Meleis’in Kavram Geliştirme Süreci ile “İnsan” Kavramının Hemşirelik Açısından Analizi

Öz

Amaç: Bu çalışma ile hemşirelikte yer alan insan kavramını Meleis’in kavram geliştirme süreci ile analiz etmek amaçlanmıştır. Yöntem: Hemşirelik kavramları, girişimler kapsamında klinik uygulamalar ile ve nitel metodolojik araştırmalar ile birlikte gelişim göstermiştir. Meleis 1997’de kendi oluşturduğu hemşirelikte kavram geliştirme sürecini tanımlamıştır. Meleis’in kavram geliştirme süreci basamakları olan; tanımlama, ayırt etme, öncekileri ve sonuçları betimleme, örnekleme, karşılaştırma ile sentezleme aşamalarını kapsayan bütünleştirilmiş yaklaşımı ortaya koymuştur. Bu çalışmada Meleis’in kavram geliştirme süreci kullanılarak metodolojik yöntemle insan kavramı incelenmiştir. Bulgular: Bilimin tanımı bilimsel yöntemler ile oluşturulmuş bilgilerin bütünü olarak ifade edilmekte olup, hemşirelik bilime dayalı teorik ve pratik kapsama sahip bir meslektir. Aynı zamanda hemşirelik profesyonellik üzerine kurulu bir bilim alanıdır. Sağlık alanında önemli bir disiplin olan hemşirelik bilimsel olma adına teorik temellerini meydana getirirken kendi bilim alanı ile ilgili kavramları analiz etmesi, açıklaması ve tanım boyutu ile değerlendirmesi gerekmektedir. Sonuç: Günümüze kadar hemşirelik alanında geliştirilmiş olan kavramlar çok boyutlu ve karmaşıktır ve de tüm diğer disiplinlerle etkileşim altında oluşturulmaktadır. Bu bağlamda insan kavramının tanımlanması önem arz etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• İnsan Kavramı
• Meleis Modeli
• Hemşirelik Kavram Analizi

Meleis' Concept Development Process and Analysis of the Concept of "Human" in Terms of Nursing

Öz

Aim: In this study, it is aimed to analyze the concept of human in nursing with the concept development process of Meleis. Method: Nursing concepts have evolved in the context of interventions in combination with clinical practice and qualitative methodological research. Meleis defined the concept development process in nursing that she created in 1997. Meleis' concept development process steps; It introduced an integrated approach covering the stages of defining, distinguishing, describing the antecedents and results, sampling, comparing and synthesizing. In this study, the concept of human will be examined with the methodological method by using the concept development process of Meleis. Findings: The definition of science is expressed as the whole of information created with scientific methods, and nursing is a profession with a theoretical and practical scope based on science. At the same time, nursing is a scientific field based on professionalism. Nursing, which is an important discipline in the field of health, needs to analyze, explain and evaluate the concepts related to its field of science while creating its theoretical foundations in order to be scientific. Conclusion: The concepts developed in the field of nursing until today are multidimensional and complex and are formed under interaction with all other disciplines. In this context, it is important to define the concept of human.

Anahtar Kelimeler

• Human Concept
• Meleis Model
• Nursing Concept Analysis

Kaynakça

1. 1. Aştı N. Bilgi, Bilim ve hemşirelik üzerine dünden bugüne görüşler. İ.Ü.F.N.H.Y.O. Hemşirelik Dergisi 2002;XII(48):1-8.
2. 2. Ünsal A. Hemşireliğin dört temel kavramı: insan çevre sağlık hastalık hemşirelik. Ahi Evran Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2017;1(1):11-25.
3. 3. Arslan H, Konuk Şener D. Stigma, spiritüalite ve konfor kavramlarının meleis’in kavram geliştirme sürecine göre irdelenmesi. Maltepe Üniversitesi Hemşirelik Bilim ve Sanatı Dergisi 2009; 2(1).
4. 4. Bal C. Hemşirelik felsefesi ve temel kavramlar, Doç. Dr. Nuray TURAN, editör. İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi Yayınları. İstanbul; 2022. pp: 11-47.
5. 5. Febriana D. Empowerment: A concept analysis. Proceedings of The Annual International Conference Syiah Kuala University Banda Aceh, Indonesia. November 2011; 29-30.
6. 6. Kaya N, Turan N. Hemşirelik biliminde kavram analizi. Türkiye Klinikleri J Nurs Sci 2017;9(2):153-63.
7. 7. McCarthy G, Fitzpatrick JJ. Nursing concept analysis: applications to research and practice. New York: Springer Publishing Company 2016; 4-5.
8. 8. Aydan S. Sağlık hizmeti araştırmalarında kavram analizi. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi 2018;21(3):551-562.

