Sürdürülebilir Kalkınma İçin Eğitim Uygulamalarının Öğrenciler Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi: Sistematik Bir İnceleme Çalışması

Öz

Bu araştırmanın amacı, 2016 yılından 2023 yılı Nisan ayına kadar sürdürülebilir kalkınma için eğitim uygulamalarının öğrenciler üzerindeki etkisine ilişkin yapılan çalışmaların eğilimlerini belirlemektir. Araştırma, sistematik bir inceleme yöntemi kullanmaktadır. Bu çalışmanın verileri, 2016 ile 2023 yılları arasında TR Index, ERIC ve Milli Tez Merkezi veritabanlarından tam metin olarak yayınlanmış ve sürdürülebilir kalkınma için eğitim uygulamalarının öğrenciler üzerindeki etkisi ile ilgili olan 12 makale ve 7 doktora tezi ile 5 yüksek lisans tezini kapsamaktadır. Dahil edilen tezler ve makaleler yayınlanma yılı, yayın dili, araştırmacıların ülkesi, araştırma türü, örneklem grubu, örneklem ülkeleri, örneklem büyüklüğü, örneklem türü, araştırma modeli ve deseni, veri toplama aracı, veri analiz yöntemi, uygulama türü, çalışma bulguları ve sürdürülebilir kalkınma hedefleri ile ilişkili değişkenler açısından incelenmiştir. En yüksek çalışma sayısı 2021 yılında ve Türkçe dilinde yayınlanan çalışmalarda gözlenmiştir. Araştırmacıların ülkesi en fazla Türkiye, araştırma türü olarak en fazla makale olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, örneklem grubu genellikle ortaokul öğrencileri, örneklem ülkeleri en fazla Türkiye ve çoğu çalışmada örneklem büyüklüğü 100'den az ve çalışmaların büyük kısmının örneklem türünün belirtilmediği belirlenmiştir. Ayrıca, karma araştırma yöntemi en sık kullanılan araştırma modeli, ön test- son test yarı deneysel desen en çok tercih edilen araştırma deseni ve en yaygın veri toplama aracı ise ölçek olmuştur. İçerik analizi tercih edilen veri analiz yöntemi olmuş ve örnek olay destekli istasyon tekniği, disiplinler arası öğretim planlaması ve aktif öğrenme etkinlikleri ile desteklenmiş proje tabanlı öğrenme gibi uygulama türleri daha sık kullanılmıştır. Çalışmanın bulgularına göre, en olumlu etkinin öğrencilerin tutumlarında gözlemlendiği belirlenmiştir. Sürdürülebilir kalkınma hedeflerinden sorumlu tüketim ve üretim hedefine daha fazla yer verildiği belirlenmiştir. Sürdürülebilir kalkınma hedeflerine yönelik yapılacak çalışmalarda okul öncesi ve ilkokul öğrencilerine ağırlık verilebilir

Anahtar Kelimeler

• Sürdürülebilir kalkınma
• Sürdürülebilir eğitim
• Sistematik derleme.

An Examination of the Impact of Education Practices for Sustainable Development on Students: A Systematic Review Study

Öz

This research aims to determine the trends of studies concerning the impact of education practices for sustainable development on students between 2016 and 2023. The research employs a systematic review method. The data for this study consist of 12 articles and seven doctoral theses, as well as five master's theses related to the impact of education practices for sustainable development on students, which were published as full-text between 2016 and 2023 and retrieved from TR Index, ERIC, and National Thesis Center databases. The included theses and articles were examined in terms of publication year, language of publication, country of researchers, type of research, sample group, country of the samples, sample size, type of sample, research model and design, data collection tool, data analysis method, type of application, study findings, and variables related to sustainable development objectives. The highest number of studies was observed to be published in 2021 and in the Turkish language. Türkiye was the country with the highest number of researchers, and the highest number of articles was determined as the type of research. In addition, it was determined that the sample group was generally secondary school students, the sample countries were mostly Türkiye, the sample size in most studies was less than 100, and the sample type was not specified in most studies. In addition, the mixed research method was the most frequently used research model, the pretest-postest quasi-experimental design was the most preferred research design, and the most common data collection tool was the scale. Content analysis was the preferred data analysis method, and application types such as sample event-supported station technique, interdisciplinary instructional planning, and project-based learning with active learning activities were found to be more frequently employed. According to the study, students' attitudes had the most positive impact. It has been determined that more emphasis is placed on responsible consumption and production targets among sustainable development goals. In studies to be carried out towards sustainable development goals, emphasis may be placed on preschool and primary school students

Anahtar Kelimeler

• Sustainable development
• Sustainable education
• Systematic review.

