Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Çerçevesinde İspat Hakkına Getirilen Sınırlamanın Anayasa’ya Uygunluğu Sorunu

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 174 - 203, 29.06.2025

Öz

Ülkeler, doğrudan yabancı yatırımlara yönelik stratejilerini egemenlik hakları çerçevesinde belirlemektedir. Türkiye’de doğrudan yabancı yatırımlara ilişkin temel yasal çerçeve, Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ile çizilmiştir. Anılan Kanun’da, yabancı yatırımcıların yatırımlarıyla ilgili olarak Müsteşarlığa bildirdiği istatistiki bilgilerin, yalnızca istatistik amaçlı kullanılabileceği ve ispat aracı olarak kullanılamayacağı hüküm altına alınmıştır. Ancak, idarenin hakkını arayabilmesi açısından tüm bilgi ve belgelerin ispat aracı olarak kullanılabilmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çerçevede, ilgili hükmün hukuki açıdan tartışmaya açık bir yapıda olduğu görülmektedir.
Çalışmada öncelikle yabancı yatırımcı ve doğrudan yabancı yatırım kavramları açıklanacaktır. Ardından Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’nda yabancı yatırımcıların yatırımları ile ilgili bildirdikleri istatistiki bilgilerin ticari sır olarak kabul edilip edilemeyeceği analiz edilecektir. Bu bağlamda ticari sır ve hukukumuzda ticari sırlara sağlanan koruma mekanizmaları üzerinde durulacaktır. Son olarak ispat hakkı ve bu hakkın anayasal güvenceleri incelenerek, Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu’nda, yabancı yatırımcıların yatırımları ile ilgili bildirdikleri istatistiki bilgilerin ispat aracı olarak kullanılmasına sınırlama getiren ilgili hükmün Anayasa’ya uygunluğu değerlendirilecektir.

