Arazi yönetim sistemlerine genel bir bakış ve Türkiye için bir model önerisi

Yıl 2026, Cilt: 8 Sayı: 1 , 43 - 59 , 15.04.2026

Ömer Yurdakul

https://izlik.org/JA25CL34RJ

Öz

Arazi yönetimine ilişkin yapılan çalışmaların incelenmesi neticesinde genellikle araziye ait verilerin üretimi, niteliği, standartları ve sunumuna ilişkin çalışmalar olduğu göze çarpmaktadır. Fakat arazi yönetiminin kurumsal çerçevesi ile ilgili yapılan çalışmaların ise yeterli seviyede olmadığı gözlemlenmiştir. Türkiye’de arazi yönetiminin en dikkat çekici özelliği, çok parçalı bir kurumsal yapıya sahip olmasıdır. Arazi yönetiminden sorumlu birçok kurum ve kuruluş bulunmaktadır. Bu kurumların birbirlerinden bağımsız ve çok fazla olması, bunlar arasında koordinasyon eksikliği ve bilgi paylaşımının yeterli seviyede olmaması gibi sebeplerle mükerrer çalışmaların yapıldığı bilinen bir durumdur. Çok parçalı arazi yönetiminin bütüncül bir yapıya kavuşturulması hem kıt kaynak olan arazinin hem de kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması açısından gereklidir. Bu çalışma ile Dünya’da ve Türkiye’de arazi yönetimine ilişkin çalışmalar incelenmiş ve araziye yönelik çalışma yapan kurumların tek elden yönetimine ilişkin bir model önerisinde bulunulmuştur. Bu amaçla araziye ilişkin her türlü iş ve işlemleri yürüten, mevzuatlarını düzenleyen, sorumlu olan ve yöneten temel kurum niteliğinde, kurumsal çerçevesi belirlenmiş olan Arazi Yönetimi Başkanlığı (AYB) ve teşkilat yapısının kurulması önerilmiştir. AYB ile 2000’li yıllardan bu yana Türkiye’de kurulmaya çalışılan ulusal mekânsal veri altyapısı çalışmaları ivme kazanacaktır. Bu çalışma ile Türkiye’de tüm arazilerin daha etkin yönetimi ve kullanımına yönelik bir kurumun önerilmesi ile birlikte literatüre mütevazı bir katkı sağlayacağı düşünülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Arazi Yönetimi , Arazi Yönetimi Başkanlığı , Kadastro , Sürdürülebilir Arazi Yönetimi

Etik Beyan

Yazar herhangi bir çıkar çatışması olmadığını beyan etmektedir.

Teşekkür

Yazar, makalenin kalitesini önemli ölçüde artıran değerli yorumları için editörlere ve anonim hakemlere teşekkür eder.

An overview of land management systems and a model proposal for Türkiye

https://izlik.org/JA25CL34RJ

Öz

A review of studies on land management reveals that most studies focus on the production, quality, standards and presentation of land-related data. However, it has been observed that studies on the institutional framework of land management are insufficient. The most striking feature of land management in Türkiye is its fragmented institutional structure. There are many institutions and organizations responsible for land management. It is a well-known fact that these institutions operate independently and in large numbers, leading to a lack of coordination and insufficient information sharing between them, resulting in duplication of work. Transforming this fragmented land management into a holistic structure is essential for the effective and efficient use of both land, a scarce resource and public resources. This study examines studies on land management globally and in Türkiye and proposes a model for the centralized management of institutions working on land. To this end, the establishment of a Land Management Presidency (LMP) and its organizational structure, with a defined institutional framework, is proposed as the primary institution responsible for conducting, regulating and managing all land-related activities and procedures. Thanks to LMP, efforts to establish a national spatial data infrastructure in Türkiye since the 2000s will gain momentum. It is thought that this study will make a modest contribution to the literature by proposing an institution for more effective management and use of all land in Türkiye.

