Kent Planlamasından Artakalan Mekanların Kullanım Dönüşümünün Örneklerle İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 1, 57 - 79, 30.04.2025

Bengisu Erken , Hasan Begeç , Rengin Zengel

https://izlik.org/JA73YA76BX

Öz

Dünya her alandan değişimlere tanık olurken kentler de bu değişimlerden en çok etkilenen öğelerden biri olmuştur. Kentlerdeki bu değişimlere paralel olarak insanın günlük yaşantı pratikleri de değişmekte, kent-insan arasındaki bu etkileşim kent mekânlarını da etkilemektedir. Değişim günümüzde bu denli hızla gerçekleşirken kent mekânları bu değişime bazen ayak uyduramaz ve kesintiye uğrar. Böylece kent mekânları hayatın içindeki etkinliğini kaybederek dışlanır, boşta kalır ve zamanla unutulur. Bu makale, kentte planlama sonrası oluşan mekânları, literatür taramasıyla belirlenen tanımlamalarla deşifre etmiş ve bu alanların potansiyeline dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Planlama sonrası artakalan mekânlarla sekteye uğrayan kentsel sürekliliğe ve kentle yeniden buluşturulan artakalan mekânların potansiyeline dikkat çekmek makalenin temel amacı olup, bireylerin bilinçli ya da bilinçsiz olarak kentsel mekânlar üzerinde oluşturdukları uygulamaların bu alanların sorunlarının çözümüne yönelik yol gösterici olabileceği savunulmuştur. Makalenin teorik çerçevesi kentte artakalan mekânların deşifre edilmesi ve birbirleriyle farklılık ya da benzerlik ilişkisinin kurulmasıyla oluşturulmuştur. Kent planlamasında sürekli değişime sebep olan modernist, postmodernist ve günümüz bilgi çağı anlayışı genel hatlarıyla açıklanmış olup, elde edilen kavramların bu dönemlerde geçirdiği dönüşüm tartışılmıştır. Bu alanların geçiciliğini ve işlevlerdeki alternatiflerini kanıtlamak için farklı ülkelerden ve dönemlerden artakalan alanların geçici ve kentlinin kullanımına yönelik dönüşüme uğrayan örnekler seçilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Artakalan Mekân , Boş Kentsel Alanlar , Geçicilik , Dönüşüm

A Review of Transformation Strategies in Left Over Spaces Through Case Studies

https://izlik.org/JA73YA76BX

Öz

While the world is witnessing changes in every aspect, cities have been one of the elements most affected by these changes. In parallel with these changes, people's daily life practices also change, and this interaction between city and people affects urban spaces. While change occurs rapidly, urban spaces sometimes cannot keep up with this change and are interrupted. Thus, urban spaces lose their effectiveness, are excluded and forgotten over time. This article has deciphered the spaces created after planning with the definitions determined by the literature review and draws attention to the potential of these areas. The aim of this article is to draw attention to the potential of the leftover spaces and it is argued that the practices that individuals consciously or unconsciously create on urban spaces can be a guide for the solution for these spaces. The theoretical framework was structured by deciphering the leftover spaces and establishing the difference or similarity with each other. The modernist, post-modernist and information age, which causes constant change will be explained and discussed how the previously acquired concepts encountered the transformation in these periods. Examples from different countries were selected to prove the temporality and their alternatives in functions.