Kaynakça

  • Alangoya, Yavuz. Medeni Usul Hukukunda Vakıaların ve Delillerin Toplanmasına İlişkin İlkeler. Fakülteler Matbaası, İstanbul, 1979.
  • Albayrak, Gökhan. Uluslararası Yatırım Hukukuna Küresel Anayasacılık Yaklaşımı. On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2018.
  • Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/.
  • Anayurt, Ömer. Anayasa Hukuku Genel Kısım (Temel İlkeler, Kavram ve Kurumlar). 6. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
  • Ani, Layla Qodri, vd. “Foreign Investment in the Era of Globalization: A Review of Legal Protection in the Perspective of National and International Law.” International Conference Restructuring and Transforming Law, C. 3, S. 1, 2024, s.
  • 122-131. Arıkan, Gökçe. “Doğrudan Yabancı Yatırımların Teşviki Bakımından Yabancı Tüzel Kişilerin Türkiye’de Taşınmaz İktisabı.” Ankara Barosu Dergisi, C. 83, S. 1, 2025, s. 1-34.
  • Arkan, Sabih. Ticari İşletme Hukuku. 21. Baskı, Sözkesen Matbaacılık, Ankara, 2015.
  • Arslan, Ramazan, vd. Medenî Usul Hukuku. 9. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023.
  • Atalay, Esra. “Yargısal Temel Haklar.” Prof. Dr. Şükrü Postacıoğlu’na Armağan, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, İzmir, 1997, s. 437-454.
  • Atalay, Oğuz. Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku. 15. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2017.
  • Atalı, Murat/ Ermenek, İbrahim/ Erdoğan, Ersin; Medenî Usûl Hukuku. 7. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
  • Ayhan İzmirli, Lale. “Uluslararası Yatırım Hukukunda ‘Yatırım’ Kavramı.” Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 8, S. 2, 2018, s. 89-131.
  • Bilgin, Mehmet Hüseyin. “Türkiye’ye Yönelik Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının İstihdama Etkisi.” Öneri Dergisi, C. 6, S. 22, 2004, s. 251-258.
  • Bozdağlıoğlu, Yasemin/ Evlimoğlu, Umut. “Türkiye’de Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Tarihsel Süreçte Gösterdiği Gelişim: Hukuksal ve Ekonomik Yansımaları.” Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 6, S. 11, 2015, s. 32-52.
  • Bozkurt Yüksel, Armağan Ebru. “Ticari Sırların Dijital Ortamda Korunması.” Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, C. 9, S. 33, 2018, s. 143-192. Börü, Levent. Medenî Usûl Hukukunda İddia ve Somutlaştırma Yükü. Yetkin Yayıncılık, Ankara, 2016.
  • Budak, Ali Cem/ Karaaslan, Varol. Medenî Usul Hukuku. 7. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2023.
  • Carlson, David/ Ziegler, Jeffrey. “The Role of Democratic Governance and Indirect Expropriation in International Investment Treaty Violations.” Uluslararası İlişkiler, C. 18, S. 72, 2021, s. 37-49.
  • Cuervo-Cazurra, Alvaro, vd. “Host Country Politics and Internationalization: A Meta-Analytic Review.” Journal of Management Studies, C. 60, S. 1, 2023, s. 204-241. Çal, Sedat. Uluslararası Yatırım Tahkimi ve Kamu Hukuku İlişkisi. Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2009.
  • Çalışkan, Zeynep. “Türkiye’nin Taraf Olduğu İkili ve Çok Taraflı Anlaşmalarda Yatırım Kavramı.”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, C. 29, 2010, s. 85-118.
  • Çelikel, Aysel. “Yabancı Yatırımların Teşviki Amacıyla Yapılan Yeni Yasal Düzenlemeler.” Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, C. 23, S. 1-2, 2011, s. 161-72.
  • Çelikel, Aysel/ Öztekin Gelgel, Günseli. Yabancılar Hukuku. 27. Baskı, Ankara, 2022.
  • Çiftçi, Pınar. Medenî Yargılama Hukukunda İspat Hakkı ve Sınırlamaları. Adalet Yayınevi, Ankara, 2018.
  • Congress.Gov, https://www.congress.gov/110/plaws/publ49/PLAW-110publ49.pdf.
  • DeGhetto, Kaitlyn. “What’s in a Name (Political Risk)? A Review of Political Risk and Foreign Investment Decisions.” Cross Cultural & Strategic Management, C. 31, S. 1, 2024, s. 50 – 86.
  • Demir Gökyayla, Cemile/ Süral, Ceyda. “4875 Sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ve Getirdiği Yenilikler.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 6, S. 2, 2004, s. 131-168.
  • Demircioğlu, Yaşar. Medeni Usul Hukukunda İnsan Hakları ve Adil Yargılanma Güvenceleri. Yetkin Yayınları, Ankara, 2007.
  • Doğan, Vahit/ Yılmaz, Alper Çağrı/ İzmirli, Lale Ayhan. Türk Yabancılar Hukuku. 8. Baskı, Savaş Yayınevi, Ankara, 2024.
  • Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Tasarısı ve Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu (1/327), https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c017/tbmm22017090ss0142.pdf). Dominica Citizenship by Investment Unit, https://www.cbiu.gov.dm/wp- content/uploads/2020/10/Commonwealth-of-Dominica-Citizenship-Act.pdf; https://cbiu.gov.dm/wp- content/uploads/2024/07/SRO-No.-8-of-2024.-Commonwealth-of-Dominica-Citizenship-By-Investment- AmdNo.2-Reg.-2024-1-1.pdf.
  • Dost, Süleyman. Yabancı Yatırım Uyuşmazlıkları ve ICSID Tahkimi. Asil Yayın Dağıtım, Ankara, 2006.
  • Döner, Ayhan. Türk Anayasa Hukuku. Yetkin Yayınları, Ankara, 2021.
  • Dündar, Hasan Çağlayan. Türkiye’nin İş Yapma Kolaylığındaki Yolculuğu: B-Ready Raporu ve Yeni Ufuklar. 2024, s. 1-5, https://www.researchgate.net/publication/385001443.
  • Džankić, Jelena. “Immigrant Investor Programmes in the European Union (EU).” Journal of Contemporary European Studies, C. 26, S. 1, 2018, s. 64-80.
