The Role of Auditing in the New Public Management Approach: Comparison of the Court of Accounts and Independent Auditing in the Context of GAS 1 And TAS 1

Öz

This study examines the financial reporting and external audit processes within the New Public Management (NPM) approach, comparing the public and private sectors. Document analysis and systematic literature review are qualitative research methods used in the study. The primary data sources consist of accounting and auditing standards, relevant legislation, and academic studies. The findings indicate that Governmental Accounting Standard 1 (GAS 1) and Turkish Accounting Standard 1 (TAS 1) generally align with the fundamental concepts of accounting and generally accepted accounting principles, and with each other; however, there are some differences between them due to their existential purposes and the nature of the sectors they operate in. GAS 1 primarily focuses on public interest and democratic accountability, while TAS 1 focuses on market efficiency and investor confidence. Furthermore, when examining the main outcomes of the NPM approach, which forms the basis of GAS 1, it is evident that, while state secrecy was previously prominent, transparency is now a key focus of the NPM philosophy, and this is reflected in public finances through fiscal transparency and accountability. Similarly, while supreme auditing was historically conducted solely to ensure compliance with legislation, it now functions as a constitutional oversight body, holding transactions accountable and overseeing performance. Independent auditing, on the other hand, serves as a market assurance mechanism and has been found to interact indirectly with the NPM philosophy. The findings are expected to contribute both theoretically and practically to reform efforts to improve governance, fiscal transparency, and accountability processes in the public sector.

Anahtar Kelimeler

• Government Accounting Standards
• Turkish Accounting Standards
• Court of Accounts
• Independent Audit
• New Public Management

Yeni Kamu İşletmeciliği Anlayışında Denetimin Rolü: DMS 1 ve TMS 1 Bağlamında Sayıştay ve Bağımsız Denetimin Karşılaştırılması

Öz

Bu çalışmada, Yeni Kamu İşletmeciliği (YKİ) yaklaşımında mali raporlama ve dış denetim süreçleri, kamu ve özel sektör ayrımında karşılaştırmalı olarak incelenmektedir. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi ve sistematik literatür taraması yöntemleri kullanılmıştır. Birincil veri kaynağını muhasebe ve denetim standartları, ilgili mevzuat ve akademik çalışmalar oluşturmaktadır. Bulgular, Devlet Muhasebe Standardı 1’in (DMS 1) ve Türkiye Muhasebe Standardı 1’in (TMS 1) muhasebenin temel kavramları ve genel kabul görmüş muhasebe ilkeleriyle birbirleriyle genel anlamda uyum sağladığını, ancak varoluşsal amaçları ve bulundukları sektörlerin doğaları gereği aralarında birtakım farklılıkların bulunduğunu göstermektedir. DMS 1, temel olarak kamu yararı ve demokratik hesap verebilirliğe odaklanırken, TMS 1, piyasa verimliliğini ve yatırımcı güvenini merkeze almaktadır. Bununla birlikte DMS 1’in temelini oluşturan YKİ yaklaşımının başlıca sonuçları incelendiğinde, daha öncesinde devletin gizliliği ön plana çıkarken, günümüzde YKİ felsefesinin sonucu olarak şeffaflık gündemdedir ve bu durumun kamu maliyesine mali saydamlık ve hesap verebilirlik olarak yansıdığı görülmektedir. Benzer şekilde, yüksek denetim, geçmişte sadece işlemlerin mevzuatlara uygunluğu bakımından gerçekleştirilmekteyken, günümüzde anayasal bir denetim organı olarak hesap sorma ve performans denetimi işlevi görmektedir. Bağımsız denetim ise piyasa için bir güvence mekanizması olarak çalışmaktadır ve YKİ felsefesi ile dolaylı biçimde etkileşim gösterdiği belirlenmiştir. Elde edilen bulguların kamu sektöründe yönetişim, mali saydamlık ve hesap verebilirlik süreçlerinin iyileştirilmesine yönelik reform çabalarına kuramsal ve uygulamalı düzeyde katkı sağlaması öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Devlet Muhasebesi Standartları
• Türkiye Muhasebe Standartları
• Sayıştay
• Bağımsız Denetim
• Yeni Kamu İşletmeciliği.

