Ortaokul Öğretmenlerinin Teknostres ile Mesleki Motivasyon Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Öğretmenlerin iş ve yaşam memnuniyeti ile yüksek nitelikte öğretim için, stres düzeylerini azaltmaları ve meslek memnuniyetlerinin artırılmasının önemli olduğu düşünülmektedir. Araştırma, ortaokul öğretmenlerinin teknostres ve mesleki motivasyon düzeylerini analiz ederek bu iki değişken arasındaki ilişkiyi ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma ilişkisel tarama modeli ile desenlenmektedir. Araştırmanın çalışma grubu çok aşamalı tabakalı örnekleme tekniği ile belirlenen Konya il merkezinde devlet okullarında görev yapmakta olan 169 gönüllü ortaokul öğretmeninden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak öğretmenler için teknostres ve mesleki motivasyon ölçekleri kullanılmıştır. 2023-2024 öğretim yılında toplanan bu verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız gruplar t-testi, ANOVA testleri, ilişkileri belirlemek amacı ile pearson momentler çarpımı korelasyonu analizi kullanılmıştır. Ortaokul öğretmenlerin teknostres düzeylerinin orta seviyede olduğu ve yaşa göre bu oranın farklılaşmadığı bulunmuştur. Araştırmaya katılan kadın ortaokul öğretmenlerinin teknostres düzeylerinin erkeklerden daha yüksek olduğu bulunmuştur. Ayrıca bilişim teknolojileri branşı öğretmenlerinin teknostres düzeylerinin sanat ve beceri öğretmenlerinden düşük olduğu saptanmıştır. Katılımcıların mesleki motivasyon düzeylerinin ise yüksek olduğu görülmektedir. Ortaokul öğretmenlerinin mesleki motivasyon düzeylerinin yaşa, cinsiyete ve branşa göre farklılaşmadığı belirlenmiştir. Ortaokul öğretmenlerinin teknostresleri ile mesleki motivasyonları arasında ters yönde düşük düzeyde bir ilişki bulunmuştur. Öğretmenlerin teknolojiye erişim ve teknolojiyi kullanma becerileri desteklenirse mesleki motivasyonlarının az da olsa olumlu yönde geliştirilebileceği söylenebilir.

Anahtar Kelimeler

• Teknostres
• Mesleki motivasyon
• Öğretmen

Examining the Relationship Between Technostress and Professional Motivation Levels of Secondary School Teachers

Öz

It is believed that reducing stress levels and increasing job satisfaction are important for teachers' job and life satisfaction, as well as for high-quality teaching. The study aims to reveal the relationship between these two variables by analyzing the technostress and professional motivation levels of secondary school teachers. The study is designed using a relational screening model. The study group consisted of 169 volunteer secondary school teachers working in public schools in the Konya provincial center, selected through multistage stratified sampling. Technostress and professional motivation scales were used as data collection tools. Descriptive statistics, independent samples t-tests, ANOVA tests, and Pearson product-moment correlation analysis were used to determine relationships in the analysis of these data, collected during the 2023-2024 academic year. It was found that secondary school teachers' technostress characteristics were moderate, and this rate did not vary by age. The female secondary school teachers participating in the study had higher technostress levels than male teachers. Furthermore, the technostress levels of information technologies teachers were found to be lower than those of arts and skills teachers. Participants' professional motivation levels were found to be high. It was determined that the professional motivation levels of middle school teachers did not differ by age, gender, or branch. A low-level inverse relationship was found between middle school teachers' technostress and their professional motivation. It can be argued that supporting teachers' access to and ability to use technology could, at least to a small extent, positively improve their professional motivation.

Anahtar Kelimeler

• Technostress
• Professional motivation
• Teacher

Kaynakça

1. Akgün, F. (2019). Öğretim elemanlarının bilgi ve iletişim teknolojilerine yönelik kabulleri ve teknostres algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(2), 40–66. https://doi.org/10.22521/jesr.2019.92.1
2. Akman, E., & Durgun, B. (2022). Öğretmenlerin mesleki motivasyon ve teknostres düzeylerinin incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 32(2), 487–500. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1025152
3. Aynas, N., Aynas, S., & Atsız, C. (2024). Öğretmenlerin mesleki motivasyon düzeyleri ile sınıf rehberlik uygulamaları arasındaki ilişki. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 869–892. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1544325
4. Bilici, S. (2023). The effect of technostress on various variables in high school teachers. Journal of Research in Education and Teaching, 12(4), 33–43. https://jret.elapublishing.net/makale/7898
5. Czaja, S. J., & Sharit, J. (1998). Age differences in attitudes toward computers. The Journals of Gerontology: Series B, Psychological Sciences and Social Sciences, 53(5), 329–340. https://doi.org/10.1093/geronb/53B.5.P329
6. Çelik, M., & Gökbulut, B. (2023). The relationship between teachers’ technostress levels and their teaching motivation and happiness. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 151–167. https://doi.org/10.17679/inuefd.1223908
7. Çoklar, A. N., Efilti, E., & Şahin, Y. L. (2017). Defining teachers’ technostress levels: A scale development. Journal of Education and Practice, 8(21), 28–41. https://www.iiste.org/Journals/index.php/JEP/article/view/37926/39009
8. Duong, C. D., Ngo, T. V. N., Khuc, T. A., Tran, N. M., & Nguyen, T. P. T. (2024). Unraveling the dark side of ChatGPT: A moderated mediation model of technology anxiety and technostress. Information Technology & People, 38(4), 2015–2040. https://doi.org/10.1108/ITP-11-2023-1151