Anahtar Kelimeler

Cadastre , Land Management , Land Management Presidency , Sustainable Land Management

Kaynakça

• Türk Dil Kurumu Sözlükleri resmi web sayfası, https://sozluk.gov.tr/ (Erişim tarihi: 11.03.2025).
• M. Yıldırır, S. Kadıoğlu, S. Işık, Türkiye Kadastrosunun Tarihi Kadastro Tarihinin Kaynakları, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Arşiv Dairesi Başkanlığı Yayınları, Ankara, (2021), ISBN: 978-625-7076-15-9, https://share.google/qIHkiylvjos7C3r1w.
• A. Rajabifard, I. Williamson, D. Steudler, A. Binns, M. King, Assessing the worldwide comparison of cadastral systems, Land Use Policy, Volume 24, Issue 1, (2007), 275-288, https://doi.org/10.1016/j.landusepol.2005.11.005.
• A. Yavuz, Avrupa Birliği Ülkelerinde Kadastral Sistem Analizi ve Türkiye Kadastral Sisteminin Uyum Kapsamında Değerlendirilmesi, Doktora Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Anabilim Dalı, Trabzon, 2004.
• I. Williamson, The Evolution of Modern Cadastres, FIG Working Week, Seoul, Korea, 6-11 May 2001, https://www.fig.net/resources/proceedings/fig_proceedings/korea/full-papers/pdf/session6/williamson.pdf.
• Ö. Yurdakul, Türkiye Kadastrosunun Mevcut Durumu ve Güncelleme Çalışmalarının Katkıları, 2. Uluslararası Mühendislik Bilimleri ve Multidisipliner Yaklaşımlar Kongresi (Online) 18 Eylül 2021.
• TKGM resmi web sayfası, https://www.tkgm.gov.tr/projeler/tapu-ve-kadastro-modernizasyon-projesi-tkmp (Erişim tarihi: 21.08.2025).
• T. Yomralıoğlu, Arazi Yönetimi, Geomatik Mühendisliği Ders Notu, İstanbul Teknik Üniversitesi, (2021), https://web.itu.edu.tr/tahsin/PAPERBOX/GEO302-ARAZI_YONETIMI.pdf.
• FIG, International Federation of Surveyors, FIG Statement on the Cadastre, FIG Publication No: 11, (1995), https://www.fig.net/resources/publications/figpub/pub11/figpub11.asp.
• UNECE, Guidelines on Real Property Units and Identifiers, United Nations Economic Commission for Europe, New York and Geneva, (2004), https://unece.org/housing-and-land-management/publications/ece-guidelines-real-property-units-and-identifiers.
• Sayıştay, Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarının Gerçekleştirilmesine Yönelik Hazırlık Süreçlerinin Değerlendirilmesi, T.C. Sayıştay Başkanlığı, Sayıştay Raporu, Aralık 2020, Ankara, https://www.sayistay.gov.tr/reports/nqZoxKY5Pa-surdurulebilir-kalkinma-amaclarinin-gerceklestirilmesine-yonelik-hazirlik-surecl.
• Dışişleri Bakanlığı, Çevre, İklim Değişikliği ve Suya Dair Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri, https://www.mfa.gov.tr/surdurulebilir-kalkinma.tr.mfa#:~:text=5%2D16%20Haziran%201972%20tarihleri,%C4%B0nsan%20%C3%87evresi%20Bildirisi%20kabul%20edilmi%C5%9Ftir. (Erişim tarihi: 30.05.2025).
• E.Z. Baskent, Assessment and improvement strategies of sustainable land management (SLM) planning initiative in Turkey, Science of The Total Environment, Volume 797, 149183, (2021), https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2021.149183.
• H. Hurni, Assessing sustainable land management (SLM), Agriculture, Ecosystems and Environment, 81, (2000), 83–92, https://doi.org/10.1016/S0167-8809(00)00182-1.
• J. Dumanski, Criteria and indicators for land quality and sustainable land management, ITC Journal, 1997-3/4, (1997), https://wgbis.ces.iisc.ac.in/energy/HC270799/LM/SUSLUP/KeySpeakers/ADumanski.pdf.
