KDV İade Taleplerinin Vergi İnceleme Raporu Sonucuna Bağlanması Uygulamasının Kaldırılan Özel Esaslar Müessesesi Bağlamında Değerlendirilmesi

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 3, 1370 - 1393, 31.12.2025

Emine Alaşahin , Ümit Süleyman Üstün

Öz

Hayatın her alanında vergi müessesesiyle karşılaşan gerçek ve tüzel kişiler, tarihsel süreçte vergi ödemekten kaçınır hale gelmiş ve bazı yöntemler geliştirerek daha az vergi ödemeyi yahut hiç vergi ödememeyi amaçlamışlardır. İlerleyen tarihsel süreçte devletler; vergi tahsilatını artırmak amacıyla vergi muafiyetleri ve vergi istisnaları içeren düzenlemeler yapmışlardır.
Çeşitli vergi kanunlarında vergi istisnaları ve vergi muafiyetleri düzenlenmiştir. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunda ve 28983 sayılı Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde düzenlenen vergi istisnalarından biri de KDV iadesidir. Söz konusu iadeden yararlanma şartları Kanunda ve Tebliğde açıkça düzenlenmiştir. İnsanın tabiatı gereği kendi istek ve menfaatlerini ön planda tutarak hak ihlallerine yol açabilen bir varlık olması hasebiyle hukuk düzeninin korunması amacıyla müeyyide kavramı ortaya çıkmış ve vergiye teşvik amacıyla düzenlenen KDV iadesinin kötüye kullanılarak haksız yere iade alınmasını engellemek maksadıyla 28983 sayılı Katma Değer vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Özel Esaslar müessesesi düzenlenmiştir. Söz konusu düzenleme 31.10.2024 tarihli 32708 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 52 Seri Nolu Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Çalışmanın konusu özel esaslar müessesesi, özel esasların Anayasaya uygunluğu, özel esasların kaldırılması ile yerine ihdas edilen iadelerin vergi inceleme raporuna göre yerine getirilmesine dair uygulama ve yeni uygulamanın özel esasların devamı niteliğinde olup olmadığı ile Anayasaya uygunluğu meselesidir. Bu kapsamda öncelikle özel esaslar müessesesi açıklanacak, akabinde özel esaslar uygulamasının 1982 Anayasasına uygunluğu tartışılacak, sonrasında özel esasların kaldırılması ve yerine gelen iadelerin vergi inceleme raporuna göre yerine getirilmesine dair uygulama hakkında Tebliğe istinaden bilgiler verilecek ve yeni uygulamanın özel esasların devamı niteliğinde olup olmadığı ile Anayasaya uygunluğu meselesi hakkında fikirlerimiz sunulacaktır.

Anahtar Kelimeler

Vergi iadesi , Özel Esaslar , Vergi İnceleme Raporu , Sahte Belge , Muhteviyatı İtibariyle Yanıltıcı Belge.

Evaluatıon Of The Practıce Of Relatıng Vat Refund Requests To The Result Of The Tax Audıt Report In The Context Of The Abolıshed Specıal Prıncıples Instıtutıon

Öz

The real and legal persons who encounter taxes in all areas of life have avoided tax payments in the historical process and aimed not paying less tax payments or no taxes by developing some methods. States in the historical process of jealousy; they have made regulations with tax exemptions and tax exemptions to increase tax collection.
Tax exemptions and tax exemptions are regulated in various tax laws. The Value Added Tax No. 3065 is the VAT refund of one of the tax exemptions issued in the Law No. 28983. The terms of use of this return are clearly arranged in the Law and Communiqué. In order to protect the legal scheme, the fact that it has been a asset that can lead to the right violations by keeping its own requests and interests in the forefront of the subject of the human being, the concept of the individual has arisen, and to prevent the return of the VAT issued in order to promote tax, was held by the purpose of preventing the unjusting place by misuse of the tax return on 28983. This arrangement was removed in force with the Communiqué on the Amendment in the General Application Communiqué of 52 Series No Value Value Added Tax published in the Official Gazette dated 31.10.2024 dated 32708.
The special principles of the study are the subject of compliance with the Constitutional compliance of the special principles, the implementation of the amendments to the tax examination report of the alleged returns to the removal of special principles and the special principles of the new application are a matter of compliance to the Constitution. In this context, the special principles will be explained, the special principles of the island will be discussed in compliance with the Constitution of 1982, then information will be given to the Communiqué on the implementation of the removal of special principles and the execution of the corresponding returns according to the tax review report, and our ideas will be presented on the issue of compliance to the Constitution with whether the special principles of the new application are more and more.

Anahtar Kelimeler

Tax refund , Special Principles , Tax Review Report , Fake Document , Disruptcy Document.

