Arazi yönetim sistemlerine genel bir bakış ve Türkiye için bir model önerisi

Arazi yönetimine ilişkin yapılan çalışmaların incelenmesi neticesinde genellikle araziye ait verilerin üretimi, niteliği, standartları ve sunumuna ilişkin çalışmalar olduğu göze çarpmaktadır. Fakat arazi yönetiminin kurumsal çerçevesi ile ilgili yapılan çalışmaların ise yeterli seviyede olmadığı gözlemlenmiştir. Türkiye’de arazi yönetiminin en dikkat çekici özelliği, çok parçalı bir kurumsal yapıya sahip olmasıdır. Arazi yönetiminden sorumlu birçok kurum ve kuruluş bulunmaktadır. Bu kurumların birbirlerinden bağımsız ve çok fazla olması, bunlar arasında koordinasyon eksikliği ve bilgi paylaşımının yeterli seviyede olmaması gibi sebeplerle mükerrer çalışmaların yapıldığı bilinen bir durumdur. Çok parçalı arazi yönetiminin bütüncül bir yapıya kavuşturulması hem kıt kaynak olan arazinin hem de kamu kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması açısından gereklidir. Bu çalışma ile Dünya’da ve Türkiye’de arazi yönetimine ilişkin çalışmalar incelenmiş ve araziye yönelik çalışma yapan kurumların tek elden yönetimine ilişkin bir model önerisinde bulunulmuştur. Bu amaçla araziye ilişkin her türlü iş ve işlemleri yürüten, mevzuatlarını düzenleyen, sorumlu olan ve yöneten temel kurum niteliğinde, kurumsal çerçevesi belirlenmiş olan Arazi Yönetimi Başkanlığı (AYB) ve teşkilat yapısının kurulması önerilmiştir. AYB ile 2000’li yıllardan bu yana Türkiye’de kurulmaya çalışılan ulusal mekânsal veri altyapısı çalışmaları ivme kazanacaktır. Bu çalışma ile Türkiye’de tüm arazilerin daha etkin yönetimi ve kullanımına yönelik bir kurumun önerilmesi ile birlikte literatüre mütevazı bir katkı sağlayacağı düşünülmüştür.

A review of studies on land management reveals that most studies focus on the production, quality, standards and presentation of land-related data. However, it has been observed that studies on the institutional framework of land management are insufficient. The most striking feature of land management in Türkiye is its fragmented institutional structure. There are many institutions and organizations responsible for land management. It is a well-known fact that these institutions operate independently and in large numbers, leading to a lack of coordination and insufficient information sharing between them, resulting in duplication of work. Transforming this fragmented land management into a holistic structure is essential for the effective and efficient use of both land, a scarce resource and public resources. This study examines studies on land management globally and in Türkiye and proposes a model for the centralized management of institutions working on land. To this end, the establishment of a Land Management Presidency (LMP) and its organizational structure, with a defined institutional framework, is proposed as the primary institution responsible for conducting, regulating and managing all land-related activities and procedures. Thanks to LMP, efforts to establish a national spatial data infrastructure in Türkiye since the 2000s will gain momentum. It is thought that this study will make a modest contribution to the literature by proposing an institution for more effective management and use of all land in Türkiye.