• O. Ercan, Land Management Paradigm: Global Agenda and the Case in Türkiye, Konya Journal of Engineering Sciences, vol. 10, no. 3, (2022), 793-806, doi: 10.36306/konjes.1143000.
• M. Cete, T. Yomralioglu, Re-engineering of Turkish land administration, Survey Review, 45(330), (2013), 197–205, https://doi.org/10.1179/1752270612Y.0000000027.
• T. Yomralıoğlu, Dünya’da arazi yönetimi, Türkiye’de Sürdürülebilir Arazi Yönetimi Çalıştayı, 26‐27 Mayıs 2011, Okan Üniversitesi, İstanbul, https://web.itu.edu.tr/tahsin/PAPERBOX/E58.pdf.
• I. Williamson, S. Enemark, J. Wallace, A. Rajabifard, Land Administration for sustainable development, FIG Congress 2010, Sydney, Australia, 11-16 April 2010, https://www.fig.net/resources/proceedings/fig_proceedings/fig2010/papers/ts03a/ts03a_williamson_enemark_et_al_4103.pdf.
• S. Enemark, Land Administration Systems: Managing rights, restrictions and responsibilities in land, Map World Forum, Hyedrabad, India, 10-13 February 2009, https://vbn.aau.dk/da/publications/land-administration-systems-managing-rights-restrictions-and-resp.
• A. Mirzabaev, E. Nkonya, J. von Braun, Economics of sustainable land management, Current Opinion in Environmental Sustainability, Volume 15, (2015), 9-19, ISSN 1877-3435, https://doi.org/10.1016/j.cosust.2015.07.004.
• K.-H. Erb, S. Luyssaert, P. Meyfroidt, J. Pongratz, A. Don, S. Kloster, T. Kuemmerle, T. Fetzel, R. Fuchs, M. Herold, H. Haberl, C.D. Jones, E. Marín-Spiotta, I. McCallum, E. Robertson, V. Seufert, S. Fritz, A. Valade, A. Wiltshire, A.J. Dolman, Land management: data availability and process understanding for global change studies, Global Change Biology, 23, (2017), 512-533, https://doi.org/10.1111/gcb.13443.
• G. Branca, L. Lipper, N. McCarthy, M.C. Jolejole, Food security, climate change, and sustainable land management. A review. Agronomy for Sustainable Development, 33, (2013), 635–650, https://doi.org/10.1007/s13593-013-0133-1.
• A. Dawidowicz, R. Źróbek, Land Administration System for Sustainable Development - Case Study of Poland, Real Estate Management and Valuation, vol. 25, no. 1, (2017), 112-122, DOI: 10.1515/remav-2017-0008.
• UN-FIG, United Nations - International Federation of Surveyors, The Bathurst Declaration of Land Administration for Sustainable Development, FIG Publication No. 21, (1999), https://fig.net/resources/publications/figpub/pub21/figpub21.asp.
• M.G. Gümüş, S.S. Durduran, Sürdürülebilir Arazi Yönetiminde Optimal Tarım Arazilerinin Belirlenebilmesi İçin Çok Kriterli Karar Destek Sistemlerinin Kullanımı: Beyşehir-Kaşaklı Alt Havzası Örneği, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 9(2), 883-897, (2020), https://doi.org/10.28948/ngumuh.719391.
• M.G. Gümüş, S.S. Durduran, Arazi kullanımı/arazi örtüsü değişiminin arazi yüzey sıcaklığı üzerindeki etkisinin Uzaktan Algılama ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Tekniği kullanılarak araştırılması. 4. Uluslararası Türk Dünyası Fen Bilimleri ve Mühendislik Kongresi, 23-24 Haziran 2022, Niğde, Türkiye, https://www.researchgate.net/publication/361513037_Arazi_kullanimiarazi_ortusu_degisiminin_arazi_yuzey_sicakligi_uzerindeki_etkisinin_Uzaktan_Algilama_ve_Cografi_Bilgi_Sistemleri_Teknigi_kullanilarak_arastirilmasi.
