Yaşlı Bireylerde Aromaterapi Kullanımı

Öz

Günümüzde demografik değişimlerin etkisiyle dünya genelinde yaşlı nüfus artmaktadır. Yaşın artmasıyla beraber yaşlı bireylerde artan kronik hastalıklar ve geriatrik sorunlar, yaşam kalitesini düşürmekte ve sağlık harcamalarını artırmaktadır. Kronik hastalıkların yanı sıra, geriatrik sorunların erken tespiti ve yönetimi önem arz etmektedir. Son yıllarda yaşlı bireylerin sağlık sorunlarının yönetiminde tamamlayıcı ve integratif tedavi yöntemleri daha çok tercih edilmektedir. Tamamlayıcı ve integratif tedavi uygulamaları arasında yer alan aromaterapi, esansiyel yağların kullanımıyla fiziksel ve psikolojik iyilik hali sağlamada etkili bir yöntemdir. Aromaterapi, ağrı, anksiyete, depresyon, uyku bozuklukları ve diğer geriatrik sorunların yönetiminde umut verici sonuçlar ortaya koymaktadır. Araştırmalar, aromaterapinin yaşlı bireylerin sağlık durumunu iyileştirmede olumlu etkiler sağladığını ve yaşam kalitesini artırdığını göstermektedir. Aromaterapinin kullanımının yaygınlaştırılması, yaşlı bireylerin sağlık sorunlarının yönetiminde farmakolojik olmayan yöntemlerin önemini vurgulamaktadır. Aromaterapinin etkili olabilmesi için uzman rehberliğinde ve kişiye özgü uygulanması önemlidir. Bu derlemede, aromaterapinin yaşlı bireylerdeki terapötik etkileri son yıllarda yapılan bilimsel araştırmalar incelenerek sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Aromaterapi
• Tamamlayıcı ve İntegratif Tedavi
• Yaşlı

Aromatherapy Use in Older Adults

Öz

Nowadays, the older population is increasing worldwide due to demographic changes. With increasing age, chronic diseases and geriatric problems in older adults decrease the quality of life and increase health expenditures. In addition to chronic diseases, early detection and management of geriatric problems are important. In recent years, Complementary and integrative treatment methods have become more preferred in the management of health problems of older adults. Aromatherapy, which is among the complementary and integrative treatment applications, is an effective method to provide physical and psychological well-being with the use of essential oils. Aromatherapy shows promising results in the management of pain, anxiety, depression, sleep disorders and other geriatric problems. Research shows that aromatherapy provides positive effects in improving the health status of older adults and improves quality of life. The widespread use of aromatherapy emphasizes the importance of non-pharmacological methods in the management of health problems of older adults. In order for aromatherapy to be effective, it is important that it is applied under expert guidance and individualized. In this review, the therapeutic effects of aromatherapy in older adults are presented by examining recent scientific studies.

Anahtar Kelimeler

• Aromatherapy
• Complementary and Integrative Therapy
• Older

Kaynakça

1. 1. Uyanık Y, Başyiğit R. Demografik Yapı İçinde Yaşlı Nüfusun Görünümü ve Aktif Yaşlanma Yaklaşımı Perspektifinde Politika Örnekleri. İş ve Hayat 2018;4(8):273-310.
2. 2. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK). İstatisliklerle Yaşlılar. Erişim Tarihi: 20.03.2024 Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Yaslilar-2022-49667
3. 3. Ağar A. Yaşlılarda Ortaya Çıkan Fizyolojik Değişiklikler. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi 2020;3(3):347-354.
4. 4. Kubat Bakır G, Akın S. Yaşlılıkta Kronik Hastalıkların Yönetimi ile İlişkili Faktörler. Sağlık ve Toplum 2019;19(2):17-25.
5. 5. Kosuva Öztürk Z, Şahin S. Yaşlılarda Sık Görülen Sağlık Sorunları. In: Uçku ŞR, Şimşek Keskin H, editörler. Yaşlı Sağlığı ve Sorunları. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2021. p.22-7.
6. 6. Kıymaç Sarı M, Durna Z. Geriatrik Sendromlar ve Bakım. ERÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 2022; 9(1): 39-46 .
7. 7. Li J, et al. Spatiotemporal evolution of global population ageing from 1960 to 2017. BMC Public Health 2019; 19:127.
8. 8. Kaya D, et al. Geriatri Poliklinik Olgularında Geriatrik Sendromlar: 1048 Olgunun Analizi. Ege Tıp Dergisi 2018; 57(1):31-35.

