Derleme

Altın Çilek/Yer Kirazı (Physalis Peruviana L.) Meyvesinin Botanik Özellikleri ve Sağlık Üzerine Etkileri

Cilt: 13 Sayı: 1 27 Ocak 2023
PDF İndir
TR EN

Altın Çilek/Yer Kirazı (Physalis Peruviana L.) Meyvesinin Botanik Özellikleri ve Sağlık Üzerine Etkileri

Öz

Physalis peruviana, Patlıcangiller (Solanaceae) familyasının Physalis cinsine ait Güney Amerika’nın tropikal bölgelerinde doğal yayılış gösteren egzotik bir türüdür. Sarı-turuncu renkte, hemen hemen yuvarlak, üzümsü ve etli yapıda olan P. peruviana meyveleri çeşitli rakımlara, topraklara ve iklim koşullarına uyum sağlayabilmektedir. Physalis cinsinin ülkemizde doğal olarak yetişen dört türü bulunmaktadır ve halk arasında güveyfeneri olarak bilinen cinsin kültürü yapılmakta olup, ekonomik öneme sahip olduğu bilinmektedir. C vitamini, fosfor potasyum ve fenolik bileşikler açısından zengin olan P. peruviana fonksiyonel bir ürün özelliği göstermektedir. Farmakolojik ve fitokimyasal çalışmalarda antibakteriyel, antikanserojen, antidiyabetik, antioksidan etkileri ortaya konulmuştur. Domatese oldukça yakın tat ve görünüşü olan P. peruviana meyvesinin taze tüketiminin yanı sıra meyve suyu, marmelat, reçel ve tatlılarda, soslarda ve glazelerde kullanımı yaygındır. Hem kendine has lezzeti, hem de sağlık üzerinde birçok etkisi sebebiyle bu meyvenin gelecekte daha fazla yaygınlaşması beklenmektedir. Bu çalışmada P. peruviana bitkisinin botanik ve fonksiyonel özelliklerine değinilerek sağlık üzerindeki potansiyel etkileri değerlendirilmiş ve alternatif kullanım alanları ile ilgili bilgiler derlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Kara OO, Karacabey E, Küçüköner E. Altınçilek (Physalis peruviana L.) Meyvesinin Bazı Biyoaktif Özellikleri. Akademik Gıda 2021;19(2):169-176.
  2. 2. Burucu D. Yer Kirazında (Physalis peruviana L.) Ana Gövde Budamasının Verim, Kalite ve Bitkisel Özellikleri Üzerine Etkileri. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Tarla Bitkileri Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi 2014.
  3. 3. Kasali FM, et al. Ethnotherapeutic Uses and Phytochemical Composition of Physalis peruviana L.: An Overview. The Scientific World Journal 2021;2021:1–22.
  4. 4. Özdemir Y, Günal N. Söke Ovasında (Aydın) Yeni Bir Kültür Bitkisi: Yer Kirazı/Altın Çilek (Physalis peruviana). Türk Coğrafya Dergisi 2012;58:35-42.
  5. 5. El-Beltagi HS, et al. Chemical composition and biological activity of Physalis peruviana L. Gesunde Pflanzen 2019;71(2):113-122.
  6. 6. Tubives.com [Internet]: Physalis alkekengi, Turkish plants data service. [cited 2022 September 14]. Available from: http://www.tubives.com/
  7. 7. Tanker N, Coşkun M, Koyuncu M. Farmasötik Botanik. 3. baskı. Ankara: Ankara Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Yayınları; 2007.
  8. 8. Evans WC. Trease and Evans Pharmacognosy E-Book. Elsevier Health Sciences. 16th edition Saunders Elsevier Limited; 2009.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Tıp Bilimleri