• C. Yağcı, M.G. Gümüş, Provincial-level analysis of land use changes following the 2023 Kahramanmaraş earthquakes using sentinel-2 land use/land cover time series data, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 14(2), 775-790, (2025), https://doi.org/10.28948/ngumuh.1653751.
• M.G. Gümüş, K. Gümüş, Assessment of the impact of impervious surface increase on urban heat island and vegetation by remote sensing and statistical analysis: the case of Türkiye/Niğde city center (2013-2024), Turkish Journal of Remote Sensing, vol. 7, no. 1, pp. 69–90, (2025), doi: 10.51489/tuzal.1663695.
• B. Keleş, S.S. Durduran, In Terms Of Land Use And Land Cover Change Using Remote Sensing Technique: Case Of Study in Osmaniye City, Necmettin Erbakan University Journal of Science and Engineering, 1(1), (2019), 32-52, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/698141.
• M.G. Gümüş, S.S. Durduran, The performance analyses of support vector machine classifiers for examination of the temporal change of land-use/cover in the Beyşehir Basin in Turkey (1984-2018), Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi, 8(1), 57-71, (2021), https://doi.org/10.9733/JGG.2021R0005.E.
• M.A. Sayar, H.Z. Selvi, İ. Buğdaycı, Determination of Suruç Tent City Area by Analytic Hierarchy Method, Necmettin Erbakan University Journal of Science and Engineering, 1(1), (2019), 20-31, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/699032.
• T. Alkan, S.S. Durduran, Analysis of House Selection Process with AHP Based TOPSIS Method, Necmettin Erbakan University Journal of Science and Engineering, 2(2), (2020), 12-21, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1376434.
• Ö. Yurdakul, A. Saklan, S.S. Durduran, Examination of Today's Real Estate Valuation Methods from Legal and Economic Perspectives, Necmettin Erbakan University Journal of Science and Engineering, 5(2), (2023), 257-265, https://doi.org/10.47112/neufmbd.2023.27.
• M. Aslan, İ. Cankurt, C. Yıldırım, E. Ayyıldız, İ. Dursun, Türk Arazi Yönetimine Yeni Bir Yaklaşım: Amasya Örneği, Türkiye Arazi Yönetimi Dergisi, 4(1), (2022), 34-45, https://doi.org/10.51765/tayod.1078011.
• Uluslararası Haritacılar Federasyonunun (Fédération Internationale des Géomètres - FIG) resmi web sayfası, https://fig.net/resources/publications/figpub/pub84/figpub84.asp (Erişim tarihi: 05.09.2025).
• Uluslararası Haritacılar Federasyonunun (Fédération Internationale des Géomètres - FIG) resmi web sayfası, https://fig.net/resources/publications/figpub/pub60/figpub60.asp (Erişim tarihi: 05.09.2025).
• S. Enemark, R. McLaren, C. Lemmen, Fit-for-Purpose Land Administration—Providing Secure Land Rights at Scale. Land, 10, 972, (2021), https://doi.org/10.3390/land10090972.
• R.M. Bennett, E.-M. Unger, C. Lemmen, P. Dijkstra, Land Administration Maintenance: A Review of the Persistent Problem and Emerging Fit-for-Purpose Solutions. Land, 10, 509, (2021), https://doi.org/ 10.3390/land10050509.
• E. Jonuzi, S.S. Durduran, T. Alkan, North Macedonian Cadastre Towards Cadastre 2034, Necmettin Erbakan University Journal of Science and Engineering, 4(2), (2022), 26-44, https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2776905.