Kaynakça

1. Abbas, D. S., Ismail, T., Taqi, M., ve Yazid, H. (2021). The influence of independent commissioners, audit committee and company size on the integrity of financial statements. Studies of Applied Economics, 39(10).
2. Abbott, L. J., Daugherty, B., Parker, S., ve Peters, G. F. (2016). Internal audit quality and financial reporting quality: The joint importance of independence and competence. Journal of Accounting Research, 54(1), 3-40.
3. Acar, D., Öztürk, M. S., ve Usul, H. (2016). Dijital ortamda denetim: Sürekli denetim. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(Muhasebe Denetimi Özel Sayısı), 1561-1571.
4. Acar, V., ve Öztürk, M. S. (2013). TMS-1: Finansal tabloların sunuluşu standardı kapsamında hizmet sektöründe çeşit esasına göre düzenlenebilecek gelir tablosunun içerik ve şekil yönünden incelenmesi. Journal of Accounting and Taxation Studies, 6(3), 15-42.
5. Adiloglu, B., ve Gungor, N. (2019). The impact of digitalization on the audit profession: a review of Turkish independent audit firms. Journal of business economics and finance, 8(4), 209-214.
6. Al-Sartawi, A. M. M., Alrawahi, F., ve Sanad, Z. (2017). Board characteristics and the level of compliance with IAS-1 in Bahrain. International Journal of Managerial and Financial Accounting, 9(4), 303-321.
7. Appiah, K. O., Tetteh, S. K., ve Kamil, R. (2020). Auditor type and IAS-1 compliance nexus: do size and industry effects matter? International Journal of Accounting and Finance, 10(4), 190-211.
8. Aygören, H., ve Kurtcebe, E. (2010). Yeni Türk Ticaret Kanunu’nun bağımsız denetim, uluslararası muhasebe standartları, uluslararası finansal raporlama standartları ve Basel II kriterleri yönüyle genel değerlendirmesi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (6), 1-9.