  • Ekşi, Nuray. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Hukuku. KHK-703 ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine Göre Hazırlanmış 5. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2018 (yabancılar).
  • Ekşi, Nuray. Milletlerarası Ticaret Hukuku. 4. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2020 (ticaret).
  • Ener, Mustafa Alper. Uluslararası Yatırım Hukuku. Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
  • Er, Selami. “Yabancıların Çalışma İzinleri ve Ön İzin Müessesesi.” Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, S. 4, 2014, s. 176-221.
  • Ercan, Tarık Can. “Yardımcı Kişilerin Sözleşmeyi İhlal Etmeye veya Ticari Bilgileri İfşa Etmeye Yönlendirilmesi.” İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 8, S. 1, 2022, s. 77-94.
  • Erdoğan, Mustafa. Türk Anayasa Hukuku. Hukuk Yayınları, Ankara, 2018.
  • Erdönmez, Güray. “Alman Hukukunda Verilmiş Bazı Mahkeme Kararları Işığında Gizli Yargılama Kavramına Genel Bir Bakış.” Halûk Konuralp Anısına Armağan, Yetkin Yayınları, Ankara, 2009, s. 223-239 (gizli yargılama).
  • Erdönmez, Güray. Medeni Usul Hukukunda Belgelerin İbrazı Mecburiyeti. 2. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2014 (belge ibrazı).
  • Erken, Baki. “Türkiye’de Yabancıların Çalışma İzinlerine İlişkin Kurallar ve Uygulaması.” Türk İdare Dergisi, C. 476, S. 2, 2013, s. 383-414.
  • Erten, Rifat. “Türk Hukukunda Doğrudan Yabancı Yatırımlar.” Türkiye Barolar Birliği Vatandaşlık, Göç, Mülteci ve Yabancılar Hukukundaki Güncel Gelişmeler, Ed. Kay Hailbronner vd., Şen Matbaa, 2009, s. 397-428 (yabancı yatırım).
  • Erten, Rifat. Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununun Türk Yabancılar Hukuku Sistemi İçindeki Yeri ve Rolü. Sözkesen Matbaacılık, Ankara, 2005 (yabancılar hukuku).
  • European Convention on Human Rights (1950), https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/Convention_TUR.
  • Gölcüklü, İlyas. “Güncel Gelişmeler Işığında Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması: Problemler ve Çözüm Önerileri.” Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, C. 40, S. 1, 2020, s. 125-141.
  • Gözler, Kemal. Anayasa Hukukuna Giriş Genel Esaslar ve Türk Anayasa Hukuku. 30. Baskı, Ekin Basım Yayın, Bursa, 2021.
  • Gürbüz Usluel Aslı E.. Türk Özel Hukukunda Özellikle Anonim Şirketlerde Ticari Sırrın Korunması. Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2009.
  • Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/574), TBMM (S. Sayısı: 393), Dönem: 23, Yasama Yılı: 3, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d23/c089/tbmm23089050ss0393.pdf. International Centre for Settlement of Investment Disputes (ICSID), https://icsid.worldbank.org/.
  • Kale, Serdar/ Keser, Salih. “Medeni Yargılama Hukukunda Delil Sistemi.” Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Mehmet Akif Aydın’a Armağan, C. 21, S. 2, 2015, s. 701-725.
  • Karaağaç, Ömür. Nitelikli Yabancı Yatırımcı Kavramı ve Buna Bağlanan Hüküm ve Sonuçlar. Cumhuriyetin Yüzüncü Yılında Milletlerarası Özel Hukuk Kongresi, Ed. Bilgin Tiryakioğlu vd., Yetkin Yayınları, Ankara, 2023, s. 223-244.
  • Karaahmetoğlu, Atanur. “İş Sırrı ve Ticari Sır Bağlamında Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Üyelerinin Rekabet Yasağına Aykırılıktan Doğan Sorumluluğu.” Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, Prof. Dr. M. Fatih UŞAN’a Dekanlıkta 10. Yıl Anısına Teşekkür Armağanı, S. 2, 2022, s. 1293-1334.
  • Karaoğlu, Ali Osman. Yabancı Yatırımların Korunmasında Uluslararası Hukukun Rolü. On İki Levha Yayıncılık, 1. Baskı, İstanbul, 2019.
  • Karslı, Abdurrahim. Medeni Muhakeme Hukuku. 5. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2020.
  • Kaya, Talat. “Dünyadaki Örnekler Işığında Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Uygulamasına Eleştirel Bir Bakış.” İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 12, S. 1, 2021, s. 115-132.
  • Kazancı - İçtihat Bilgi Bankası, https://lib.kazanci.com.tr/. Kiper, Osman. Hukuk Dâvalarında Kanıtlar. Adil Yayınevi, Ankara, 1995.
  • Kuru, Baki. Medenî Usul Hukuku El Kitabı Cilt I. Yetkin Yayınları, Ankara, 2020.
  • Kurt Konca, Nesibe. Medeni Usul Hukukunda Aleniyet İlkesi. Adalet Yayınevi, Ankara, 2009.
  • Konuralp, Halûk. Medenî Usul Hukukunda İspat Kurallarının Zorlanan Sınırları. Yetkin Yayınları, Ankara, 2009.
  • Leġiżlazzjoni Malta, https://legislation.mt/eli/cap/188/eng/pdf; https://legislation.mt/eli/sl/188.6/eng/pdf.
  • Lexpera-Hukuk Bilgi Sistemi, https://www.lexpera.com.tr/.
  • Metin, Yüksel. Ölçülülük İlkesi Karşılaştırmalı Bir Anayasa Hukuku İncelemesi. Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2002.
  • Muşul, Timuçin. Medenî Usul Hukuku. 3. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2012. Özbudun, Ergun. Türk Anayasa Hukuku. 24. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
  • Özekes, Muhammet. Medeni Usul Hukukunda Hukuki Dinlenilme Hakkı. Yetkin Yayınları, Ankara, 2003.
  • Özel, Sibel. “Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Üzerine Bir Değerlendirme.” Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, C. 23, S. 1-2, 2011, s. 599-617.