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

27 Ocak 2023

Gönderilme Tarihi

18 Eylül 2022

Kabul Tarihi

15 Kasım 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 13 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yaşar, Ş., Kütahneci, E., Delimustafaoğlu, F. G., & Erdem Büyükkiraz, M. (2023). Altın Çilek/Yer Kirazı (Physalis Peruviana L.) Meyvesinin Botanik Özellikleri ve Sağlık Üzerine Etkileri. Lokman Hekim Dergisi, 13(1), 19-27. https://doi.org/10.31020/mutftd.1175667
AMA
1.Yaşar Ş, Kütahneci E, Delimustafaoğlu FG, Erdem Büyükkiraz M. Altın Çilek/Yer Kirazı (Physalis Peruviana L.) Meyvesinin Botanik Özellikleri ve Sağlık Üzerine Etkileri. Lokman Hekim Dergisi. 2023;13(1):19-27. doi:10.31020/mutftd.1175667
Chicago
Yaşar, Şükran, Elif Kütahneci, Fatma Gül Delimustafaoğlu, ve Mine Erdem Büyükkiraz. 2023. “Altın Çilek/Yer Kirazı (Physalis Peruviana L.) Meyvesinin Botanik Özellikleri ve Sağlık Üzerine Etkileri”. Lokman Hekim Dergisi 13 (1): 19-27. https://doi.org/10.31020/mutftd.1175667.
EndNote
Yaşar Ş, Kütahneci E, Delimustafaoğlu FG, Erdem Büyükkiraz M (01 Ocak 2023) Altın Çilek/Yer Kirazı (Physalis Peruviana L.) Meyvesinin Botanik Özellikleri ve Sağlık Üzerine Etkileri. Lokman Hekim Dergisi 13 1 19–27.
IEEE
[1]Ş. Yaşar, E. Kütahneci, F. G. Delimustafaoğlu, ve M. Erdem Büyükkiraz, “Altın Çilek/Yer Kirazı (Physalis Peruviana L.) Meyvesinin Botanik Özellikleri ve Sağlık Üzerine Etkileri”, Lokman Hekim Dergisi, c. 13, sy 1, ss. 19–27, Oca. 2023, doi: 10.31020/mutftd.1175667.
ISNAD
Yaşar, Şükran - Kütahneci, Elif - Delimustafaoğlu, Fatma Gül - Erdem Büyükkiraz, Mine. “Altın Çilek/Yer Kirazı (Physalis Peruviana L.) Meyvesinin Botanik Özellikleri ve Sağlık Üzerine Etkileri”. Lokman Hekim Dergisi 13/1 (01 Ocak 2023): 19-27. https://doi.org/10.31020/mutftd.1175667.
JAMA
1.Yaşar Ş, Kütahneci E, Delimustafaoğlu FG, Erdem Büyükkiraz M. Altın Çilek/Yer Kirazı (Physalis Peruviana L.) Meyvesinin Botanik Özellikleri ve Sağlık Üzerine Etkileri. Lokman Hekim Dergisi. 2023;13:19–27.
MLA
Yaşar, Şükran, vd. “Altın Çilek/Yer Kirazı (Physalis Peruviana L.) Meyvesinin Botanik Özellikleri ve Sağlık Üzerine Etkileri”. Lokman Hekim Dergisi, c. 13, sy 1, Ocak 2023, ss. 19-27, doi:10.31020/mutftd.1175667.
Vancouver
1.Şükran Yaşar, Elif Kütahneci, Fatma Gül Delimustafaoğlu, Mine Erdem Büyükkiraz. Altın Çilek/Yer Kirazı (Physalis Peruviana L.) Meyvesinin Botanik Özellikleri ve Sağlık Üzerine Etkileri. Lokman Hekim Dergisi. 01 Ocak 2023;13(1):19-27. doi:10.31020/mutftd.1175667
Creative Commons Lisansı
                                                                            Bu Dergi Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin süreli bilimsel yayınıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.  Makalelerin sorumlulukları yazarlara aittir 

Kapak 

Ayşegül Tuğuz

İlter Uzel’inDioskorides ve Öğrencisi adlı eserinden 

Adres

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik  Anabilim Dalı Çiftlikköy Kampüsü

Yenişehir/ Mersin