9. Azuma, N. (2005). The role of the supreme audit institutions in new public management (NPM): The trend of continental countries. Government Auditing Review, 12, 69-84.
10. Baimyrzaeva, M., ve Kose, H. O. (2014). The role of supreme audit institutions in improving citizen participation in governance. International Public Management Review, 15(2), 77-90.
11. Baldacchino, P. J., Pule, D., Tabone, N., ve Agius, J. (2016). Recent annual report weaknesses by a supreme audit institution: An analysis. In J. A. Samuels, J. B. Semple, ve R. J. Thornton (Eds.), Contemporary Issues in Bank Financial Management (Vol. 97, pp. 133–156). Emerald Group Publishing Limited. https://doi.org/10.1108/S1569-375920160000097010
12. Belhamri, A., ve Busheikhi, A. (2019). Requirements for the presentation of financial statements in Algeria according to International Public Sector Accounting Standard 1 (IPSAS-1) for the regulation of public money. North African Journal of Economics, 15(2), 261–278.
13. Benito, B., Brusca, I., ve Montesinos, V. (2007). The harmonization of government financial information systems: the role of the IPSASs. International Review of Administrative Sciences, 73(2), 293-317.
14. Boston, J. (2016). Basic NPM ideas and their development. In The Ashgate research companion to new public management (pp. 17-32). Routledge.
15. Brusca, I., Caperchione, E., Cohen, S., ve Manes-Rossi, F. (2018). IPSAS, EPSAS and Other Challenges in European Public Sector Accounting and Auditing. In: Ongaro, E., Van Thiel, S. (eds) The Palgrave Handbook of Public Administration and Management in Europe. Palgrave Macmillan, London. https://doi.org/10.1057/978-1-137-55269-3_8
16. Cesário, G., Cardoso, R. L., ve Aranha, R. S. (2020). The surveillance of a supreme audit institution on related party transactions. Journal of Public Budgeting, Accounting & Financial Management, 32(4), 577-603.
17. Christian, C. C. (2021). IPSAS-1 as a veritable strategy for good governance and economic development in a post-covid–19 economy in Nigeria. Journal of Business and African Economy, 7(1), 17-27.
18. Coşkun, A., ve Aydın, M. (2018). Bağımsız denetçiler ve Sayıştay denetçilerinin mesleki eğitim süreçlerine ilişkin mukayeseli bir araştırma. OPUS International Journal of Society Researches, 9(16), 2364-2387.
19. Crișan, A. R. (2014). Similarities and dissimilarities between the Romanian public accounting system and IPSAS-1–Presentation of financial statements. SEA–Practical Application of Science, 2(4), 229-235.
20. Crîşmariu, ŞI. A., ve Hlaciuc, E. (2021). Delimitări şi fundamente teoretice privind IPSAS-1. [Theoretical Delimitations and Foundations Regarding IPSAS-1]. In International Scientific Conference on Accounting, ISCA (pp. 137-143). "Ştefan cel Mare" University of Suceava, Romania.
21. Daas, G., Alia, M. A., ve Nayfa, H. J. (2025). The impact of implementing IPSAS-1 Presentation of financial statements on the reporting quality of large and medium-sized Palestinian municipalities. An-Najah University Journal for Research-B (Humanities), 9999(9999), None-None.
22. Dionisijev, I., ve Bozhinovska Lazarevska, Z. (2025). Enhancing sustainable progress: an analysis of supreme audit institutions' performance audits and information disclosure practices. Journal of Public Budgeting, Accounting & Financial Management, 37(2), 254-272.
23. Elkins, H., Entwistle, G., Vaidyanathan, G., ve Bastiaansen, I. (2017). Investigating capital structure through IAS-1: Variations in disclosure and measurement. International Journal of Accounting and Finance, 7(3), 209-233.
24. Erdem, B. (2020). Uluslararası kamu sektörü muhasebe standartları (IPSAS) kapsamında sosyal yardımların muhasebeleştirilmesi. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(3), 529-538.
25. Ertan, S. (2023). Devlet muhasebesi standartlarına göre hazırlanan finansal tabloların kamu sektöründe hesap verebilirliğe etkisi. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi, Zonguldak, Türkiye.
26. Evans, L. (2003). The true and fair view and the ‘fair presentation’override of IAS-1. Accounting and Business Research, 33(4), 311-325.
27. Fearnley, S., Hines, T., McBride, K., ve Brandt, R. (2002). The impact of the financial reporting review panel on aspects of the independence of auditors and their attitudes to compliance in the UK. The British Accounting Review, 34(2), 109-139.
28. Ferry, L., Hamid, K., ve Hebling Dutra, P. (2023). An international comparative study of the audit and accountability arrangements of supreme audit institutions. Journal of Public Budgeting, Accounting & Financial Management, 35(4), 431-450.