9. 9. Meleis Aİ. Theoretical nursing: development and progress. 5.nd ed. Wolters Kluwer Lippincott Williams & Wilkins. Philadelphia 2012.
10. 10. TDK sözlüğü. İnsan. Erişim adresi: https://sozluk.gov.tr/, Erişim tarihi: 24-03-2023.
11. 11. Oxford sözlüğü. İnsan. Erişim adresi: https://dictionary.cambridge.org/tr/, Erişim tarihi: 24-03-2023.
12. 12. Etimonline Sözlük. Persoun. Erişim adresi: https://etimonline.com, Erişim tarihi: 24-03-2023.
13. 13. Gerlegiz A. Kur’ân’da “beşer” kavramı. Uluslararası Hakemli Bilimsel Elektronik Dergi Hikmet Yurdu Düşünce – Yorum Sosyal Bilimler Araştırma Dergisi 2019;1:151-175.
14. 14. Wiktionary Sözlük. İnsan. Erişim adresi: https://tr.wiktionary.org/wiki/insan, Erişim tarihi: 24-03-2023.
15. 15. Khorshıd L. Hemşirelik kavramları, hemşirelik kavramları. Erişim adresi: https://avesis.ege.edu.tr › resume › leyla.khorshtd. Erişim Tarihi: 01-12-2021.
16. 16. Temiz Z, ve ark. Cerrahi birimlerde çalışan hemşirelerin etik duyarlılıklarının belirlenmesi. Anadolu Hemşirelik ve Sağlık Bilimleri Dergisi 2017;20(2):83-89.
17. 17. Wikipedia sözlük. İnsan. Erişim adresi: https://tr.wikipedia.org/wiki/, Erişim tarihi: 24-03-2023.
18. 18. Ergün Ö. Kişi kavramı ve çeşitleri. Dicle Üniversitesi Adalet Meslek Yüksekokulu Dicle Adalet Dergisi 2017;1(1) 19. felsefe.gen.tr [Internet]. Bireycilik (İndividüalizm) Nedir, Ne Demektir?. Inc.; [updated 2 Mart 2023]. Available from: https://www.felsefe.gen.tr/bireycilik-nedir-ne-demektir.
19. 20. Bayındır SK, Biçer S. Holistik Hemşirelik Bakımı. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 2019;4(1):25-29. 21. Limasollu Naci Öğretim Yayınları, İngilizce Türkçe Sözlük [Internet]. Human. Inc.; [updated 27 Mart 2023]. Available from: https://www.limasollunaci.com/ingilizce-turkce-sozluk.
20. 22. Bozdoğan S. Kanser hastalarının hemşirenin varlığını değerlendirmelerinin hümanistik hemşirelik kuramı bağlamında incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Doktora Tezi. Ankara 2014.
21. 23. Erdoğan S. Çocuk hemşireliğinde hümanistik bakım. Florence Nightingale Journal of Nursing 2015;5(19): 65-70.
22. 24. Çalım Sİ, Saruhan A. Travelbee kuramı’na göre verilen kişilerarası iletişim eğitiminin ebelerin iletişim becerilerine ve annelerin doğum memnuniyetine etkisi. Life Sciences (NWSALS) 2019;14(4):104-121.
23. 25. Alligood MR. Nursing theoris and their work. Eight edition. Elsevier 2014; ISBN: 978-0-09-194-7.
24. 26. Öner H, Üstün B, İnan FŞ. Bakım: kavram analizi, DEUHYO ED 2011;4(3):137-140.
25. 27. Binol A. Beşer kelimesinin tahlili ve kur’an’daki bağlamı Bozok University Journal of Faculty of Theology 2018;13(13):159-183.
26. 28. Erkal-İlhan S. Hemşirelik bakım kavramı. Editör: Temel Hemşirelik, Kara Kaşıkçı M, Akın E: İstanbul Tıp Kitabevi 2020.
27. 29. Doğrucan MF, Karabulut D. İnsan anlayışının ontolojik bağlamıyla felsefi antropolojisi, Gaziantep University Journal of Social Scienes 2018;17(2):726-739.
28. 30. Söyler M. Kavram ve kuram analizi yöntemi: sartori geleneği. Uluslararası ilişkiler 2020;17(66):93-115.
29. 31. Acavut G. Hemşirelikte enformasyon: kavram analizi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2020;36(2):109-116