Lowenfeld’in Gerçekçilik Dönemi ile İlişkilendirilmiş STEAM Eğitimi: Bireysel ve İstasyon Tekniğine Dayalı Grup Çalışmalarının Karşılaştırmalı Analizi ve Uygulamaları

Öz

Bu araştırma, STEAM eğitiminin bireysel uygulama yöntemi ile istasyon tekniğine dayalı grup çalışması yönteminin ortaokul 7. sınıf öğrencilerinin sanatsal becerileri üzerindeki etkilerini karşılaştırmalı olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, ön test–son test kontrol gruplu yarı deneysel desenle yürütülmüş ve uygulama süreci dört hafta boyunca haftada iki ders saati olmak üzere toplam sekiz ders saati olarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama süreci, öğrencilerin sanatsal beceri düzeylerine ilişkin ön test ve son test uygulamalarıyla gerçekleştirilmiştir. Veriler, elde edilen toplam puan ortalamaları üzerinden analiz edilmiş, madde bazında ayrı değerlendirmeler yapılmamıştır. Elde edilen bulgular, STEAM eğitiminin hem bireysel uygulama hem de istasyon tekniğine dayalı grup çalışması yönteminde öğrencilerin sanatsal becerilerini anlamlı düzeyde geliştirdiğini göstermektedir. Bununla birlikte, istasyon tekniğine dayalı grup çalışmaları uygulanan deney grubunda sanatsal becerilerdeki artışın bireysel uygulamanın yapıldığı kontrol grubuna kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Ön test sonuçlarında gruplar arasında anlamlı bir fark bulunmaması, uygulama öncesinde grupların başlangıç düzeylerinin birbirine yakın olduğunu göstermektedir. Son test sonuçlarında ise deney grubunun sanatsal beceri puanlarının kontrol grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak, grup temelli ve etkileşimli STEAM uygulamalarının sanat eğitiminde öğrencilerin yaratıcılıklarını, iş birliği becerilerini ve disiplinler arası düşünme yetilerini desteklemede daha etkili bir yaklaşım olduğu söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• STEAM Eğitimi
• İstasyon Tekniği
• Bireysel Öğrenme
• Lowenfeld’in Gerçekçilik Dönemi.

STEAM Education in Relation to Lowenfeld’s Realism Stage: Comparative Analysis and Practices of Individual and Station Technique-Based Group Learning

Öz

This study aimed to comparatively examine the effects of STEAM education implemented through an individual application method and a station-based group work method on the artistic skills of seventh-grade middle school students. The study was conducted using a quasi-experimental pretest–posttest control group design. The implementation process lasted four weeks, comprising a total of eight class hours, with two class hours per week. Data collection was carried out through pretest and posttest assessments evaluating students’ artistic skill levels. The data were analyzed based on total score averages, and no item-level analyses were performed. The findings indicated that STEAM education significantly improved students’ artistic skills in both the individual application and station-based group work methods. However, the increase in artistic skill levels was found to be significantly higher in the experimental group in which station-based group work was applied compared to the control group that received individual-based instruction. The absence of a significant difference between groups in the pretest results demonstrated that the groups had comparable baseline levels prior to the intervention. In contrast, posttest results revealed that the experimental group achieved significantly higher artistic skill scores than the control group. In conclusion, the results suggest that group-based and interactive STEAM practices are more effective than individual-based applications in supporting students’ creativity, collaboration, and interdisciplinary thinking in art education.

Anahtar Kelimeler

• STEAM Education
• Station Technique
• Individual Learning
• Lowenfeld’s Realism Stage

Kaynakça

1. Artut, K. (2022). Sanat eğitimi kuramları ve öğretimi. Anı Yayıncılık.
2. Batdı, V. ve Semerci, Ç. (2012). Derslerde istasyon tekniği uygulamasının yansıtıcı sorgulaması. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1(1), 190-203.
3. Bekereci, Ü. (2022). Stem öğrenme modelinde proje tabanlı öğrenme yöntemi ve istasyon tekniği kullanımının öğrencilerin akademik başarılarına, kalıcılığa ve STEM’e yönelik tutumlarına etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
4. Benek, İ. (2012). İstasyonlarda öğrenme tekniğinin ilköğretim 7. sınıf öğrencilerinin fen ve teknoloji dersindeki başarılarına etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Yüzüncü Yıl Üniversitesi. Van.
5. Benek İ. (2012). İstasyonlarda Öğrenme Tekniğinin İlköğretim 7. Sınıf Öğrencilerinin Fen ve Teknoloji Dersindeki Başarılarına Etkisi: Etkinlik Örnekleri, Milli Eğitim, 170, 67-82.
6. Benek, İ. ve Kocakaya, S. (2012). İstasyonlarda öğrenme tekniğine yönelik öğrenci görüşleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 1(3), 8-18.
7. Blended learning 101: Handbook. (2013). Aspire Public Schools.
8. Burden, P. R. (1982). Learning centers in the middle scholl clasroom [Bildiri sunumu]. Annual Meeting of the National Middle School Association, Cansas City.