Kaynakça

1. Akgül, F. A. (2020). 8. sınıf öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalık düzeylerine sosyobilimsel konu destekli fen öğretiminin etkisi [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
2. Altuntaş, C., & Türker, D. (2012). Sürdürülebilir tedarik zincirleri: Sürdürülebilirlik raporlarının içerik analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(3), 39–64.
3. Arık, S. (2019). Sürdürülebilir çevre eğitimi ile ilgili tezlerin eğilimleri: Bir sistematik inceleme. I. Uluslararası Bilim, Eğitim, Sanat ve Teknoloji Sempozyumu (UBEST-2019), İzmir.
4. Aydın, Ö. (2019). Meslek lisesi öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalık düzeylerinin geliştirilmesi [Doktora Tezi, Trabzon Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
5. Başgelen Akkaş, L. (2019). Sürdürülebilir kalkınma konusunda yapılan eğitim araştırmalarına yönelik doküman analizi [Yüksek Lisans Tezi, Kastamonu Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
6. Bearman, M., Smith, C. D., Carbone, A., Slade, S., Baik, C., Hughes-Warrington, M., & Neumann, D. L. (2012). Systematic review methodology in higher education. Higher Education Research and Development, 31(5), 625–640. doi:10.1080/07294360.2012.702735.
7. Boncukçu, G. (2020). Sürdürülebilir kalkınma konusunda probleme dayalı öğrenme modelinin ortaokul 8.sınıf öğrencilerinin çevre okuryazarlığı, problem çözme ve öz düzenleme becerilerine etkisi [Yüksek Lisans Tezi, Mersin Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
8. Bonnett, M. (1999). Education for sustainable development: A coherent philosophy for environmental education? Cambridge Journal of Education, 29(3), 313–324. doi:10.1080/0305764990290302.