9. Efilti, E., & Çoklar, A. N. (2019). Teachers' technostress levels as an indicator of their psychological capital levels. Universal Journal of Educational Research, 7(2), 413–421. https://doi.org/10.13189/ujer.2019.070214
10. Ekici, Ö., Ekici, Y., Konakcı, G., Büyükbahçıvan, E., & Kunt, A. (2024). Okul müdürlerinin yaratıcı liderlik özelliklerinin öğretmenlerin mesleki motivasyonlarına etkisinin incelenmesi. Journal of Management and Educational Sciences, 3(2), 128–136. https://doi.org/10.5281/zenodo.11639591
11. Estrada Muñoz, C., Castillo, D., Vega Muñoz, A., & Boada Grau, J. (2020). Teacher technostress in the Chilean school system. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(15), 5280. https://doi.org/10.3390/ijerph17155280
12. Gabnyte, G., & Straksiene, D. (2019). The role of communication and collaboration influencing teachers' professional motivation. Social Welfare: Interdisciplinary Approach, 9(2), 67–77. https://doi.org/10.21277/sw.v2i9.474
13. Ghanizadeh, A., Hedeshi, E., & Jalili, M. (2025). Teacher professional development in the light of technostress, job commitment, and work engagement. Teacher Development, 1–20. https://doi.org/10.1080/13664530.2025.2542215
14. Heldáková, L., & Ďurkovská, M. (2021). Socio-demographic factors and the level of teachers’ motivation in Slovak national schools in Hungary. Integration of Education, 25(3), 387–400. https://doi.org/10.15507/1991-9468.104.025.202103.387-400
15. Jeon, H.-J., Kwon, K.-A., Walsh, B., Burnham, M. M., & Choi, Y.-J. (2018). Relations of early childhood education teachers’ depressive symptoms, job-related stress, and professional motivation to beliefs about children and teaching practices. Early Education and Development, 30(1), 131–144. https://doi.org/10.1080/10409289.2018.1539822
16. Joo, Y. J., Lim, K. Y., & Kim, N. H. (2016). The effects of secondary teachers’ technostress on the intention to use technology in South Korea. Computers & Education, 95, 114–122. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2015.12.004
17. Karadağ Köse, E. K., Karataş, E., Küçükçene, M., & Taş, A. (2021). Öğretmen mesleki motivasyonu ölçeği geçerlik ve güvenirlik çalışması: Çevrimiçi ve kâğıt kalem uygulamalarının karşılaştırılması. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 51, 479–498. https://doi.org/10.9779/pauefd.707619
18. Kıncı, C., & Özgür, H. (2022). Öğretmenlerin teknostres düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre değerlendirilmesi: Edirne ili örneği. Trakya Eğitim Dergisi, 12(2), 1106–1132. https://doi.org/10.24315/tred.1033278
19. La Torre, G., De Leonardis, V., & Chiappetta, M. (2020). Technostress: How does it affect the productivity and life of an individual? Results of an observational study. Public Health, 189, 60–65. https://doi.org/10.1016/j.puhe.2020.09.013
20. Lau, S. S. S., Shum, E. N. Y., Man, J. O. T., Cheung, E. T. H., Amoah, P. A., Leung, A. Y. M., Okan, O., & Dadaczynski, K. (2022). Teachers’ well-being and associated factors during the COVID-19 pandemic: A cross-sectional study in Hong Kong, China. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(22), Article 14661. https://doi.org/10.3390/ijerph192214661
21. Lazarides, R., & Dresel, M. (2025). Teacher motivation and teaching quality: Situation-specific and process-oriented perspectives. British Journal of Educational Psychology. https://doi.org/10.1111/bjep.70024
22. Lee, H. Y., Chang, C. W., & Daum, D. N. (2025, September 4). TPACK as a strategy when physical education teachers face technostress. JOPERD: The Journal of Physical Education, Recreation & Dance, 96(7), 35–39. https://doi.org/10.1080/07303084.2025.2520201
23. LeRoy, L. S., Kaufmann, R., & Lane, D. R. (2023). Webcams and technostress: The complicated web of amplified online learning, webcam use, and technostress during COVID-19. Interactive Learning Environments, 1–12. https://doi.org/10.1080/10494820.2023.2214815
24. Lin, Y., & Yu, Z. (2025). An integrated bibliometric analysis and systematic review modelling students’ technostress in higher education. Behaviour & Information Technology, 44(4), 631–655. https://doi.org/10.1080/0144929X.2024.2332458
25. Maier, C., Laumer, S., Weinert, C., & Weitzel, T. (2015). The effects of technostress and switching stress on discontinued use of social networking services: A study of Facebook use. Information Systems Journal, 25(3), 275–308. https://doi.org/10.1111/isj.12068
26. Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 108(6), 1017–1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x