  • Özraşit, Ticen. Türk, İngiliz ve K.K.T.C. Medeni Usul Hukuklarında Deliller ve Delillerin Toplanmasına İlişkin Temel Kavramlar ile Güncel Sorunlar. On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2017.
  • Öztürk, Necla. Yatırım Yoluyla İkamet Etme ve Vatandaşlık Kazanma. On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2022,
  • Pekcanıtez, Hakan. “Hukuki Dinlenilme Hakkı.”, Prof. Dr. Seyfullah Edis’e Armağan, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayını, İzmir, 2000, s. 753-791.
  • Pekcanıtez, Hakan/ Atalay, Oğuz/ Özekes, Muhammet. Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı, 12. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2024. Sağlam, Fazıl. Temel Hakların Sınırlanması ve Özü. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, Ankara, 1982.
  • Sulu, Muhammed. Ticari Sırların Korunması. 2. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2017.
  • Şener, Sefer/ Kılıç, Cüneyt. “Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Yabancı Sermaye.” Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 1, 2008, s. 22-50.
  • Tanör, Bülent/ Yüzbaşıoğlu, Necmi. 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku. 21. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2023. Tanrıver, Süha. “Hukuk Yargısı (Medeni Yargı) Bağlamında Adil Yargılanma Hakkı.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 53, 2004, s. 191-215 (medeni yargı).
  • Tanrıver, Süha. Medenî Usûl Hukuku, Cilt I. 6. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024 (medeni usul).
  • T.B.M.M. Tutanak Dergisi, Dönem: 22, Yasama Yılı: 1, C. 17, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c017/tbmm22017090.pdf.
  • T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, https://www.sanayi.gov.tr/anlasmalar/yktk/a11602. Tiryakioğlu, Bilgin. Doğrudan Yatırımların Uluslararası Hukukta Korunması. Sözkesen Matbaası, Ankara 2003.
  • Toksoy, Gökçen Elif. Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Kazanılması: Problemler ve Çözüm Önerileri. İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
  • Toraman, Barış. “Medeni Usul Hukukunda İspat Hakkına Dair Bazı Tespit ve Değerlendirmeler.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ’e Armağan, C. 16, Özel Sayı, 2014, s. 1483-1523. Töre, Nazlı. “Yatırım Yoluyla İkamet ve Vatandaşlık, Residence and Citizenship Through Investment.” Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S. 39, 2019, s. 83-108.
  • Töre, İrem. “Geçmişten Günümüze Türkiye’de Yabancı Sermaye Mevzuatı.”, EÜHFD, C. XIX, S. 3-4, 2015, s. 123-148.
  • Turanboy, Asuman. “Ticari Sır.” Prof. Dr. Tuğrul Ansay’a Armağan, Turhan Kitabevi, Ankara, 2006, s. 349-369.
  • Tutumlu, Mehmet Akif. Bilimsel Görüşler ve Yargıtay Kararları Işığında Medenî Yargılama Hukukunda Delillerin İleri Sürülmesi. 4. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2007.
  • Tyler, Tom R. “Procedural Justice and the Courts.”, Court Review, C. 44, S. 1/2, 2007, s. 25-31. Umar, Bilge/ Yılmaz, Ejder. İspat Yükü. 2. Baskı, Kazancı Hukuk Yayınları, 1980.
  • Uşan, M. Fatih. İş Hukukunda İş Sırrının Korunması (Sır Saklama ve Rekabet Yasağı). Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2003.
  • Uygun, Oktay. 1982 Anayasası’nda Temel Hak ve Özgürlüklerin Genel Rejimi. Kazancı Matbaacılık, İstanbul, 1992.
  • UN Trade&Development (UNCTAD), https://unctad.org/publication/world-investment-report-2024.
  • US Citizenship and Immigration Services (USCIS), https://www.uscis.gov/laws-and-policy/legislation/immigration-and-nationality-act; https://www.uscis.gov/sites/default/files/document/policy- manual-updates/20221006-EB5ReformAndIntegrityAct.pdf.
  • US Department of State, https://www.state.gov/reports/2024-investment-climate-statements/turkey/.
  • Üçüncü, Hilal. Medenî Yargılama Hukukunda Kişisel Verilerin ve Sırların Korunması. On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2019. Yackee, Jason Webb. “Bilateral Investment Treaties, Credible Commitment, and the Rule of (International) Law: Do BITs Promote Foreign Direct Investment?.” Law & Society Review, C. 42, S. 4, 2008, s. 805-832.
  • Yeşiltepe, Salih Önder. “Ticari Sır-İş Sırrı.” Doç. Dr. Mehmet SOMER’e Armağan, İstanbul, 2006, s. 403-421.
  • Yıldırım, Fikret. Ticari Sır Bakımından Aleniyet İlkesi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  • Yılmaz, Alper Çağrı. “Mukayeseli Hukukta ve Türk Hukukunda Yatırımcı Vatandaşlık Olgusu: Ius Pecuniae.” Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, C. 38, S. 1, 2018, s. 191-216 (yatırımcı vatandaşlık).
  • Yılmaz, Alper Çağrı. Vatandaşlığın Yatırım Yoluyla Kazanılmasında Fiili İkamet Şartı: Mukayeseli Hukuk ve Türk Hukuku Kapsamında Bir Değerlendirme. Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Özel Hukukta Güncel Meseleler Sempozyumu, Ed. Vahit Doğan vd., Savaş Yayınevi, Ankara, 2019, s. 95-97 (yatırım).
  • Wehrlé, Frédéric/ Pohl, Joachim. “Investment Policies Related to National Security: A Survey of Country Practices.” OECD Working Papers on International Investment, 2016/02, https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2016/06/investment-policies-related-to- national-security_g17a281a/5jlwrrf038nx-en.pdf, s. 1-80.