29. Fırat, F., ve Altunel, N. (2022). TMS-1 Finansal tabloların sunuluşu standardına uyum derecelerinin Borsa İstanbul (BİST)’da incelenmesi. Muhasebe ve Denetime Bakış, 22(67), 279-295.
30. Gaio, C., ve Mateus, M. (2014). Relato financeiro das empresas cotadas em Portugal–Grau de conformidade com os requisitos de divulgação da IAS-1. Contabilidade & Gestão: Portuguese Journal of Accounting and Management, 15, 39-73.
31. González, B., López, A., ve García, R. (2008). Supreme Audit Institutions and their communication strategies. International Review of Administrative Sciences, 74(3), 435-461.
32. Gürdal, K., ve Gündüz, F. (2013). Kamu hastaneleri birliklerinde DMS-18 Bölümsel raporlama uygulaması ve öneriler. Sayıştay Dergisi, (88), 49-67.
33. Haberal, Z., ve Akdoğan, N. (2023). Kamu özel iş birliği kapsamında yap işlet devret modelinin devlet muhasebe standartları ve uluslararası muhasebe standartları açısından değerlendirilmesi ve örnek bir uygulama. Muhasebe ve Denetime Bakış, 23(69), 135-168.
34. Hood, C. (1991). A public management for all seasons? Public administration, 69(1), 3-19.
35. Iatridis, G., ve Valahi, S. (2010). Voluntary IAS-1 accounting disclosures prior to official IAS adoption: An empirical investigation of UK firms. Research in International Business and Finance, 24(1), 1-14.
36. Incollingo, A., ve Di Carlo, F. (2012). IAS-1 revised e nuova rappresentazione della performance economica nel bilancio: evidenze empiriche da Italia e Francia. Financial reporting: bilancio, controlli e comunicazione d'azienda: 2, 2012, 11-41.
37. K. Johl, S., Kaur Johl, S., Subramaniam, N., ve Cooper, B. (2013). Internal audit function, board quality and financial reporting quality: evidence from Malaysia. Managerial Auditing Journal, 28(9), 780-814.
38. Kantudu, A. S., ve Samaila, I. A. (2015). Board characteristics, independent audit committee and financial reporting quality of oil marketing firms: evidence from Nigeria. Journal of Finance, Accounting & Management, 6(2).
39. Karaca, H., ve Tetik, N. (2023). İç denetimin hileli finansal raporlama üzerine etkisi: Bağımsız denetçiler üzerine bir uygulama. Hiperlink. İstanbul.
40. Kartalcı, K. (2019). Türkiye’de devlet muhasebesi reformunda güncel gelişmeler. Firat University Journal of Social Sciences, 29(1), 261-276.
41. Kaya, H. P., ve Uzay, Ş. (2018). Hileli finansal raporlama ve bağımsız denetçinin sorumluluğu. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20, 721-740.
42. Kaya, Y. (2019). Devlet muhasebe standardı 24 (DMS 24): Bütçe bilgilerinin mali tablolarda sunumu ve bir uygulama. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir, Türkiye.
43. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170-189.
44. Kıymık, H. (2023). Devlet muhasebesi alanında yapılan akademik çalışmaların bibliyometrik analizi. XXX. Ulusal Yönetim ve Organizasyon Kongresi Bildiriler Kitabı, 234-242.
45. Köse, H. Ö. (2019). Başkanlık sisteminde denge ve denetim: Parlamentonun yürütmeyi denetleme işlevi ve parlamento adına yürütülen sayıştay denetiminin önemi. Sayıştay Dergisi, (114), 7-31.
46. Krishnamoorthy, G., Wright, A., ve Cohen, J. (2002). Audit committee effectiveness and financial reporting quality: Implications for auditor independence. Australian Accounting Review, 12(28), 3-13.
47. Kueppers, R. J., ve Sullivan, K. B. (2010). How and why an independent audit matters. International Journal of Disclosure and Governance, 7(4), 286-293.
48. Kuyumcu, O. (2021). Bağımsız denetimde verinin önemi: Kurumlar arası veri iletişim modeli önerisi. Türkiye Mesleki ve Sosyal Bilimler Dergisi, (5), 79-89.
49. Kuyumcu, O. (2022). Türkiye’de devlet muhasebesi ve standartlaşma süreci. İçinde Ed. Karacagil, Z. ve Bulut, M. Sosyal Bilimlerinde Güncel Tartışmalar, 10(1), 429-440.
50. Kuyumcu, O. (2024a). Devlet muhasebe standartlarının hesap verebilirlik ve uygulanabilirlik açısından incelenmesi: Devlet üniversitelerinde bir araştırma. Yayımlanmamış Doktora Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta, Türkiye.
51. Kuyumcu, O. (2024b). Kamu ve özel sektör muhasebesi kavramsal çerçevelerinin karşılaştırmalı analizi. Maliye Dergisi, 187, 221-246.
52. Kuyumcu, O. (2025a). Yükseköğretim kurumlarında iç kontrol: Sayıştay denetim raporları üzerine bir araştırma. Denetişim, (32), 131-147.
53. Kuyumcu, O. (2025b). Uluslararası ve ulusal muhasebe standartları açısından sayıştay denetim bulguları: yükseköğretim kurumları örneği. Sayıştay Dergisi, (135), 601-633.
54. Kuyumcu, O., ve Bayri, O. (2024). Türkiye’de devlet muhasebesi alanında 2000- 2022 yılları arasında yayınlanan makalelerin bibliyometrik analizi. Muhasebe ve Denetime Bakış, 23(71), 97-122. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1296806