9. Büyükşahin, Y. (2019). Eğri Oturalım; Doğru Öğrenelim: Esnek Oturma Düzeniyle Hazırlanmış Sınıf Ergonomisinin Öğretmen ve Öğrencilerin Motivasyon Düzeylerine Etkisi. Academy Journal of Educational Sciences, 3(2), 152-164. https://doi.org/10.31805/acjes.635136
10. Çakmak, D. Ve Demir, C. (2018). İstasyon Tekniğinin 6. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Madde ve Isı Ünitesindeki Öğrenci Akademik Başarısına Etkisinin İncelenmesi. Turkish Studies Educational Sciences. 13(19), 445-458.
11. Demirörs, F. (2007), Lise 1.Sınıf Öğrencileri İçin Ohm Yasası Konusunda Öğrenme İstasyonlarının Geliştirilmesi ve Uygulanması”, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
12. Edu Experts. (2023). Does art belong to stem? https://www.eduexperts.com.my/post/does-art-belong-to-stem. Erişim Tarihi:08.12.2025 Erdağı, S., & Önel, A. (2015). İstasyon Tekniğinin Fen ve Teknoloji Dersinin Akademik Başarısına Etkisi. Caucasian Journal of Science, 2(1), 57-64.
13. Erdoğan, S. (2020). Steam ve sanat eğitimi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (44), 303-316.
14. Erdoğan, Y. (2023). Görsel sanatlar öğretmen eğitiminde STEAM odaklı öğrenme süreci geliştirme [Yayınlanmış Doktora Tezi] Selçuk Üniversitesi.
15. Ersoy-Çetiner, H. (2022). Türkiye’de 2000’li yıllarda 4-9 yaş grubu çocuk resimlerinin Lowenfeld’in gelişim aşamalarına göre değerlendirilmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ankara Üniversitesi.
16. Furutani, S. S. (2007). How Does One Successfully İmplement Learning Centers at the Third Grade Level. Master Thesis. Pacific Lutheran University.
17. Genç, M. A., Danış, S. ve Özalp Hamarta, H. K. (2023). Görsel sanatlar alanı özel yetenekli bireylerin eğitiminde yapay zekânın kullanımına eleştirel bir bakış [Özel sayı]. Necmettin Erbakan Üniversitesi Ereğli Eğitim Fakültesi Dergisi, 5, 497-519. https://doi.org/10.51119/ereegf.2023.53
18. Güneş, E., (2009) Fen ve Teknoloji Dersinde İstasyon Tekniği ile Yapılan Öğretimin Erişiye ve Kalıcılığa Etkisi. [Yüksek Lisans Tezi]. Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
19. Helvacı, İ. (2019). Görsel sanatlar eğitiminde STEAM temelli yaklaşımın etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
20. Helvacı, İ. ve Yılmaz, M. (2020). Görsel sanatlar eğitiminde disiplinler arası yaklaşım: STEAM. Kastamonu Education Journal, 28(6), 2203-2213. https://doi.org/10.24106/kefdergi.797480
21. İlhan, A. Ç., Artar, M., Okvuran, A. ve Karadeniz, C. (2012). Müze eğitimi yetişkin kitabı. http://panel.unicef.org.tr/vera/app/var/files/y/e/yetiskin-kitabi.pdf
22. Jersild, A. T. (1976). Çocuk psikolojisi (G. Günce, Çev.). A. Ü. Yayınevi.
23. Kar, M. (2022). “Çocukların Zihinsel Gelişiminde Sanat Eğitiminin Etkisi”. ulakbilge, 73. 697–704. doi: 10.7816/ulakbilge-10-73-07
24. Kara Ekemen, D., Atik, A.D. & Erkoç, F. (2019). “Biyolojik çeşitlilik” konusunun öğretilmesinde istasyon tekniğinin öğrenci başarısı üzerine etkisi. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(4), 1499-1513.
25. Karasar, N. (1995). Bilimsel araştırma yöntemi. Alkım Yayınevi.
26. Karatufan, S. (2024). İstasyon tekniğinin sanat eğitiminde öğrencilerin görsel sanatlar dersine yönelik tutum ve yaratıcı düşünme becerisi üzerine etkisi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Balıkesir Üniversitesi.
27. Kırışoğlu, O. (1991), Sanatta Eğitim (Görmek, Anlamak, Yaratmak). Demircioğlu Matbaacılık, Ankara.
28. Koca, M., & Türkoğlu, İ. (2019). Altıncı Sınıf Fen Bilimleri Dersi Hücre Konusunun Öğretiminde İstasyon Tekniği Uygulamasının Öğrencilerin Akademik Başarısına, Kalıcılığına Ve Tutumlarına Etkisi. Firat University Journal of Social Sciences, 29(1), 91-106. https://doi.org/10.18069/firatsbed.538653