27. Nasreen, S., & Shah, M. (2021). Effect of selected demographic variables on teacher motivation in secondary schools of Lahore, Pakistan. Pakistan Journal of Educational Research, 4(4), 290–301.
28. Ocak, G., Adalıoğlu, C., & Yurtseven, R. (2023). Özel Eğitim Öğretmenlerinin Öz yeterlilik Algıları ile Motivasyon Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 39–70. https://doi.org/10.47140/kusbder.1245023
29. Penado Abilleira, M., Rodicio García, M.-L., Ríos de Deus, M. P., & Mosquera González, M. J. (2021, February 25). Technostress in Spanish university teachers during the COVID-19 pandemic. Frontiers in Psychology, 12, Article 617650. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.617650
30. Petrova, T. N., Andreev, V. V., Kozhanova, M. B., Kalinina, G. V., Silvestrova, T. Y., & Mikhailova, E. M. (2017). Model of professional motivation development for teachers’ activities in the educational process. Modern Journal of Language Teaching Methods, 7(5), 98–107.
31. Ragu-Nathan, T. S., Tarafdar, M., Ragu-Nathan, B. S., & Tu, Q. (2008). The consequences of technostress for end users in organizations: Conceptual development and empirical validation. Information Systems Research, 19(4), 417–433. https://doi.org/10.1287/isre.1070.016
32. Sarı, M., Canoğulları, E., & Yıldız, E. (2018). Öğretmenlerin okul yaşam kalitesi algıları ile mesleki motivasyon düzeylerinin incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (47), 387–409. https://doi.org/10.21764/maeuefd.364454
33. Singh, G. (2011). Impact of length of service and subject specialization on teacher motivation at senior secondary stage in Jammu City. MIER Journal of Educational Studies, Trends and Practices, 1(2), 149–157. https://doi.org/10.52634/mier/2011/v1/i2/1617
34. Solis, P., Lago-Urbano, R., & Real Castelao, S. (2023). Factors that impact the relationship between perceived organizational support and technostress in teachers. Behavioral Sciences, 13(5), 364. https://doi.org/10.3390/bs13050364
35. Söner, O., Ceylan, C., Bektaş, G., Şimşek, C., Albayrak, O., Coşkun, İ., & Akagündüz, E. (2024). Öğretmenlerin kariyer uyumluluğunun yordayıcısı olarak mesleki motivasyon. Eğitim Yansımaları, 8(1), 36–46. https://dergipark.org.tr/tr/pub/eduref/issue/86104/1408465
36. Tamášová, V., Lobotková, A., & Marks, I. (2024). Motivation of teachers and students as part of formative education. Ad Alta: Journal of Interdisciplinary Research, 14(1). https://doi.org/10.33543/j.1401.252260
37. Tarafdar, M., Cooper, C. L., & Stich, J.-F. (2019). The technostress trifecta—Techno eustress, techno distress and design: Theoretical directions and an agenda for research. Information Systems Journal, 29(1), 6–42. https://doi.org/10.1111/isj.12169
38. Tekelioğlu, M., & Önal, N. (2025). Fen ve matematik öğretmenlerinin teknostres düzeylerinin incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 45(1), 201–227. https://doi.org/10.17152/gefad.1359747
39. Upadhyaya, P., & Vrinda. (2021). Impact of technostress on academic productivity of university students. Education and Information Technologies, 26(2), 1647–1664. https://doi.org/10.1007/s10639-020-10319-9
40. Vural, M., & Tuncer, M. (2024). Okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin teknostres düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(25), 34–53. https://doi.org/10.55605/ejedus.1390593
41. Wanakacha, E. M., Aloka, P. J. O., & Nyaswa, M. (2021). Effect of motivation on teachers’ performance in public secondary schools in Kenya: A case study of Teso North Sub-County, Busia County. Asian Journal of Information Technology & Computer Science, 8(2), 15–27. https://www.richtmann.org/journal/index.php/ajis/article/view/10196
42. Wang, D., & Zhang, L. J. (2021). Sustainability as a goal in teaching workforce retention: Exploring the role of teacher identity construction in preservice teachers’ job motivation. Sustainability, 13(5), 2698. https://doi.org/10.3390/su13052698
43. Wang, X., Tan, S. C., & Li, L. (2020). Technostress in university students’ technology-enhanced learning: An investigation from multidimensional person–environment misfit. Computers in Human Behavior, 105, 106208. https://doi.org/10.1016/j.chb.2019.106208
44. Zhang, H. (2023). Technostress, academic self efficacy, and resistance to innovation: Buffering roles of knowledge sharing culture and constructive deviant behavior. Psychology Research and Behavior Management, 16, 3867–3881. https://doi.org/10.2147/PRBM.S424396
45. Zheng, X., Liu, Q., Yang, S., Lu, G., & Wu, L. (2024). Investigating teacher technostress in technology-supported teacher learning with person–environment fit theory. Asia-Pacific Education Researcher, 34(4), 1231–1243. https://doi.org/10.1007/s40299-024-00935-1