9. 9. Global Health Estimates 2019: Disease burden by Cause, Age, Sex, by Country and by Region, 2000-2019. Geneva: World Health Organization. Erişim Tarihi: 20.03.2024 Erişim adresi: https://www.who.int/data/gho/data/themes/mortality-and-global-health-estimates
10. 10. Şaş S, Büyükturan Ö, Büyükturan B. Kas İskelet Sistemi Hastalıklarında Tamamlayıcı ve Alternatif Tıp Yöntemleri Kullanım Sıklığının Değerlendirilmesi. Sakarya Tıp Dergisi 2018;8(3):481-488.
11. 11. Özdil KM. Yaşlılarda Farmakolojik Olmayan Uygulamalar ve Etkisinin İncelenmesine Yönelik Türkiye’deki Mevcut Tezlerin Değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi 2020;7(3):196-205.
12. 12. Ali B, et al. Essential oils used in aromatherapy: A systemic review. Asian Pac J Trop Biomed 2015;5:601-611.
13. 13. Kurt N, Çankaya İ. Aromaterapi Uygulamaları ve Uçucu Yağlar. Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Lokman Hekim Tıp Tarihi ve Folklorik Tıp Dergisi 2021; 11(2):230-24.
14. 14. Ceyhan D, Tasa Yiğit T. Güncel Tamamlayıcı ve Alternatif Tıbbi Tedavilerin Sağlık Uygulamalarındaki Yeri. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi 2016;6(3):178-189.
15. 15. Huang K, Huang C, Hsu C. Efficacy of acupuncture in the treatment of elderly patients with hypertension in home health care: A randomized controlled trial. The Journal of Alternative and Complementary Medicine 2020;26(4).
16. 16. Shin S. meta-analysis of the effect of yoga practice on physical fitness in the Elderly. Int. J. Environ. Res. Public Health 2021; 18(21):11663.
17. 17. Zor M, Şimşek Küçükkelepçe D, Gölbaşı Z. Türkiye’de Aromaterapinin Etkisine Yönelik Yapılan Hemşirelik Tezlerinin İncelenmesi.Turkish Journal of Clinics and Laboratory 2021;12(1):77-94.
18. 18. Kawabata N, Hata A, Aoki T. Effect of aromatherapy massage on quality of sleep in the palliative care ward: A randomized controlled trial. Journal of Pain and Symptom Management 2020;59(6):1165-1170.
19. 19. Ahmad R, et al. Awareness, perception, attitude, and knowledge regarding complementary and alternative medicines (cams) among the pharmacy and medical students of a public university in Saudi Arabia. Arch Pharm Pract 2017;8:51-63.
20. 20. National Cancer Institute. Aromatherapy With Essential Oils. Bethesda : PDQ Integrative, Alternative, and Complementary Therapies Editorial Board. Erişim Tarihi:20.03.2024 Erişim adresi: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK65874/
21. 21. AlMohammed H, Et al. Role of aromatherapy as a natural complementary and alternative therapy in cardiovascular disease: A comprehensive systematic review. Evid Based Complement Alternat Med 2022;20:4543078.
22. 22. Efe Ertürk N, Taşcı S. The effects of peppermint oil on nausea, vomiting and retching in cancer patients undergoing chemotherapy: an open label quasi–randomized controlled pilot study. Complementary Therapies in Medicine 2021;56:102587.
23. 23. Lu P, et al. The effects of self-aromatherapy massage on pain and sleep quality in patients with rheumatoid arthritis: A randomized controlled trial. Pain Manag Nurs 2023;24(4):e52-e60.
24. 24. Abbasijahromi A, et al. Compare the effect of aromatherapy using lavender and damask rose essential oils on the level of anxiety and severity of pain following c-section: A double-blinded randomized clinical trial. J Complement Integr Med 2020;17(3).