The Constitutionality Of The Limitation On The Right Of Proof Within The Framework Of The Foreign Direct Investment Law

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 1, 174 - 203, 29.06.2025

Öz

Countries determine their strategies for foreign direct investments within the framework of their sovereign rights. The Foreign Direct Investment Law establishes the basic legal framework for foreign direct investments in Türkiye. According to the preceding law, the statistical information provided by foreign investors to the Undersecretariat regarding their investments can only be used for statistical purposes and cannot be used as evidence. For the administration to be able to claim its rights, it is, however, vital that all information and documentation can be used as evidence. It can be seen from this framework that the relevant regulation is open to discussion from a legal perspective.
This study will first explain the concepts of foreign investor and foreign direct investment. Next, it will be determined whether the statistical information reported by foreign investors regarding their investments can be considered trade secrets under the Foreign Direct Investment Law. Trade secrets and the protection mechanisms provided for them in our law will be discussed in this context. Finally, the right of proof and the constitutional guarantees of this right will be analyzed and the constitutionality of the relevant provision of the Foreign Direct Investment Law, limiting the use of statistical information reported by foreign investors regarding their investments as a means of proof, will be evaluated.

Kaynakça

  • Alangoya, Yavuz. Medeni Usul Hukukunda Vakıaların ve Delillerin Toplanmasına İlişkin İlkeler. Fakülteler Matbaası, İstanbul, 1979.
  • Albayrak, Gökhan. Uluslararası Yatırım Hukukuna Küresel Anayasacılık Yaklaşımı. On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2018.
  • Anayasa Mahkemesi Kararlar Bilgi Bankası, https://kararlarbilgibankasi.anayasa.gov.tr/.
  • Anayurt, Ömer. Anayasa Hukuku Genel Kısım (Temel İlkeler, Kavram ve Kurumlar). 6. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
  • Ani, Layla Qodri, vd. “Foreign Investment in the Era of Globalization: A Review of Legal Protection in the Perspective of National and International Law.” International Conference Restructuring and Transforming Law, C. 3, S. 1, 2024, s.
  • 122-131. Arıkan, Gökçe. “Doğrudan Yabancı Yatırımların Teşviki Bakımından Yabancı Tüzel Kişilerin Türkiye’de Taşınmaz İktisabı.” Ankara Barosu Dergisi, C. 83, S. 1, 2025, s. 1-34.
  • Arkan, Sabih. Ticari İşletme Hukuku. 21. Baskı, Sözkesen Matbaacılık, Ankara, 2015.
  • Arslan, Ramazan, vd. Medenî Usul Hukuku. 9. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023.
  • Atalay, Esra. “Yargısal Temel Haklar.” Prof. Dr. Şükrü Postacıoğlu’na Armağan, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, İzmir, 1997, s. 437-454.
  • Atalay, Oğuz. Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku. 15. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2017.
  • Atalı, Murat/ Ermenek, İbrahim/ Erdoğan, Ersin; Medenî Usûl Hukuku. 7. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
  • Ayhan İzmirli, Lale. “Uluslararası Yatırım Hukukunda ‘Yatırım’ Kavramı.” Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 8, S. 2, 2018, s. 89-131.
  • Bilgin, Mehmet Hüseyin. “Türkiye’ye Yönelik Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının İstihdama Etkisi.” Öneri Dergisi, C. 6, S. 22, 2004, s. 251-258.
  • Bozdağlıoğlu, Yasemin/ Evlimoğlu, Umut. “Türkiye’de Doğrudan Yabancı Sermaye Yatırımlarının Tarihsel Süreçte Gösterdiği Gelişim: Hukuksal ve Ekonomik Yansımaları.” Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, C. 6, S. 11, 2015, s. 32-52.
  • Bozkurt Yüksel, Armağan Ebru. “Ticari Sırların Dijital Ortamda Korunması.” Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, C. 9, S. 33, 2018, s. 143-192. Börü, Levent. Medenî Usûl Hukukunda İddia ve Somutlaştırma Yükü. Yetkin Yayıncılık, Ankara, 2016.
  • Budak, Ali Cem/ Karaaslan, Varol. Medenî Usul Hukuku. 7. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2023.
  • Carlson, David/ Ziegler, Jeffrey. “The Role of Democratic Governance and Indirect Expropriation in International Investment Treaty Violations.” Uluslararası İlişkiler, C. 18, S. 72, 2021, s. 37-49.
