Derleme

Prosopis L. Türlerinin Geleneksel Terapötik Kullanımları Hakkında bir Derleme Çalışması

Cilt: 16 Sayı: 1 23 Ocak 2026
PDF İndir
TR EN

Prosopis L. Türlerinin Geleneksel Terapötik Kullanımları Hakkında bir Derleme Çalışması

Öz

Günümüzde modern farmakolojinin temelini oluşturan birçok ilaç, kökenini geleneksel tedavi uygulamalarında kullanılan bitkisel kaynaklardan almaktadır. Etnobotanik çalışmalar, antik çağdan günümüze kadar insanlarla bitkiler arasında kurulan ilişkinin atalardan sözel olarak kuşaktan kuşağa aktarılan ve deneme yanılma yolu ile öğrenilen bilgilerle şekillenmiştir. Bu doğrultuda, bitkilerin halk arasındaki geleneksel kullanım bilgilerinin bilimsel yöntemlerle kanıtlanıp belgelenmesi hem biyokültürel mirasın korunmasına hem de yeni farmasötik keşiflere olanak tanır. Fabaceae (Leguminosae) familyasının önemli cinslerinden biri olan Prosopis L., kurak ve yarı kurak bölgelerde yaygın olarak yetişmekte olup farklı kültürlerde çeşitli tıbbi kullanım alanlarına sahip olmakla beraber besin maddesi, gıda kaynağı, hayvan yemi, yakacak odun ve kereste gibi daha pek çok farklı amaçlarla kullanılmaktadır. Bu çalışmada, Prosopis türlerinin dünya genelindeki geleneksel kullanımları etnobotanik açıdan konu olarak ele alınmış olup bu cinse ait bitki türlerinin halk hekimliğindeki rolü, geleneksel olarak kullanılan bitkilerin kullanılan kısımları, kullanım amaçları, hazırlanış şekilleri, uygulama biçimleri ve tıbbi etkileri coğrafi alanlara göre araştırılmıştır. Buna göre geleneksel olarak en sık kullanılan türler arasında, Prosopis africana (Guill. & Perr.) Taub., Prosopis cineraria (L.) Druce, Prosopis farcta (Banks & Sol.) J.F.Macbr. ve Prosopis juliflora (Sw.) DC. türü yer almaktadır. Literatür taraması sonucunda, Prosopis cinsine ait bu türlerin özellikle ishale karşı, solunum yolu hastalıklarında, diyabette, deri ve zührevi hastalıklarda, ağrı kesici ve anti-enflamatuvar gibi birçok amaçla yoğun olarak kullanıldığı belirlenmiştir. Bu derleme çalışması, Prosopis türlerinin yalnızca halk tıbbındaki potansiyel değerini ortaya koymakla sınırlı kalmayıp aynı zamanda gelecekteki etnofarmakolojik araştırmalar için de sağlam bir temel sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 1. Sharma M, Kumar A. Ethnobotanical uses of medicinal plants: A review. Int J Life Sci Pharm Res 2013;3(2):52-57.
  2. 2. Alimata B, et al. The ethnobotanical survey, antibacterial activity and phytochemical screening of extracts of Prosopis africana (Guill. & Perr.) Taub. Eur J Med Plants 2020;31(3):39-47.
  3. 3. Chaudhary KK, et al. Ethnopharmacological and phytopharmaceutical evaluation of Prosopis cineraria: An overview and future prospects. Curr Drug Metab 2018;19(3):192-214.
  4. 4. Bohórquez-Medina SL, et al. Traditional culinary uses, food applications, and potential health benefits of Peruvian mesquite (Prosopis juliflora, Prosopis pallida), research advances and challenges: a review. J Ethn Foods 2025;12(1):10.
  5. 5. Eshetu AA. A valuable or a curse resource? A systematic review on expansion, perception of local community, benefits and side effects of Prosopis juliflora. Front Conserv Sci 2024;5:1491618.
  6. 6. Henciya S, et al. Biopharmaceutical potentials of Prosopis spp. (Mimosaceae, Leguminosae). J Food Drug Anal 2017;25(1):187-96.
  7. 7. Yıldırım F. Mersin’deki eczanelerde ve aktarlarda fitoterapide kullanılan bitkiler. Yüksek Lisans Tezi. Harran Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Biyoloji Ana Bilim Dalı, 2023.
  8. 8. Akkuzu G. Çeti [Prosopis farcta (Banks & Sol.) Mac.]’nin çimlenme biyolojisi ve kimyasal mücadelesi üzerine araştırmalar. Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Bitki Koruma Ana Bilim Dalı, 2012.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Geleneksel, Tamamlayıcı ve Bütünleştirici Tıp (Diğer)