25. 25. Terzi A, Gebressalesie HT, Yıldırım Y. Yaşlı Bireylerde Aromaterapi Uygulamaları: Sistematik Derleme. J Tradit Complem Med 2020;3(3):293-303.
26. 26. Ebihara T, et al. Medical aromatherapy in geriatric syndrome. Geriatr Gerontol Int 2021;21:377–385. 27. Ebrahimi H, et al. The effects of Lavender and Chamomile essential oil inhalation aromatherapy on depression, anxiety and stress in older community-dwelling people: A randomized controlled trial. Explore 2022;18(3):272-278
27. 28. Ünal Aslan KS, Altın S. Aromatherapy and foot massage on happiness, sleep quality, and fatigue levels in patients with stroke: A randomized controlled trial. European Journal of Integrative Medicine 2022;54:102164
28. 29. Lin CY, et al. Initial and continuous effects of essential oil therapy in relieving knee pain among older adults with osteoarthritis. Alternative Therapies in Health and Medicine, 2022 October.
29. 30. Genç F, et al. The effect of aromatherapy on sleep quality and fatigue level of the elderly: A randomized controlled study. Holist Nurs Pract 2020; 34(3):155-162.
30. 31. Watson K, Hatcher D, Good A. A randomised controlled trial of Lavender (Lavandula Angustifolia) and Lemon Balm (Melissa Officinalis) essential oils for the treatment of agitated behaviour in older people with and without dementia. Complement Ther Med 2019:42:366-373.
31. 32. Xiong M, et al. Effectiveness of aromatherapy massage and ınhalation on symptoms of depression in Chinese community-dwelling older adults. J Altern Complement Med 2018;24(7):717-724.
32. 33. Fung JKKM, Tsang HWH. Management of behavioural and psychological symptoms of dementia by an aroma-massage with acupressure treatment protocol: A randomised clinical trial. J Clin Nurs 2018;27(9-10):1812-1825.
33. 34. Tahereh B, et al. Effect of aromatherapy massage on anxiety, depression, and physiologic parameters in older patients with the acute coronary syndrome: A randomized clinical trial. Int J Nurs Pract 2017;23(6)
34. 35. Yoshiyama K, Arita H, Suzuki J. The effect of aroma hand massage therapy for people with dementia. J Altern Complement Med 2015;21(12):759-65.
35. 36. Yang MH, et al. Comparison of the efficacy of aroma-acupressure and aromatherapy for the treatment of dementia-associated agitation. BMC Complement Altern Med 2015;29:15:93.
36. 37. Gu HJ, Lee OS. Effects of non-pharmacological sleep ınterventions in older adults: a systematic review and meta-analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health (IJERPH) 2023;20(4):3101
37. 38. Wang Y, et al. Mind-body therapies for older adults with dementia: A systematic review and meta-analysis. Eur Geriatr Med 2022;13(4):881-891.
38. 39. Cha H, et al. Effects of olfactory stimulation on cognitive function and behavior problems in older adults with dementia: A systematic literature review. Geriatric Nursing 2021;42(5):1210-1217.
39. 40. Abraha I, et al. Systematic review of systematic reviews of non-pharmacological interventions to treat behavioural disturbances in older patients with dementia. The SENATOR-OnTop series. BMJ Open 2017;7(3):e012759.