Kaynakça

• Akgüner, Tayfun. İdare Hukuku. 9. Baskı, Der Kitabevi, İstanbul, 2021.
• Akyılmaz, Bahtiyar/Sezginer, Murat/Kaya, Cemil. Türk İdare Hukuku. 12. Baskı, Savaş Yayınevi, Ankara, 2020.
• Baykara, Bekir. "Özel Esaslar veya Kod Listesi Kavramı ve Hukuka Aykırılığı Üzerine", Yaklaşım Dergisi, S. 244, Nisan 2013.
• Çağan, Nami. Vergilendirme Yetkisi, Kazancı Hukuk Yayınları, İstanbul, 1982.
• Çakmakçı, Ali/Köseer, Semra. Sahte Belge ve Vergi Kaçakçılık Suçları. Seçkin Yayıncılık, Ankara 2019.
• Ertürk Kara, Merve. Kişi Hak ve Özgürlüklerinin Korunmasında İdari Yargının Rolü. Yüksek Lisans Tezi, Konya, 2019.
• İnce, Eyyup. Türk Vergi Sisteminde Vergi İadeleri, Doktora Tezi, İstanbul, 2016.
• Gözler, Kemal. Hukukun Temel Kavramları. 18. Baskı, Ekin Yayınları, Bursa, Ağustos 2018.
• Hacıgül, Hasan. "Mali idarenin "Olumsuz Mükellefler Listesi ya da Koda Alma" Uygulaması ve Hukuksal Durumu.” Yaklaşım, Sayı:192, Aralık, 2008.
• Karakoç, Yusuf. “Anayasal Vergilendirme İlkeleri Üzerine Bir Değerlendirme” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 15, 2013.
• Öncel, Mualla / Kumrulu, Ahmet / Çağan, Nami / Göker, Cenker. Vergi Hukuku, 31. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2022.
• Öncü, Kerem. “Katma Değer Vergisi İadesi Yönünden Özel Esaslar.” Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C:6, S:1, 2023.
• Sancakdar, Oğuz/Us, Eser/Kasapoğlu Turhan, Mine/ Önüt, Lale Burcu/Seyhan, Serkan. İdare Hukuku Teorik Çalışma Kitabı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2018.
• Sevgili Gençay, Fatma Didem. “Adsız Düzenleyici İşlemlerin Normlar Hiyerarşisindeki Yeri.” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 63, S. 2, 2014.
• Süt, Çağıl. Kod Listelerinin Hukuka Uygunluğu, Prof. Dr. Mualla ÖNCEL’e Armağan, C. II, Ankara Üniversitesi Yayınları No: 243, Ankara, 2009.
• Şenyüz, Doğan / Yüce, Mehmet / Gerçek, Adnan. Vergi Hukuku, Ekin Basım Yayın Dağıtım, Bursa, 2022.
• Taylar, Yıldırım. “Özel Esaslara İlişkin Uygulama ve Yargı Kararları Perspektifinden Vergi Hukukunda Hukuka Aykırı Bir İşlemden Hukuka Uygun Bir Tarhiyat Çıkıp Çıkmayacağı Sorunu”. İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 12, S. 2, 2021.
• Taylar, Yıldırım/Gök, Özgecan/Demirbaş Aksüt, Burcu/Artun, Emine Sevcan. Mükellef Haklarının Korunması Bakımından Hukukî Güvenlik İlkesi. Oniki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2020.
• Ulusoy, Ali. Yeni Türk İdare Hukuku. 2. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara 2019.
• Yaltı, Billur. “Kod Listelerinden KDV İadesi Risk Analiz Sistemine Geçiş: KDV İndirim Hakkının Sınırlandırılmasına İlişkin Değerlendirmeler.” Vergi Sorunları Dergisi, 258(10), 2010.
• Yılmaz Furtuna, Elif. “Vergi Hukukunda Lekelenmeme Hakkı.” Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 17, S. 2, 2022.
• Yargı Kararları
• Adana 2. Vergi Mahkemesi, E. 2024/1015, K. 2024/1277.
• Adana 2. Vergi Mahkemesi, E. 2024/1237, K. 2024/1273.
• Adana 2. Vergi Mahkemesi, E. 2024/1304, K. 2024/1307.
• Adana BİM. 1. VDD., E. 2024/1059, K. 2024/1399.
• Adana BİM. 1. VDD., E. 2024/1204, K. 2024/1862.
• Adana BİM. 1. VDD., E. 2024/695, K. 2024/1480.
• Adana BİM. 1. VDD., E. 2024/725, K. 2024/1477.
• AYM., E. 2017/19, K. 2018/11, T. 14.02.2018 (ET: 04.02.2025 https://www.lexpera.com.tr/resmi- gazete/metin/anayasa-mahkemesinin-14-2-2018-tarihli-ve-e-2017-19-k-2018-11-sayili-karari-30369-2018- 11)
• Dan. 3. D., T. 13.05.2015, E. 2014/11851, K. 2015/3173.
• Dan. 4. D., T.14.01.2008, E.2007/4095, K.2008/1.
• Dan. 9. D., T. 17.01.2008, E. 2006/3921, K. 2008/230.
• Gaziantep Vergi Mahkemesi, E. 2024/1111, K. 2024/1032.
• Gaziantep Vergi Mahkemesi, E. 2024/938, K. 2024/937.
• İstanbul 11. Vergi Mahkemesi, E. 2024/1733, K. 2024/1863.
• İstanbul 13. Vergi Mahkemesi, E. 2024/2139, K. 2024/1969.
• Konya 1. Vergi Mahkemesi, E. 2024/142, K. 2024/471.
• Konya 1. Vergi Mahkemesi, E. 2024/452, K. 2024/610.
• Konya 2. Vergi Mahkemesi, E. 2024/28, K. 2024/504.
• Konya BİM 1. VDD, T. 27.03.2025, E.2025/139, K. 2025/290.
• Konya BİM 2. İDD, E. 2018/2171, K. 2019/40 (ET: 04.02.2025 https://www.lexpera.com.tr/ictihat/bolge-idare-mahkemesi/konya-bim2-idd-e-2018-2171-k-2019-40-t-15-1-2019)
• Mersin 1. Vergi Mahkemesi, E. 2023/1240, K.2024/333.