9. Burmeister, M., & Eilks, I. (2013). An understanding of sustainability and education for sustainable development among German student teachers and trainee teachers of chemistry, 24(2), 167–194.
10. Cebrián, G., ve Junyent, M. (2015). Competencies in education for sustainable development: exploring the student teachers’ views. Sustainability, 7, 2768–2786. https://doi.org/10.3390/su7032768
11. Çakırlar Altuntaş, E., & Levent Turan, S. (2016). Çevre eği̇ti̇mi̇nde 2010-2015 yılları arasında yapılan araştırmalar ve eğilimler. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi/JRES, 3(2), 1–14.
12. Çelik, M. (2019). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınmaya yönelik farkındalıkları ve çevre sorunlarına yönelik davranışları üzerine inceleme çalışması [Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
13. Çetin, F. A. (2015). Ekolojik ayak izi eğitiminin 8.sınıf öğrencilerinin sürdürülebilir yaşama yönelik tutum, farkındalık ve davranış düzeyine etkisi [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
14. Çobanoğlu, O., & Türer, B. (2015). Fen bilgisi ve Sosyal bilgiler öğretmenlerinin sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının belirlenmesi. Uluslararası Türk Eğitim Bilimleri Dergisi. http://www.upc.edu/sostenible2015/documents/laformacio/ponencia Lio enfoc pe adresinden erişildi.
15. Dal, Ş. (2020). Fen bilimleri öğretmenlerinin sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının ve görüşlerinin belirlenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
16. Dursun, B. (2022). 8.sınıf fen bilimleri dersi sürdürülebilir kalkınma ünitesinin yaratıcı drama yöntemi İle öğretiminin öğrencilerin fen tutumu ve sosyal becerilerinin gelişimine etkisi [Yüksek Lisans Tezi, Bartın Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
17. Erkol, M. (2019). Farklı öğretim etkinlikleri ile desteklenmiş öğrenme ortamının sürdürülebilir kalkınma konusuna etkisinin incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
18. Foster, J. (2001). Education as sustainability. Environmental Education Research, 7(2), 153–165. doi:10.1080/13504620120043162
19. Gökmen, A., Solak, K., & Ekici, G. (2017). Sürdürülebilir kalkınma için eğitim: Öğretmen adaylarının tutumları ile ilişkili olan faktörler. Kesit Akademi Dergisi (The Journal of Kesit Academy), 3(12), 462–480.
20. Jickling, B. (1992). Why I don’t want my children to be educated for sustainable development. Taylor & Francis, 23(4). https://www.tandfonline.com/doi/pdf/10.1080/00958964.1992.9942801 adresinden erişildi.
21. Kahyaoğlu, M. (2016). Türkiye’de doğa eğitimi üzerine yapılan çalışmalarının analizi: Bir meta sentez çalışması. Academia Eğitim Araştırmaları Dergisi, 1(1), 1–14. https://dergipark.org.tr/en/pub/egitim/issue/28259/300089 adresinden erişildi.
22. Karaçam, Z. (2013). Sistematik derleme metodolojisi: Sistematik derleme hazırlamak için bir rehber. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi, 6(1), 26–33.
23. Karahan Aydin, B. (2019). Okul Öncesi Öğretmenlerinin Sürdürülebilir Çevre Eğitimine Yönelik Algıları [Yüksek Lisans Tezi, Kocaeli Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
24. Kühtz, S. (2007). Adoption of sustainable development schemes and behaviours in Italy Barriers and solutions – what can edcators do? International Journal of Sustainability in Higher Education, 8(2), 155–169. https://doi.org/10.1108/14676370710726625
25. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis. An expanded sourcebook. London: Sage.
26. Nguyen, T. P. L., Nguyen, T. H., ve Tran, T. K. (2020). STEM education in secondary schools: teachers’ perspective towards sustainable development. Sustainability, 12, 1-16. https://doi.org/10.3390/su12218865
27. Özerdinç, F., Kızılay, E., & Hamalosmanoğlu, M. (2022). Eğitimde sürdürülebilir kalkınma ile ilgili yapılan çalışmaların analizi: Bir meta-sentez çalışması. Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), 33–51. doi:10.38122/ased.62.3.
28. Özsoy, A. (2021). Ööğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının incelenmesi [Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
29. Özsoy, R. (2019). Fen bilimleri öğretmenlerinin sürdürülebilir kalkınma için eğitim ile ilgili görüşlerine ilişkin bir açıklama [Yüksek Lisans Tezi, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
30. Petersen, J. F., ve Alkış, S. (2009). How do turkish eighth grade students conceptualisesustainability? European Journal of Education Studies, 1(1), 67-74.
31. Soysal Toprak, K. (2016). İlköğretim öğretmen adaylarının sürdürülebilir çevre eğitimine yönelik tutumları [Yüksek Lisans Tezi, On Dokuz Mayıs Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
32. Sumarmi, Wahyuningtyas, N., Sahrina, A., & Aliman, M. (2022). The effect of environmental Volunteer Integrated with Service Learning (EV_SL) to improve student’s Environment Care Attitudes and Soft Skills. Pegem Egitim ve Ogretim Dergisi, 12(1), 168–176. doi:10.47750/pegegog.12.01.16.
33. Svetina, D., Gorin, J. S. ve Tatsuoka, K. K. (2011). Defining and comparing the reading comprehension construct: A cognitive-psychometric modeling approach.International Journal of Testing, 11(1), 1-23. https://doi.org/10.1080/15305058.2010.518261
34. Şeker, S. (2018). İlköğretim 7-8. sınıf öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliğine yönelik tutum ve davranışları [Yüksek Lisans Tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
35. Vasconcelos, V. V., & Seingyai, A. (2022). Planning for sustainable development: a simulation game. Applied Environmental Education and Communication, 21(1), 42–54. doi:10.1080/1533015X.2021.1936299
36. World Commission on Environment and Development (WCED). (1987). Our common future. Oxford: Oxford University Press.
37. Yiğit, K. (2019). Sürdürülebilir yaşam için geri dönüşüm eğitiminin 8.sınıf öğrencilerinin çevre bilincine etkisi [Yüksek Lisans Tezi, Marmara Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
38. Yıldırım, G. (2020). Sürdürülebilirlik konusundaki eğitim araştırmalarının tematik olarak incelenmesi. Mediterranean Journal of Educational Research, 14(33), 70–106. doi:10.29329/mjer.2020.272.4