryanicenin farklı dillerden etkilenmeden saf üslubuyla kaleme aldığı “İspatlar” eseri, Süryanice adıyla taḥwito külliyatı içindeki “Ölülerin Dirilişi” hakkındaki sekizinci ispatında, özellikle “ruhun uykusu” öğretisini merkeze alarak ölüm-diriliş ekseninde ruh-beden ilişkisinin nasıl kurulduğunu incelemeyi amaçlamaktadır. Afrahat’ın metinlerinde ruhun ölüm sonrası konumu, “uyku” metaforu etrafında kavramsallaştırılırken diriliş vaktinde ruhun bedenle yeniden ilişkilenişi, bedenin dönüşümü ve bu sürecin teolojik gerekçelendirilmesi belirgin bir argüman örgüsü içinde sunulmaktadır. Çalışma, Afrahat’ın bu öğretisini yalnızca doktrinel bir beyan olarak değil, aynı zamanda erken dönem Süryanice konuşan Hristiyan çevrelerde sınırların çizildiği polemik söylem alanı olarak ele almaktadır. Nitekim Afrahat, iman açısından muhalif gördüğü görüşü açıkça isimlendirmeden tartışmakta; böylece metin, muhatabın kimliğini doğrudan ilan etmeyen ancak okuyucuya hedef kitlenin kim olabileceğini düşünme imkânı tanıyan retorik bir strateji izlemektedir. Bu polemik bağlam, Afrahat’ın farklı akidelere sahip Hristiyan toplulukların bazı inanç ve ayin pratiklerine yönelik göndermelerini de anlamlandırmayı mümkün kılmakta, söz konusu pratikler kimi yerlerde teyit edilirken kimi yerlerde dolaylı biçimde tartışmaya açılmaktadır. Makale ayrıca, diriliş düşüncesinin metin içinde nasıl temellendirildiğini, bu temellendirmede Kutsal Ruha yüklenen işlevleri ve beden-ruh-Kutsal Ruh ilişkisinin hangi kavramsal-retorik adımlarla inşa edildiğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu amaç doğrultusunda çalışma; kavramsal analiz, metin içi argümantasyon takibi ve polemik-retorik okuma katmanlarını bir araya getirerek Afrahat’ın ifade tarzını, doktrinel vurgularını ve Süryanice konuşan erken dönem Hristiyan topluluklarının inanç ufkunu “ruhun uykusu” öğretisi üzerinden yeniden değerlendirmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Afrahat
• Ruhun Uykusu
• Ölüm
• Diriliş
• Ruh-Beden İlişkisi

Kaynakça

1. Afrahat, H. F. (1994). el-Makālāt. Bûlus F. (Çev. ve Thk.). Beyrut: Dâru’l-Maşrik.
2. Brock, S. P. (1989). Studies in Syriac Christianity. Aldershot: Variorum.
3. Brock, S. P. (2011). Aphrahat. In S. P. Brock, Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage. Piscataway, NJ: Gorgias Press.
4. Cameron, A., and Hall, S. G. (Ed. ve Trans.). (2002). Eusebius: Life of Constantine. Oxford: Oxford University Press.
5. Colpe, C. (1983). Development of Religious Thought. In E. Yarshater (Ed.), The Cambridge History of Iran (Vol.3). Cambridge: Cambridge University Press.
6. Cullmann, O. (1958). Immortality of the Soul or Resurrection of the Dead? Londra: Epworth Press.
7. Daley, B. E. (1991). The Hope of the Early Church. Cambridge: Cambridge University Press.
8. Doğan, O., Erkoç, M. (2024). Türkistan’da Müstakil Bir Kent: İsbîcâb’ın Siyasî, Sosyal ve İlmi Hayatı (8.-10. Yüzyıl). Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, 6 (12), 331-342. DOI:10.53718/gttad.1444277

