Orhan Pamuk’un ‘Veba Geceleri’ Adlı Romanındaki Tıbbi Bilgilerin Belirlenmesi

Öz

Amaç: Tarih boyunca üç büyük pandemi sırasında milyonlarca insanın ölümüne neden olan veba, kurbanlarına ve yakınlarına yaşattığı dehşetle diğer salgın hastalıklardan ayırt edilir. Vebanın üç klinik tipi bulunur: hıyarcıklı veba, septisemik veba, pnömonik veba. Veba genellikle sıçanlarda bulunan enfekte pirelerin insanı ısırmasıyla bulaşır. Vebanın en yaygın formu olan hıyarcıklı veba ‘kara ölüm’, ‘kara veba’ olarak da adlandırılmıştır. En nadir görülen tür olan septisemik vebada bakteri doğrudan kan dolaşımına karışır ve hıyarcıklar görülmeden hızla ölüme neden olur. Pnömonik vebada akciğerler etkilenir. Bu tür veba öksürüklerle damlacık enfeksiyonu şeklinde insandan insana doğrudan bulaşır. Tarih boyunca insanlarda derin izler bırakan veba, edebiyatçıların da ilgisini çeken konulardan olmuştur. Bu çalışmanın amacı Orhan Pamuk’un ‘Veba Geceleri’ adlı romanında yer alan vebayla ilgili tıbbi bilgilerin belirlenmesidir. Yöntem: Orhan Pamuk’un ‘Veba Geceleri’ adlı romanı okunarak vebayla ilişkili tıbbi bilgiler incelenmiş ve gruplandırılmıştır. Bulgular: Romanda geçen vebayla ilişkili olan tıbbi bilgiler dokuz grupta toplanabilir: vebanın bulaşmasında fareler ve sıçanların rolü, vebanın diğer bulaşma yolları, vebanın belirtileri, vebanın etkeni ve mikropların keşfi, karantina ve vebayı önlemede karantinanın rolü, vebanın tedavisi, veba aşısı, vebada fatalite, epidemiyoloji. Sonuç: Ansiklopedik roman olarak da tanımlanan ‘Veba Geceleri’ adlı kitapta yoğun bir şekilde tıbbi bilgilere yer verilmiştir. Tıbbi derslerin anlatılması sırasında edebiyat yapıtlarından örnekler vermek derslere yönelik ilgiyi artırabilir. ‘Veba Geceleri’ bu işlevi yerine getirebilecek kitaplardan biri gibi görünmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tıp
• Edebiyat
• Veba
• Pandemi

Determinatıon of Medical Information in the Novel Titled ‘Nights of Plague’ by Orhan Pamuk

Öz

Aim: Plague, which caused the death of millions of people during three major pandemics throughout history, is distinguished from other epidemics by the horror it inflicted on its victims and their relatives. There are three clinical types of plague: bubonic plague, septicemic plague, and pneumonic plague. Plague is transmitted by infected fleas from rats biting humans. Bubonic plague, the most common form of plague, has also been called ‘black death’ or ‘black plague’. In the rarest type, septicemic plague, the bacteria enters the bloodstream directly and causes rapid death before buboes are seen. In pneumonic plague, the lungs are affected. This type of plague is transmitted directly from person to person in the form of droplet infection through coughs. Plague, which left deep traces on people throughout history, has also been a subject that attracted the attention of literary scholars. The aim of this study is to determine the medical information about the plague in the novel titled ‘Nights of Plague’ by Orhan Pamuk. Method: By reading the novel ‘Nights of Plague’, medical information related to the plague was examined and grouped. Results: Medical information related to the plague in this novel may be grouped into nine groups: the role of mice and rats in the transmission of the plague, other ways of transmission of the plague, symptoms of the plague, the agent of the plague and the discovery of microbes, quarantine and the role of quarantine in preventing the plague, treatment of the plague, plague vaccine, fatality in the plague, epidemiology. Conclusion: Medical information is included extensively in the book ‘Nights of Plague’, which is also described as an encyclopedic novel. Giving examples from literary works while explaining medical lessons may increase interest in the lessons. ‘Nights of Plague’ seems to be one of the books that may fulfill this function.

Anahtar Kelimeler

• Medicine
• Literature
• Plague
• Pandemic

Kaynakça

1. 1. Slack P. Veba: Kısa Bir Giriş. Çeviri: Elhüseyni N. 1 baskı, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları; 2023.
2. 2. Snowden FM. Salgınlar ve Toplum: Kara Ölüm’den Günümüze. Çeviri: Pilgir AE. 1. baskı, İstanbul: Tellekt (Can Yayınları); 2021.
3. 3. World Health Organization [Internet]. Facts about plague. 2017. Available from: https://cdn.who.int/media/images/default-source/infographics/plague-february-2017-jpg.jpg?sfvrsn=af65c05c_0
4. 4. Butler T. Plague history: Yersin's discovery of the causative bacterium in 1894 enabled, in the subsequent century, scientific progress in understanding the disease and the development of treatments and vaccines. Clin Microbiol Infect 2014;20(3):202-9.
5. 5. Boccaccio G. Decameron. Çeviri: Rekin Teksoy. 9. baskı, İstanbul: Oğlak Yayınları; 2021.
6. 6. Defoe D. Veba Yılı Günlüğü. Çeviri: İris Kantemir. 5. baskı, İstanbul: İş Bankası Kültür Yayınları; 2021.
7. 7. Camus A. Veba. Çeviri: Nedret Tanyolaç Öztokat. 43. baskı, İstanbul: Can Yayınları, 2021.
8. 8. Pamuk O. Veba Geceleri. 1. baskı, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları, 2021.

9. 9. Altuğ F. Veba Geceleri’nde mesafeler, topluluk ve bağışıklık. Kitap-lık 2021;215:5-18.
10. 10. Parla J. Veba Geceleri: görsel bir modern epik. Kitap-lık 2021;215:28-32.
11. 11. Waller J. Mikrobun Keşfi. Çeviri: Fahri Öz. 2. Baskı, Ankara: TÜBİTAK Yayınları, 2013.
12. 12. Ertekin C. Tıbbın Öyküsü. 1. baskı, İstanbul: Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 2019.
13. 13. Barer MR, Irving W, Swann A and Perera N. Medical Microbiology: A Guide to Microbial Infections, Nineteenth Edition, Elsevier, 2019.
14. 14. Aksakoğlu G. Sağlıkta Araştırma ve Çözümleme. İkinci Yazım, İzmir: Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Yayınları, 2006.