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

23 Ocak 2026

Gönderilme Tarihi

14 Ağustos 2025

Kabul Tarihi

28 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 16 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Jolaq, N. S. A., Pehlivan, S., & Süntar, İ. (2026). Prosopis L. Türlerinin Geleneksel Terapötik Kullanımları Hakkında bir Derleme Çalışması. Lokman Hekim Dergisi, 16(1), 46-53. https://doi.org/10.31020/mutftd.1763945
AMA
1.Jolaq NSA, Pehlivan S, Süntar İ. Prosopis L. Türlerinin Geleneksel Terapötik Kullanımları Hakkında bir Derleme Çalışması. Lokman Hekim Dergisi. 2026;16(1):46-53. doi:10.31020/mutftd.1763945
Chicago
Jolaq, Nabeel Shihab Ahmed, Selin Pehlivan, ve İpek Süntar. 2026. “Prosopis L. Türlerinin Geleneksel Terapötik Kullanımları Hakkında bir Derleme Çalışması”. Lokman Hekim Dergisi 16 (1): 46-53. https://doi.org/10.31020/mutftd.1763945.
EndNote
Jolaq NSA, Pehlivan S, Süntar İ (01 Ocak 2026) Prosopis L. Türlerinin Geleneksel Terapötik Kullanımları Hakkında bir Derleme Çalışması. Lokman Hekim Dergisi 16 1 46–53.
IEEE
[1]N. S. A. Jolaq, S. Pehlivan, ve İ. Süntar, “Prosopis L. Türlerinin Geleneksel Terapötik Kullanımları Hakkında bir Derleme Çalışması”, Lokman Hekim Dergisi, c. 16, sy 1, ss. 46–53, Oca. 2026, doi: 10.31020/mutftd.1763945.
ISNAD
Jolaq, Nabeel Shihab Ahmed - Pehlivan, Selin - Süntar, İpek. “Prosopis L. Türlerinin Geleneksel Terapötik Kullanımları Hakkında bir Derleme Çalışması”. Lokman Hekim Dergisi 16/1 (01 Ocak 2026): 46-53. https://doi.org/10.31020/mutftd.1763945.
JAMA
1.Jolaq NSA, Pehlivan S, Süntar İ. Prosopis L. Türlerinin Geleneksel Terapötik Kullanımları Hakkında bir Derleme Çalışması. Lokman Hekim Dergisi. 2026;16:46–53.
MLA
Jolaq, Nabeel Shihab Ahmed, vd. “Prosopis L. Türlerinin Geleneksel Terapötik Kullanımları Hakkında bir Derleme Çalışması”. Lokman Hekim Dergisi, c. 16, sy 1, Ocak 2026, ss. 46-53, doi:10.31020/mutftd.1763945.
Vancouver
1.Nabeel Shihab Ahmed Jolaq, Selin Pehlivan, İpek Süntar. Prosopis L. Türlerinin Geleneksel Terapötik Kullanımları Hakkında bir Derleme Çalışması. Lokman Hekim Dergisi. 01 Ocak 2026;16(1):46-53. doi:10.31020/mutftd.1763945
Creative Commons Lisansı
                                                                            Bu Dergi Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License ile lisanslanmıştır.

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi’nin süreli bilimsel yayınıdır. Kaynak gösterilmeden kullanılamaz.  Makalelerin sorumlulukları yazarlara aittir 

Kapak 

Ayşegül Tuğuz

İlter Uzel’inDioskorides ve Öğrencisi adlı eserinden 

Adres

Mersin Üniversitesi Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Etik  Anabilim Dalı Çiftlikköy Kampüsü

Yenişehir/ Mersin