  • Cuervo-Cazurra, Alvaro, vd. “Host Country Politics and Internationalization: A Meta-Analytic Review.” Journal of Management Studies, C. 60, S. 1, 2023, s. 204-241. Çal, Sedat. Uluslararası Yatırım Tahkimi ve Kamu Hukuku İlişkisi. Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2009.
  • Çalışkan, Zeynep. “Türkiye’nin Taraf Olduğu İkili ve Çok Taraflı Anlaşmalarda Yatırım Kavramı.”, Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, C. 29, 2010, s. 85-118.
  • Çelikel, Aysel. “Yabancı Yatırımların Teşviki Amacıyla Yapılan Yeni Yasal Düzenlemeler.” Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, C. 23, S. 1-2, 2011, s. 161-72.
  • Çelikel, Aysel/ Öztekin Gelgel, Günseli. Yabancılar Hukuku. 27. Baskı, Ankara, 2022.
  • Çiftçi, Pınar. Medenî Yargılama Hukukunda İspat Hakkı ve Sınırlamaları. Adalet Yayınevi, Ankara, 2018.
  • Congress.Gov, https://www.congress.gov/110/plaws/publ49/PLAW-110publ49.pdf.
  • DeGhetto, Kaitlyn. “What’s in a Name (Political Risk)? A Review of Political Risk and Foreign Investment Decisions.” Cross Cultural & Strategic Management, C. 31, S. 1, 2024, s. 50 – 86.
  • Demir Gökyayla, Cemile/ Süral, Ceyda. “4875 Sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu ve Getirdiği Yenilikler.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 6, S. 2, 2004, s. 131-168.
  • Demircioğlu, Yaşar. Medeni Usul Hukukunda İnsan Hakları ve Adil Yargılanma Güvenceleri. Yetkin Yayınları, Ankara, 2007.
  • Doğan, Vahit/ Yılmaz, Alper Çağrı/ İzmirli, Lale Ayhan. Türk Yabancılar Hukuku. 8. Baskı, Savaş Yayınevi, Ankara, 2024.
  • Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Tasarısı ve Plan ve Bütçe Komisyonu Raporu (1/327), https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c017/tbmm22017090ss0142.pdf). Dominica Citizenship by Investment Unit, https://www.cbiu.gov.dm/wp- content/uploads/2020/10/Commonwealth-of-Dominica-Citizenship-Act.pdf; https://cbiu.gov.dm/wp- content/uploads/2024/07/SRO-No.-8-of-2024.-Commonwealth-of-Dominica-Citizenship-By-Investment- AmdNo.2-Reg.-2024-1-1.pdf.
  • Dost, Süleyman. Yabancı Yatırım Uyuşmazlıkları ve ICSID Tahkimi. Asil Yayın Dağıtım, Ankara, 2006.
  • Döner, Ayhan. Türk Anayasa Hukuku. Yetkin Yayınları, Ankara, 2021.
  • Dündar, Hasan Çağlayan. Türkiye’nin İş Yapma Kolaylığındaki Yolculuğu: B-Ready Raporu ve Yeni Ufuklar. 2024, s. 1-5, https://www.researchgate.net/publication/385001443.
  • Džankić, Jelena. “Immigrant Investor Programmes in the European Union (EU).” Journal of Contemporary European Studies, C. 26, S. 1, 2018, s. 64-80.
  • Ekşi, Nuray. Yabancılar ve Uluslararası Koruma Hukuku. KHK-703 ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerine Göre Hazırlanmış 5. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2018 (yabancılar).
  • Ekşi, Nuray. Milletlerarası Ticaret Hukuku. 4. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2020 (ticaret).
  • Ener, Mustafa Alper. Uluslararası Yatırım Hukuku. Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
  • Er, Selami. “Yabancıların Çalışma İzinleri ve Ön İzin Müessesesi.” Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, S. 4, 2014, s. 176-221.
  • Ercan, Tarık Can. “Yardımcı Kişilerin Sözleşmeyi İhlal Etmeye veya Ticari Bilgileri İfşa Etmeye Yönlendirilmesi.” İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 8, S. 1, 2022, s. 77-94.
  • Erdoğan, Mustafa. Türk Anayasa Hukuku. Hukuk Yayınları, Ankara, 2018.
  • Erdönmez, Güray. “Alman Hukukunda Verilmiş Bazı Mahkeme Kararları Işığında Gizli Yargılama Kavramına Genel Bir Bakış.” Halûk Konuralp Anısına Armağan, Yetkin Yayınları, Ankara, 2009, s. 223-239 (gizli yargılama).
  • Erdönmez, Güray. Medeni Usul Hukukunda Belgelerin İbrazı Mecburiyeti. 2. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2014 (belge ibrazı).
  • Erken, Baki. “Türkiye’de Yabancıların Çalışma İzinlerine İlişkin Kurallar ve Uygulaması.” Türk İdare Dergisi, C. 476, S. 2, 2013, s. 383-414.
  • Erten, Rifat. “Türk Hukukunda Doğrudan Yabancı Yatırımlar.” Türkiye Barolar Birliği Vatandaşlık, Göç, Mülteci ve Yabancılar Hukukundaki Güncel Gelişmeler, Ed. Kay Hailbronner vd., Şen Matbaa, 2009, s. 397-428 (yabancı yatırım).
  • Erten, Rifat. Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanununun Türk Yabancılar Hukuku Sistemi İçindeki Yeri ve Rolü. Sözkesen Matbaacılık, Ankara, 2005 (yabancılar hukuku).
  • European Convention on Human Rights (1950), https://www.echr.coe.int/documents/d/echr/Convention_TUR.
  • Gölcüklü, İlyas. “Güncel Gelişmeler Işığında Yatırım Yoluyla Türk Vatandaşlığının Kazanılması: Problemler ve Çözüm Önerileri.” Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, C. 40, S. 1, 2020, s. 125-141.