9. Erkoç, M. (2024). İlk İslâm Hanedanları Döneminde Uşrûsene Bölgesi’nin Coğrafî ve Siyasî Durumu (8./9. Yüzyıl). Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 7(2), 532-546, DOI: 10.48120/oad.1472329
10. Erkoç, M. (2025). Sâmânîler Özelinde Doğu İslâm Toplumlarında Köle İstihsâli ve Çeşitleri (9./10. Yüzyıl). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 35 (2), 519-532. DOI: 10.18069/firatsbed.1573078
11. Feğâlî, B. (2002). Afrahât el-Hakîm el-Fârisî: Sîretühû, Asruhû, Müellefâtühû, Fikruhû’l-Lâhûtî. Beyrut: Dâru’l-Maşrik.
12. Gavin, F. (2009). Aphraates and the Jews: A Study of the Controversial Homilies of the Persian Sage in Their Relation to Jewish Thought. Piscataway, NJ: Gorgias Press.
13. Graffin, R. (Ed.). (1894). Patrologia Syriaca (Vol.1). Paris: Firmin-Didot.
14. Griffith, S. H. (1999). The Church in the Shadow of the Mosque. Princeton: Princeton University Press.
15. Gwynn, J. (1898). Aphrahat. In P. Schaff and H. Wace (Ed.), A select library of Nicene and Post-Nicene Fathers of the Christian Church: Second series (Vol.13). Oxford: James Parker.
16. Gwynn, J. (Ed.). (1898). Ephraim the Syrian: The Life and Essential Writings. Oxford: James Parker.
17. Hacımustafaoğlu, A. (2018). Afrahat’ın Beşinci İspatı (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Mardin Artuklu Üniversitesi, Türkiye’de Yaşayan Diller Enstitüsü, Mardin.
18. Koltun-Fromm, N. (1996). A Jewish-Christian Conversation in Fourth-Century Persian Mesopotamia. Journal of Jewish Studies, 47 (1). https://doi.org/10.18647/1854/JJS-1996
19. Kutsal Kitap. (2016). Kutsal Kitap (Eski ve Yeni Ahit). İstanbul: Yeni Yaşam Yayınları.
20. Maher, M. (1992). Targum Pseudo-Jonathan: Genesis (The Aramaic Bible, Vol.1). Collegeville: Liturgical Press.
21. Mitchell, C. W. (1912). S. Ephraim’s Prose Refutations of Mani, Marcion and Bardaisan (Vol.2). London: Williams and Norgate.
22. Murray, R. (1975). Symbols of Church and Kingdom. Cambridge: Cambridge University Press.
23. Neusner, J. (1971). Aphrahat and Judaism: The Christian-Jewish Argument in Fourth-Century Iran. Leiden: E. J. Brill.
24. Pelikan, J. (1971). The Christian Tradition (Vol.1). Chicago: University of Chicago Press.
25. Philo of Alexandria. (2001). On the Creation of the Cosmos According to Moses (D. T. Runia, Trans.). Leiden-Boston: Brill.
26. Segal, A. F. (2004). Life After Death. New York: Doubleday.
27. Shepardson, T. (2012). Aphrahat. In R. S. Bagnall, K. Brodersen, C. B. Champion, A. Erskine, ve S. R. Huebner (Ed.), The Encyclopedia of Ancient History (Vol.2). Wiley-Blackwell.
28. Walters, J. E. (2019). Sleep of the Soul and Resurrection of the Body: Aphrahat’s Anthropology in Context. Hugoye: Journal of Syriac Studies, 22 (2), 433-466. DOI:10.31826/hug-2019-220112
29. Walters, J. E. (2020). Anti-Jewish Rhetoric and Christian Identity in Aphrahat’s Demonstrations. In A. M. Butts and S. Gross (Ed.), Jews and Syriac Christians: Intersections Across the First Millennium. Tübingen: Mohr Siebeck.
30. Wright, N. T. (2003). The Resurrection of the Son of God. Minneapolis: Fortress Press.