Accessibility for the Disabled on Sloped Terrains: The Case of Kocaeli University

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 3, 445 - 468, 31.12.2025

Kadir Bingöl , Sibel Demirarslan

Öz

This study investigates the extent to which educational facilities located on sloping terrain are accessible for individuals with physical disabilities. The research question is defined as “What are the spatial factors that restrict the independent mobility of individuals with disabilities at Kocaeli University's Faculty of Education?” The study employed a qualitative research design within the scope of a case study, and spatial accessibility was evaluated using on-site observation, photographic documentation, and standardbased analysis methods. Additionally, an Ishikawa diagram was used to identify the cause-and-effect relationship of accessibility issues, and the factors identified as causes were evaluated in light of literature information.

The findings revealed significant architectural design deficiencies in terms of accessibility due to the year of construction of the faculty building and the slope of the land on which it is located. The current physical conditions do not meet many of the criteria of the relevant standards; in particular, there are accessibility deficiencies in building entrances, ramps, horizontal and vertical circulation areas, and fixtures. As a result, it is recommended that an inclusive design approach be adopted in educational spaces and that accessibility standards be implemented through a holistic approach.

Anahtar Kelimeler

Accessibility , Inclusive Design , Educational Facilities , TS 9111 , Ishikawa Diagram

Eğimli Arazilerde Engelli Bireylerin Erişilebilirliği: Kocaeli Üniversitesi Örneği

Öz

Bu çalışma, eğimli arazilerde konumlanan eğitim mekânlarının bedensel engelli bireyler için erişilebilirlik açısından ne ölçüde uygun olduğunu araştırmaktadır. Araştırma sorusu, “Kocaeli Üniversitesi Eğitim Fakültesi’nde engelli bireylerin bağımsız hareketliliğini kısıtlayan mekânsal faktörler nelerdir?” olarak belirlenmiştir. Çalışmada örnek olay incelemesi kapsamında nitel araştırma deseni kullanılmış ve mekânsal erişilebilirlik yerinde gözlem, fotoğraf belgeleme ve standartlara dayalı analiz yöntemleriyle
değerlendirilmiştir. Ayrıca erişilebilirlik sorunlarının neden-sonuç ilişkisini ortaya koymak için Ishikawa diyagramı kullanılmış ve neden olarak belirlenen faktörler literatür bilgileri ışığında değerlendirilmiştir.

Bulgular, fakülte binasının üretim yılı ve bulunduğu arazinin eğiminden kaynaklanan erişilebilirlik açısından önemli mimari tasarım eksikliklerini göstermiştir. Mevcut fiziki koşulların ilgili standartlarının birçok kriterine uygun olmadığını; özellikle bina girişleri, rampalar, yatay-düşey dolaşım alanları ve donatı elemanlarında erişilebilirlik eksikliklerinin bulunduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, eğitim mekânlarında kapsayıcı tasarım yaklaşımının benimsenmesi ve erişilebilirlik standartlarının bütüncül
bir yaklaşımla uygulanması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Erişilebilirlik , Kapsayıcı Tasarım , Eğitim Mekânları , TS 9111 , Ishikawa Diyagramı

Etik Beyan

Çalışma kapsamında tüm etik kurallara uyulmuş olup örnek eğitim mekânı, Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü ve Eğitim Fakültesi Dekanlığının 17.10.2024 tarih ve E-19875151-903.99-669092 sayılı izniyle incelenmiştir.

Teşekkür

Başta Kocaeli Üniversitesi Rektörlüğü olmak üzere Eğitim Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Elif ÇELEBİ ÖNCÜ ve Fakülte Sekreteri Şenay ÖZDEN' e çalışmaya olan desteklerinden dolayı teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