• M. Çete, Türkiye İçin Bir Arazi İdare Sistemi Yaklaşımı, Doktora Tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Anabilim Dalı, Trabzon, 2008.
• M. Biraro, J. Zevenbergen, B.K. Alemie, Good Practices in Updating Land Information Systems that Used Unconventional Approaches in Systematic Land Registration. Land, 10, 437, (2021), https://doi.org/10.3390/land10040437.
• The Cadastral Template Project [60], https://cadastraltemplate.org/canada.php (Erişim tarihi: 09.09.2025).
• The Cadastral Template Projesi [60], https://cadastraltemplate.org/venezuela.php (Erişim tarihi: 09.09.2025).
• ABD Kamu Arazi Ölçüm Sistemi web sayfası, https://en.wikipedia.org/wiki/Public_Land_Survey_System (Erişim tarihi: 09.09.2025).
• ABD Arazi Yönetimi Bürosu (Bureau of Land Management) resmi web sayfası, https://www.blm.gov/about/history (Erişim tarihi: 09.09.2025).
• ABD Güvenlik ve Çevre Uygulama Bürosu (Bureau of Safety and Environmental Enforcement) resmi web sayfası, https://www.bsee.gov/ (Erişim tarihi: 09.09.2025).
• Almanya Ölçüm ve Haritalama Yetkilileri Komitesi resmi web sayfası, https://www.adv-online.de/Wir-ueber-uns/ (Erişim tarihi: 19.11.2025).
• Hollanda Ulusal Kadastro İdaresi resmi web sayfası, https://www.kadaster.nl/over-ons/organisatie/gebruikersraad (Erişim tarihi: 19.11.2025).
• ABD Arazi Yönetimi Bürosu Coğrafi İş Platformu resmi web sayfası, https://gbp-blm-egis.hub.arcgis.com/ (Erişim tarihi: 19.11.2025).
• Mevzuat resmi web sayfası, https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/19.5.4.pdf (Erişim tarihi: 10.09.2025).
• TKGM resmi web sayfası, https://www.tkgm.gov.tr/kadastro-db/kadastro-kanunlari (Erişim tarihi: 10.09.2025).
• Mevzuat resmi web sayfası, https://mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3402&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 (Erişim tarihi: 10.09.2025).
• Mevzuat resmi web sayfası, https://mevzuat.gov.tr/ (Erişim tarihi: 10.09.2025).
• Resmi Gazete resmi web sayfası, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2023/11/20231101M1-1.htm (Erişim tarihi: 10.09.2025).
• FAO ve TOB., Food and Agriculture Organization of United Nations (FAO-UN, Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü) ve Tarım ve Orman Bakanlığı, Sürdürülebilir Toprak Yönetimi Ulusal Eylem Planı, T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Merkez Kütüphanesi, Ankara, (2019), https://kutuphane.tarimorman.gov.tr/vufind/Search/Results?lookfor=S%C3%BCrd%C3%BCr%C3%BClebilir+toprak+y%C3%B6netimi+ulusal+eylem+plan%C4%B1.&type=Title&limit=20.
• Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi, Ulusal Coğrafi Bilgi Platformu resmi web sayfası, https://tucbs.gov.tr/ (Erişim tarihi: 19.11.2025).
• Coğrafi Bilgi Sistemleri Genel Müdürlüğü resmi web sayfası, https://cbs.csb.gov.tr/2024-2030-ulusal-cografi-bilgi-stratejisi-ve-eylem-plani-i-86240 (Erişim tarihi: 19.11.2025).
• TKGM resmi web sayfası, https://www.tkgm.gov.tr/ (Erişim tarihi: 10.09.2025).
• D. Steudler, I.P. Williamson, A. Rajabıfard, S. Enemark, The Cadastral Template Project, FIG Working Week 2004, International Federation of Surveyors (FIG), Greece, May 22-27, 2004, https://fig.net/resources/proceedings/fig_proceedings/athens/papers/ts01/ts01_2_steudler_et_al.pdf.