55. Lapsley, I. (2008). The NPM agenda: back to the future. Financial accountability & management, 24(1), 77-96. Osborne, David ve Gaebler, Ted (1992). Reinventing Government: How the Entrepreneurial Spirit is Transforming the Public Sector, Addison-Wesley, MA.
56. Önder, M., ve Meydanlı, M. A. (2019). TBMM'nin denetim aracı olarak Sayıştay’ın rolü: 6085 sayılı sayıştay kanunu sonrası değişiklikler ve etkisi. Amme İdaresi Dergisi, 52(3).
57. Önder, Ö., ve Türkoğlu, İ. (2012). Denetim anlayışının değişimi: Yeni sayıştay kanunu üzerine değerlendirmeler. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 8(17), 197-214.
58. Özyürek, H. (2012). Uluslararası finansal raporlama standartları açısından bağımsız denetimin önemi. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(2), 95-105.
59. Parlak, N. (2018). Sayıştay yargısında kamu zararı kavramı: Sorunlar ve öneriler. Sayıştay Dergisi, (108), 7-38. Peng, C., ve Chau, K. Y. (2023). Independent audit quality and corporate cash holdings. Finance Research Letters, 58, 104405.
60. Pollitt, C., ve Bouckaert, G. (2017). Public management reform: A comparative analysis-into the age of austerity. Oxford university press.
61. Sakal, M., ve Şahin, E. A. (2008). Kamu kurumlarında performans ölçümü ve sayıştay denetimi ilişkisi: Türkiye’deki düzenlemeler bakımından bir değerlendirme. Sayıştay Dergisi, (68), 3-27.
62. Sforza, V. (2008). L’informativa di bilancio secondo i principi contabili internazionali per il settore pubblico. Prime riflessioni sulle criticità di applicazione dell’IPSAS-1 nelle amministrazioni pubbliche italiane.
63. Szychta, A., ve de la Rosa, D. (2012). Comprehensive income presentation under IAS-1: the reporting practices of the largest companies listed on the Warsaw Stock Exchange. Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, 68(124), 121-145.
64. Thinggaard, F., Wagenhofer, A., Evans, L., Gebhardt, G., Hoogendoorn, M., Marton, J., ve Peasnell, K. (2006). Performance reporting–the IASB's proposed formats of financial statements in the exposure draft of IAS-1. Accounting in Europe, 3(1), 35-63.
65. Trofimova, L. B. (2014). Features of formation of the financial-standing statement of a public sector entity adjusted for the IPSAS-1 “Presentation of financial statements” requirements. Mezhdunarodnyy Bukhgalterskiy Uchet, 10(304), 16–21.
66. Tunçez, H. A. (2018). Büyük ve orta boy işletmeler için finansal raporlama standardı (BOBİ FRS) ile Türkiye muhasebe standartları (TMS) arasındaki temel farklılıklar. Journal of International Social Research, 11(61).
67. Tüm, K. (2018). Raporlama döneminden sonraki olayların bağımsız denetim standartları (BDS 560) ve büyük ve orta boy işletmeler için finansal raporlama standardı (BOBİ FRS) kapsamında incelenmesi. Journal of Politics Economy and Management, 1(1), 49-61.
68. ul Haq, I., ve Arshi, T. A. (2022). The impact of covid-19 on IAS-1 presentation of financial statements. Journal of Accounting Research & Audit Practices, 21(1), 7-17.
69. Ulusan, H. (2014). Bankaların kapsamlı karı (zararı) ve diğer kapsamlı kar (zarar) kalemlerini raporlama uygulamalarının" TMS-1 Finansal Tabloların Sunuluşu" standardı açısından incelenmesi. Uluslararası Alanya İşletme Fakültesi Dergisi, 6(1), 121-139.
70. Umut, E., ve Öztürk, C. (2019). Uluslararası kamu sektörü muhasebe standartları (IPSAS): Genel bakış ve IFRS’lerden farklılığı. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 445-478.
71. Uzun, Y. (2025). Sayıştayların kamuda etik yönetimi güçlendirme uygulamaları. Sayıştay Dergisi, (135), 569-600. Üstün, Ü. S., Hepaksaz, E., Kılıç, R., ve Kuluçlu, E. (2011). Kamu mali yönetimi ve sayıştay hesap yargısında mali sorumluluk. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(2), 379-397.
72. Varıcı, İ., & Özdemir, F. S. (2013). Uluslararası finansal raporlama standartlarına yönelişin kültür bağlamında değerlendirilmesi. Mali Çözüm, 23(119), 15-41.
73. Winden, E. V. (2017). Auditors of sustainability: exploring the role of supreme audit institutions in the implementation of the Sutainable Development Goals. Master's thesis. Utrecht University. Utrecht, Nederland.
74. Yanık, S. S., ve Öztürk, C. (2018). Devlet muhasebesinde muhasebe sistemleri ve tam tahakkuk sisteminin DMS-1–Mali tabloların sunulması standardı açısından değerlendirilmesi. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 20, 1007-1029.
75. Yasser, G. M., Kuhait, A. A., ve Neamah, M. F. (2025). An investigation in use of IPSAS-1 standard for performance evaluation in government universities: A case study of Kufa University, Iraq. Asian Journal of Economics, Business and Accounting, 25(5), 435-450.