Anahtar Kelimeler

Left Over Spaces , Void Urban Spaces , Temporariness , Transformation

Kaynakça

• Alanyalı, E. A. (2003). Leftover space as a value and potentiality for the public realm in the city. [Doktora Tezi]. ODTÜ.
• Bey, H. (1985). The Temporary Autonomous Zone. Poetic Terrorism.
• Boeri, S., (1993). Nuovi spazi senza nome. Casabella, 57, 597-598.
• Borden, I. (1998). Body Architecture: Skateboarding and the Creation of Super-Architectural Space. Içinde J. Hill (Ed.), Occupying Architecture: Between the Architectand the User. Londra: Routledge.
• Curl, J. S., Willson, S. (2015). The Oxford Dictionary of Architecture. Oxford University Press.
• Dibazar, (2011). Leftover space, invisibility, and everyday life: Rooftops in Iran, in C. Lindner and M. Meissner (eds.), Global Garbage: Urban imaginaries of waste, excess, and abandonment, 101-117, Routledge, London and New York, 2011.
• Diana, I. A. (1993). Design versus non-design, Architecture From Without: Theoritical Framing for a critical practice, The MIT press Cambridge, Massachussetts, London, England, 1993.
• Ford, L. (2000). The Space between Buildings. Baltimore and London: Johns Hopkins University Press.
• Franck, K. A., Stevens, Q. (2007). Loose Space Possibility and Diversity in Urban Life. Routledge.
• Gemmell, R. (1977). Colonization of Industrial Wasteland. Edward Arnold Ltd.
• Ginsburg, L. (1973). Summing Up. Architectural Review, 154(920), 263–265.
• Heynen, H. (1999). Architecture and Modernity: A Critique, MIT Press, Cambridge, 159.
• Hızlı Erkılıç, N. (2019). Tanımsız kentsel açık alanların okunması ve değerlendirilmesi üzerine bir yaklaşım önerisi. [Doktora Tezi]. YTÜ Fen Bilimleri Enstitüsü.
• Hızlı Erkılıç N., Ciravoğlu, A. (2022). Kentin Geçici Sahneleri olarak Artakalan Mekanlar, Yapı Dergisi.
• Jencks, C. (1987). The Language of Postmodern Architecture, Academy Editions, Londra.
• Karakurt, (2006). Kentsel mekânı düzenleme önerileri: modern kent planlama anlayışı ve postmodern kent planlama anlayışı. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 10-18.
• Khalil, M., Eissa, D. (2013). Reclaiming Residual spaces for the public: a case study from the city of Cairo. Proceedings of the ICCPP-2013, Colombo,105-121.
• Koolhaas, R. (2001). Junkspace. Obsolescence, 100(October), 175-190.
• La Varra, G. (2000). Post-It City: The Other European Public Spaces. İçinde R. Koolhaas, S. Boeri, S. Kwinter, N. Tazi, & H. U. Obist (Ed.), Mutations, 426–431. Barcelona: ACTAR.
• Papastergiadis, N. (2010). Spatial aesthetics: Art, place and the everyday (Theory on). Amsterdam: Institute of Network Cultures, 9-19.
• Şaylan, G. (2002). Postmodernizm. İmge Kitapevi, Ankara, 120.
• Van Dijk, H. (1996). Colonizing the Void, The Landscape as an ally. İçinde Colonizing the Void: Adrian Geuze, West 8 Landscape Architects. Rotterdam: NAI Publishers, 16.
• Villagomez, E. (2010). Claiming residual spaces in the heterogeneous city. Içinde Insurgent Public Space, 93–108. Routledge.
• Whyte, W. H. (1980). The Social Life of Small Urban Spaces. Washington, DC: The Conservation Foundation, 137.
• Winterbottom, D. (2000). Residual Space Re-evaluated. Places, 13(3), 40–47.
• Zengel, R. (2002). Yeni Bin Yılda Kentsel Açık Mekânlarda Kimlik Arayışı, Arredamento Mimarlık: Tasarım Kültür Dergisi, 4, 90-97.
• URL-1: https://mimarliktakuramveelestiri.wordpress.com/2014/12/10/ali-artun-13-kasim-2014-sanat-ve-mimarlik-birlikteligi-muphem-alanlar-uzerinden-bir-okuma-emre-ozdemir/ Erişim Tarihi: 01/11/2023, 18:46.
• URL-2: https://www.arkitektuel.com/seagram-binasi/ Erişim Tarihi:21/10/2023, 21:17.
• URL-3: https://tr.pinterest.com/pin/174655291770370676/ Erişim Tarihi:10/10/2023, 20:24.
• URL-4: https://placesjournal.org/assets/legacy/pdfs/residual-space-re-evaluated.pdf Erişim Tarihi:21/10/2023, 22:48.
• URL-5: https://www.britannica.com/topic/City-Beautiful-movement Erişim Tarihi:22/10/2023, 21:03.
• URL-6: https://www.arkitera.com/haber/tum-sehir-dev-bir-oyun-alanina-donustugunde/ Erişim Tarihi:19/10/2023, 19:42.
• URL-7: Labyrint met trappen | Fondation Constant / Stichting Constant Erişim Tarihi:26/10/2023, 20:49.
• URL-8: https://stichtingconstant.nl/work/ode-a-lodeon Erişim Tarihi:26/10/2023, 21:02.
• URL-9: https://www.watercubedesign.it/paley-park/ Erişim Tarihi:27/10/2023, 20:30.
• URL-10: https://civilianglobal.com/design/brutalist-passion-love-southbank-centre-london/ Erişim Tarihi:01/11/2023, 23:41. URL-11: https://www.standard.co.uk/news/london/home-knits-dungarees-loons-tunes-and-boards-40-years-of-southbank-skater-heaven-8703993.html Erişim Tarihi:01/11/2023, 22:54.
• URL-12: https://escholarship.org/content/qt26n494fw/qt26n494fw.pdf Erişim Tarihi:02/11/2023, 19:34.
• URL-13: http://stephenwillats.com/work/pat-purdy-and-glue-sniffers-camp/ Erişim Tarihi:02/11/2023, 19:12.
• URL-14: https://static1.squarespace.com/static/547f646ae4b0787f2c6e9853/t/59cd64a26f4ca3893ea53fa8/1506632868334/Brown_w+TOC.pdf Erişim Tarihi:22/10/2023, 20:17.
• URL-15: https://humancities.eu/casestudies/plein-openair-festival-brussels/ Erişim Tarihi:05/11/2023, 21:51.
• URL-16: https://www.spatialagency.net/database/city.mined Erişim Tarihi:05/11/2023, 23:06.
• URL-17: https://raumlabor.net/spacebuster/ Erişim Tarihi:19/10/2023, 20:14.
• URL-18: https://www.archdaily.com/777156/the-cineroleum-assemble Erişim Tarihi:18/10/2023, 23:36.
• URL-19: https://yapidergisi.com/kentin-gecici-sahneleri-olarak-artakalan-mekanlar/ Erişim Tarihi:10/11/2023, 21:20.
• URL-20: https://millerbrian.com/stories-n-stuff/simply-inspired-under-a-bridge Erişim Tarihi:02/11/2023, 18:17.