  • Gözler, Kemal. Anayasa Hukukuna Giriş Genel Esaslar ve Türk Anayasa Hukuku. 30. Baskı, Ekin Basım Yayın, Bursa, 2021.
  • Gürbüz Usluel Aslı E.. Türk Özel Hukukunda Özellikle Anonim Şirketlerde Ticari Sırrın Korunması. Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2009.
  • Hukuk Muhakemeleri Kanunu Tasarısı ve Adalet Komisyonu Raporu (1/574), TBMM (S. Sayısı: 393), Dönem: 23, Yasama Yılı: 3, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d23/c089/tbmm23089050ss0393.pdf. International Centre for Settlement of Investment Disputes (ICSID), https://icsid.worldbank.org/.
  • Kale, Serdar/ Keser, Salih. “Medeni Yargılama Hukukunda Delil Sistemi.” Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Mehmet Akif Aydın’a Armağan, C. 21, S. 2, 2015, s. 701-725.
  • Karaağaç, Ömür. Nitelikli Yabancı Yatırımcı Kavramı ve Buna Bağlanan Hüküm ve Sonuçlar. Cumhuriyetin Yüzüncü Yılında Milletlerarası Özel Hukuk Kongresi, Ed. Bilgin Tiryakioğlu vd., Yetkin Yayınları, Ankara, 2023, s. 223-244.
  • Karaahmetoğlu, Atanur. “İş Sırrı ve Ticari Sır Bağlamında Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu Üyelerinin Rekabet Yasağına Aykırılıktan Doğan Sorumluluğu.” Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, Prof. Dr. M. Fatih UŞAN’a Dekanlıkta 10. Yıl Anısına Teşekkür Armağanı, S. 2, 2022, s. 1293-1334.
  • Karaoğlu, Ali Osman. Yabancı Yatırımların Korunmasında Uluslararası Hukukun Rolü. On İki Levha Yayıncılık, 1. Baskı, İstanbul, 2019.
  • Karslı, Abdurrahim. Medeni Muhakeme Hukuku. 5. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2020.
  • Kaya, Talat. “Dünyadaki Örnekler Işığında Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Uygulamasına Eleştirel Bir Bakış.” İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 12, S. 1, 2021, s. 115-132.
  • Kazancı - İçtihat Bilgi Bankası, https://lib.kazanci.com.tr/. Kiper, Osman. Hukuk Dâvalarında Kanıtlar. Adil Yayınevi, Ankara, 1995.
  • Kuru, Baki. Medenî Usul Hukuku El Kitabı Cilt I. Yetkin Yayınları, Ankara, 2020.
  • Kurt Konca, Nesibe. Medeni Usul Hukukunda Aleniyet İlkesi. Adalet Yayınevi, Ankara, 2009.
  • Konuralp, Halûk. Medenî Usul Hukukunda İspat Kurallarının Zorlanan Sınırları. Yetkin Yayınları, Ankara, 2009.
  • Leġiżlazzjoni Malta, https://legislation.mt/eli/cap/188/eng/pdf; https://legislation.mt/eli/sl/188.6/eng/pdf.
  • Lexpera-Hukuk Bilgi Sistemi, https://www.lexpera.com.tr/.
  • Metin, Yüksel. Ölçülülük İlkesi Karşılaştırmalı Bir Anayasa Hukuku İncelemesi. Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2002.
  • Muşul, Timuçin. Medenî Usul Hukuku. 3. Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2012. Özbudun, Ergun. Türk Anayasa Hukuku. 24. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
  • Özekes, Muhammet. Medeni Usul Hukukunda Hukuki Dinlenilme Hakkı. Yetkin Yayınları, Ankara, 2003.
  • Özel, Sibel. “Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Üzerine Bir Değerlendirme.” Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, C. 23, S. 1-2, 2011, s. 599-617.
  • Özraşit, Ticen. Türk, İngiliz ve K.K.T.C. Medeni Usul Hukuklarında Deliller ve Delillerin Toplanmasına İlişkin Temel Kavramlar ile Güncel Sorunlar. On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2017.
  • Öztürk, Necla. Yatırım Yoluyla İkamet Etme ve Vatandaşlık Kazanma. On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2022,
  • Pekcanıtez, Hakan. “Hukuki Dinlenilme Hakkı.”, Prof. Dr. Seyfullah Edis’e Armağan, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayını, İzmir, 2000, s. 753-791.
  • Pekcanıtez, Hakan/ Atalay, Oğuz/ Özekes, Muhammet. Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı, 12. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2024. Sağlam, Fazıl. Temel Hakların Sınırlanması ve Özü. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, Ankara, 1982.
  • Sulu, Muhammed. Ticari Sırların Korunması. 2. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2017.
  • Şener, Sefer/ Kılıç, Cüneyt. “Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Yabancı Sermaye.” Bilgi Sosyal Bilimler Dergisi, S. 1, 2008, s. 22-50.
  • Tanör, Bülent/ Yüzbaşıoğlu, Necmi. 1982 Anayasasına Göre Türk Anayasa Hukuku. 21. Baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2023. Tanrıver, Süha. “Hukuk Yargısı (Medeni Yargı) Bağlamında Adil Yargılanma Hakkı.” Türkiye Barolar Birliği Dergisi, S. 53, 2004, s. 191-215 (medeni yargı).