• Akkuş, A. (1998). Genel Fiziki Coğrafya. Ankara: Nobel Yayıncılık.
• Beşir, S. E., Söğüt, A. Y., ve Elinç, Z. K. (2022). Fiziksel engelli öğrencilerin kampüs alanlarında mekânsal erişilebilirliği: Pamukkale Üniversitesi Prof. Dr. Fuat Sezgin kütüphane binası giriş mekânı. Türk Kütüphaneciliği, 36(3), 314-333.
• Bingöl, K. (2024). İç Mimari Tasarım Stüdyolarında Öğrencilerin Renk Tercihleri: Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Örneği (Yüksek lisans tezi). Kocaeli Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kocaeli.
• Bodach, S., Lang, W., & Hamhaber, J. (2014). Climate Responsive Building Design Strategies of Vernacular Architecture in Nepal. Energy and Buildings, 81, 227-242. http://doi.org/10.1016/j.enbuild.2014.06.022
• Creswell, J. W. (2007). Qualitative Inquiry and Research Design: Choosing Among Five Approaches. California: Sage.
• Çimen, M. (2023). Fiziksel Gelişim. A. K. Namlı (Ed.). Eğitimin Kavramsal Temelleri-8: Eğitim Psikolojisi içinde (s. 55-114). İstanbul: Efe Akademik.
• Dewey, R. A. (2018). Thinking (Ch. 07 Cognition). In Psych Web. https://www.psywww.com/intropsych/ch07-cognition/thinking.html. Erişim tarihi: 05/09/2024.
• Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü (2021). İstatistik Bülteni. https://www.aile.gov.tr/media/81779/eyhgm_istatistik_bulteni_mayis_2021.pdf. Erişim tarihi: 02/10/2024.
• Erişilebilirlik İzleme ve Denetleme Yönetmeliği (2013). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=18614&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
• Güneş, F. (2012). Öğrencilerin Düşünme Becerilerini Geliştirme. Türklük Bilimi Araştırmaları, 32, 127-146. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tubar/issue/16973/177364
• Imrie, R., & Hall, P. (2001). An Exploration of Disability and the Development Process. Urban Studies, 38(2), 333-350.
• International Organization for Standardization. (2011). ISO 21542: Building construction – Accessibility and usability of the built environment. Geneva.
• Kalay, T. (2024). Evaluation of the Relationship of Ergonomics and Biophilic Design Principles Through Library Design. 8gen-ART, 4(1), 73–88. https://doi.org/10.53463/8genart.202400250
• Kara, B., & Can, A. (2017). Reliable Truth Love Translation: Study on Niğde. Uluslararası Medeniyet Çalışmaları Dergisi, 2(1), 31-39. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1354527
• Kasap, C., ve Kasap, T. L. (2025). Özel Gereksinimli Üniversite Öğrencilerinin Mekânsal Erişilebilirlik Bağlamında Yaşadıkları Sorunlar: Mersin Örneği. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 69–84.
• Koç, O. (2020). Erişilebilirlik Kılavuzu, Ankara: Uzman Yayıncılık. https://webdosya.csb.gov.tr/db/meslekihizmetler/menu/erisilebilirlik_kilavuzu_2021_20231122101955.pdf
• Kuyrukçu, Z., ve Berber, A. (2023). Ulaşımda Erişilebilirlik: KTO Karatay Üniversitesi Merkez Kampüsü Örneği. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 52, 1–18.
• Li, S. S., & Lee, L.-C. (2011). Using Fishbone Analysis to İmprove the Quality of Proposals for Science and Technology Programs. Research Evaluation, 20(4), 275-282. https://doi.org/10.3152/095820211X13176484436050
• Resmi Gazete. (2005). 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5378&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
• Steinfeld, E., & Maisel, J. (2012). Universal design: Creating inclusive environments. John Wiley & Sons.
• Türk Dil Kurumu (TDK). Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/. Erişim tarihi: 02/02/2025.
• Türk Standardları Enstitüsü. (2011). TS 9111: Özürlüler ve Hareket Kısıtlılığı Bulunan Kişiler İçin Binalarda Ulaşılabilirlik Gerekleri. Ankara. https://tofd.org.tr/wp-content/uploads/2023/09/ts-9111-2011_compressed.pdf
• U.S. Department of Justice. (2010). 2010 ADA standards for accessible design. https://www.ada.gov/regs2010/2010ADAStandards/2010ADAStandards_prt.pdf
• Ünal, A., (2025). Evaluation of University Campuses for Physical Accessibility. İstanbul Ticaret Üniversitesi Teknoloji ve Uygulamalı Bilimler Dergisi, 7(2), 203–212.
• Watson, G., (2004). The Legacy of Ishikawa. Quality Progress 37(4), 54-57. https://www.fjstories.org.au/sites/default/files/Legacy_of_Ishikawa.pdf
• Yakar, M. & Fidan, Ş. (2019). Topoğrafya. Konya: As Atlas Akademi.
• Yalçın, G., Demircan, M., Ulupınar, Y., & Bulut, E. (2005). Klimatoloji-I. Ankara: DMİ Yayınları.
• URL-1: https://www.mentestasarim.com/hizmetlerimiz/engelli-rampasi/. Erişim tarihi: 02/10/2024.
• URL-2: https://www.karamanhabercŞisi.com/gorme-engelliler-icin-trafik-isiklarina-sesli-uyari-cihazi-takildi-23294h.htm. Erişim tarihi: 02/10/2024
• URL-3: https://erisilebilir.istanbul/haberler/51/www.getem.boun.edu.tr. Erişim tarihi: 02/10/2024.
• URL-4: https://istatistik.yok.gov.tr/. Erişim tarihi: 02/10/2024.
• URL-5: https://egt.kocaeli.edu.tr/sayfalar/hakkimizda-be7. Erişim tarihi: 02/10/2024.
• URL-6: https://www.facebook.com/Kouegt/?locale=tr_TR. Erişim tarihi: 02/10/2024.