29. Kodaman, L. (2021). Temel sanat eğitimi ve resim dersinde istasyon tekniğinin uygulanmasına yönelik bir atölye çalışması. Sanat Eğitimi Dergisi, 9(1), 1–9. https://doi.org/10.7816/sed-09-01-01
30. Kurtoğlu, S. (2022). Günce Sanat eğitiminde disiplinler arası uygulamalar ve entegrasyonlar. Eğitim bilimlerinde uluslararası araştırmalar II. Serüven Yayınevi.
31. Lowenfeld, V. (1957). Creative and mental growth (3. Baskı). The Macmillan Company.
32. Lowenfeld, V. (1965). The nature of creative and mental growth (4. Baskı) The Macmillan Co.
33. Maden, S., ve Durukan E. (2010) “İstasyon Tekniğinin Yaratıcı Yazma Becerisi Kazandırmaya Ve Derse Karşı Tutuma Etkisi”. Türklük Bilimi Araştırmaları (28), 299-312.
34. Mahalli, N. J. Mujiyanto, J. ve Yuliasri, I. (2019). The implementation of station rotation and flipped classroom models of blended learning in EFL learning. English language teaching. Canadian Center of Science and Education, 12(12), s.23-29.
35. Michael, J. (1986). Viktor Lowenfeld: Some misconceptions, some insights. Art Education, 39(3), 36-39. https://doi.org/10.2307/3192954 .
36. Milli Eğitim Bakanlığı. (2016). STEM eğitimi raporu. MEB.
37. Milli Eğitim Bakanlığı. (2018). Görsel sanatlar dersi öğretim programı (1-8. sınıflar). https://mufredat.meb.gov.tr/Dosyalar/2018121111026326-GORSEL%20SANATLAR.pdf
38. Öztürk, M., Okur, A. ve Kurnaz, A. (2024). Impact of out-of-school educational environments on the creative and spatial thinking skills of gifted students. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (15), 919-938. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1442941
39. San, İ. (2004), Sanat ve Eğitim. Ütopya Yayıncılık, Ankara.
40. Sönmez, V. (2007). Öğretim ilke ve yöntemleri. Anı Yayıncılık
41. Staker, H. C. ve Horn, M. B. (2012). Classifying K-12 blended learning. https://www.christenseninstitute.org/wp-content/uploads/2013/04/Classifying-K-12-blended-learning.pdf
42. STEM Akademi. (2013). Dünyada STEM. www.stemakademi.com.tr
43. Sullivan, M. (2015). Examining Lowenfeld's theories and his contributions to the field of art therapy. Master Thesis. Indiana University. Corpus ID: 146774523. Tekin-Kırışoğlu, O. (2002). Sanatta eğitim: Görmek, öğrenmek, yaratmak. Pegem A Yayıncılık.
44. Töngel, P., Töngel, O., Avcı, E. ve Sayılır, K. (2025). Sınıf oturma düzenlerine yönelik yapılan araştırmaların incelenmesi: Bir betimsel içerik analizi. Ulusal Eğitim Dergisi, 5(2), 20260.
45. Türk, N. (2019). Eğitim fakültelerinin lisans programlarına yönelik fen, teknoloji, mühendislik ve matematik (STEM) öğretim programının tasarlanması, uygulanması ve değerlendirilmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Gazi Üniversitesi.
46. Türkmen, D. (2025). Erken çocuklukta yaratıcı drama ve sanat eğitimi: Kavramsal yaklaşım. Early Childhood Education Researches, 3(1), 1-19.
47. Ulus, H., & Okvuran, A. (2025). Sanat Merkezli STEAM Yaklaşımının Yaratıcılığa Etkisi. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 58(1), 249-290. https://doi.org/10.30964/auebfd.1529262
48. Ülger, K. (2023). 13 Yaş çocuk çizimlerinin Lowenfeld’in sanatsal gelişim evreleri ile Piaget’in bilişsel gelişim kuramına göre incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 52(238), 1011-1034. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1107252
49. Ülger, K. (2025). Eğitimde yaratıcı düşünmenin rolü ve önemi açısından gerekliliği üzerine bir araştırma. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(1), 48-66. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1591257
50. Ünver, E. (2002). Sanat eğitimi. Nobel Yayınevi.
51. Walne, M. B. (2012). Emerging blended-learning models and schools' profiles. EduStart.