  • Tanrıver, Süha. Medenî Usûl Hukuku, Cilt I. 6. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2024 (medeni usul).
  • T.B.M.M. Tutanak Dergisi, Dönem: 22, Yasama Yılı: 1, C. 17, https://www5.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/TBMM/d22/c017/tbmm22017090.pdf.
  • T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, https://www.sanayi.gov.tr/anlasmalar/yktk/a11602. Tiryakioğlu, Bilgin. Doğrudan Yatırımların Uluslararası Hukukta Korunması. Sözkesen Matbaası, Ankara 2003.
  • Toksoy, Gökçen Elif. Yatırım Yoluyla Vatandaşlık Kazanılması: Problemler ve Çözüm Önerileri. İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi Ekonomi ve Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2023.
  • Toraman, Barış. “Medeni Usul Hukukunda İspat Hakkına Dair Bazı Tespit ve Değerlendirmeler.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Prof. Dr. Hakan PEKCANITEZ’e Armağan, C. 16, Özel Sayı, 2014, s. 1483-1523. Töre, Nazlı. “Yatırım Yoluyla İkamet ve Vatandaşlık, Residence and Citizenship Through Investment.” Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S. 39, 2019, s. 83-108.
  • Töre, İrem. “Geçmişten Günümüze Türkiye’de Yabancı Sermaye Mevzuatı.”, EÜHFD, C. XIX, S. 3-4, 2015, s. 123-148.
  • Turanboy, Asuman. “Ticari Sır.” Prof. Dr. Tuğrul Ansay’a Armağan, Turhan Kitabevi, Ankara, 2006, s. 349-369.
  • Tutumlu, Mehmet Akif. Bilimsel Görüşler ve Yargıtay Kararları Işığında Medenî Yargılama Hukukunda Delillerin İleri Sürülmesi. 4. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2007.
  • Tyler, Tom R. “Procedural Justice and the Courts.”, Court Review, C. 44, S. 1/2, 2007, s. 25-31. Umar, Bilge/ Yılmaz, Ejder. İspat Yükü. 2. Baskı, Kazancı Hukuk Yayınları, 1980.
  • Uşan, M. Fatih. İş Hukukunda İş Sırrının Korunması (Sır Saklama ve Rekabet Yasağı). Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2003.
  • Uygun, Oktay. 1982 Anayasası’nda Temel Hak ve Özgürlüklerin Genel Rejimi. Kazancı Matbaacılık, İstanbul, 1992.
  • UN Trade&Development (UNCTAD), https://unctad.org/publication/world-investment-report-2024.
  • US Citizenship and Immigration Services (USCIS), https://www.uscis.gov/laws-and-policy/legislation/immigration-and-nationality-act; https://www.uscis.gov/sites/default/files/document/policy- manual-updates/20221006-EB5ReformAndIntegrityAct.pdf.
  • US Department of State, https://www.state.gov/reports/2024-investment-climate-statements/turkey/.
  • Üçüncü, Hilal. Medenî Yargılama Hukukunda Kişisel Verilerin ve Sırların Korunması. On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2019. Yackee, Jason Webb. “Bilateral Investment Treaties, Credible Commitment, and the Rule of (International) Law: Do BITs Promote Foreign Direct Investment?.” Law & Society Review, C. 42, S. 4, 2008, s. 805-832.
  • Yeşiltepe, Salih Önder. “Ticari Sır-İş Sırrı.” Doç. Dr. Mehmet SOMER’e Armağan, İstanbul, 2006, s. 403-421.
  • Yıldırım, Fikret. Ticari Sır Bakımından Aleniyet İlkesi. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2015.
  • Yılmaz, Alper Çağrı. “Mukayeseli Hukukta ve Türk Hukukunda Yatırımcı Vatandaşlık Olgusu: Ius Pecuniae.” Milletlerarası Hukuk ve Milletlerarası Özel Hukuk Bülteni, C. 38, S. 1, 2018, s. 191-216 (yatırımcı vatandaşlık).
  • Yılmaz, Alper Çağrı. Vatandaşlığın Yatırım Yoluyla Kazanılmasında Fiili İkamet Şartı: Mukayeseli Hukuk ve Türk Hukuku Kapsamında Bir Değerlendirme. Antalya Bilim Üniversitesi Hukuk Fakültesi Milletlerarası Özel Hukukta Güncel Meseleler Sempozyumu, Ed. Vahit Doğan vd., Savaş Yayınevi, Ankara, 2019, s. 95-97 (yatırım).
  • Wehrlé, Frédéric/ Pohl, Joachim. “Investment Policies Related to National Security: A Survey of Country Practices.” OECD Working Papers on International Investment, 2016/02, https://www.oecd.org/content/dam/oecd/en/publications/reports/2016/06/investment-policies-related-to- national-security_g17a281a/5jlwrrf038nx-en.pdf, s. 1-80.
Toplam 91 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Hukuk (Diğer)
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Vildan Sezişli 0000-0002-4750-8421

Gönderilme Tarihi 13 Şubat 2025
Kabul Tarihi 6 Mayıs 2025
Erken Görünüm Tarihi 4 Haziran 2025
Yayımlanma Tarihi 29 Haziran 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

MLA Sezişli, Vildan. “Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu Çerçevesinde İspat Hakkına Getirilen Sınırlamanın Anayasa’ya Uygunluğu Sorunu”. Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 8, sy. 1, 2025, ss. 174-03.

17742

Bu eser Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.