Yeni Barınma Modellerinin Aile Konutu Niteliğine İlişkin Değerlendirmeler

Öz

Aile konutu, evlilik birliği devam ettiği sürece eşlerin yaşam faaliyetlerinin yoğunlaştığı, eşlerce aile yaşamının merkezi konumuna getirilen, konut olarak kullanılmaya elverişli taşınır veya taşınmaz eşyadır. Aile konutuna ilişkin bu tanımda onun her ne kadar taşınır veya taşınmaz eşya olduğundan söz edilmekteyse de akla öncelikle geleneksel konut tipleri gelmektedir. Bununla birlikte, özellikle son yüzyılda ekonomik sebepler, doğal afetler, minimalist yaşam tarzının tercihi, doğayı koruma düşüncesi, doğa ile içiçe olma arzusu gibi çeşitli nedenlerle yeni barınma modellerinin artışı söz konusu olmuştur. Bu artışta özellikle uzun izolasyon süreçlerinin yaşandığı COVID-19 pandemisinin de etkisi olmuştur. Tiny house, konteyner ev, karavan ve bungalov bu yeni barınma modellerinden bazıları olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu yeni konut tiplerinde yaşamayı seçen aileler bakımından, konutun aile konutu niteliğine sahip olup olmadığının ve buna bağlı olarak da aile konutuna ilişkin hükümlerden yararlanıp yararlanılamayacağının tespiti önem taşımaktadır. Çalışmamızda, yeni konut tiplerinin aile konutu niteliğine ilişkin değerlendirmeler yapılması amaçlanmaktadır. Bu amaç doğrultusunda, öncelikle aile konutunun unsurlarına ve özelliklerine yer verilmesi planlanmakta, ardından yeni konut tiplerine ilişkin açıklamalara ve konuya ilişkin değerlendirmelere yer verilmesi arzu edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Aile konutu
• Tiny house
• Konteyner ev
• Bungalov
• Karavan

Legal Assessment On The Qualification of New Housing Models As Matrimonial Homes

Öz

A matrimonial home is a movable or immovable property suitable for use as a residence, where the spouses' daily activities are concentrated and which is designated by the spouses as the center of their family life for the duration of the marriage. Although the definition refers to movable or immovable property, the traditional types of housing that first come to mind when the term “residence” is used also apply to matrimonial homes. However, especially in the last century, there has been an increase in new housing models for various reasons, such as economic considerations, natural disasters, the preference for a minimalist lifestyle, the desire to protect nature, and the aspiration to the live closer to nature. The COVID-19 pandemic, which involved particularly long periods of isolation, also contributed to this trend. Tiny houses, container homes, trailers, and bungalows are among these models. For families who choose to live in these new housing types, it is important to determine whether the residence qualifies as a matrimonial home and, consequently, whether they can benefit from the provisions related to matrimonial homes. The aim of this study is to evaluate whether these new housing types qualify as matrimonial homes. In this context, we first explain the elements and characteristics of a matrimonial home, then describe the new housing types, and finally present a legal evaluation on the subject.

Anahtar Kelimeler

• Matrimonial home
• Tiny house
• Container Home
• Bungalow
• Trailer

Kaynakça

1. Acar, Faruk. Aile Hukukumuzda Aile Konutu-Mal Rejimleri ve Eşin Yasal Miras Payı. 6. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2021.
2. Akıntürk, Turgut / Ateş, Derya. Aile Hukuku. 25. Baskı, Beta Basım Yayın, İstanbul, 2024.
3. Alexander, Lisa T. “Tiny Homes: A Big Solution to American Housing Insecurity.” Harvard Law & Policy Review, C. 15, 2021, s. 471-509. Antalya, O. Gökhan. Eşya Hukuku, Cilt IV/1, 4. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2021.
4. Armutcuoğlu, Can Yalçın. “Aile Konutuna Sağlanan Koruma ve Aile Konutu Şerhinin Hukuki Niteliği.” MÜHF-HAD, C. 17, S. 1-2, 2011, s. 413-436.
5. Ayan, Serkan. Evlilik Birliğinin Korunması. 1. Baskı, Türkiye Barolar Birliği Yayınları, Ankara, 2004. Aydın, Şefika / Özdamar, Esen Gökçe. “Türkiye’de Tiny House Hareketinin Ortaya Çıkış Süreci ve Yol Açtığı Sosyo- Mekânsal Etkilere İlişkin Nitel Bir Araştırma.” İdeal Kent Dergisi, C. 16, S. 46, 2024, s. 1936-1965.
6. Barlas, Nami. “Yeni Türk Medeni Kanunu Hükümleri Çerçevesinde Eşler Arası Hukuki İşlem Özgürlüğü ve Sınırları.” Prof. Dr. Necip Kocayusufpaşaoğlu İçin Armağan, 1. Baskı, Seçkin Yayıncılık, İstanbul, 2004, s. 115-143.
7. Baş, Seda / Kozanoğlu, Seda / Baş, Sezgin. “Hukuki Boyutlarıyla Tiny House.” Adalet Dergisi, S. 71, 2023/2, s. 999- 1038.
8. Baştürk, Adem. “Türk Hukukunda Aile Konutu, Aile Konutuna İlişkin Sınırlamanın Hukuki Niteliği ve Üçüncü Kişilere Etkisi.” Legal Hukuk Dergisi, S. 53, 2007, s. 1523-1549.

9. Bütün Yılmaz, Derya Gülsüm. Taşınmaz Malikinin Sorumluluğu (TMK m.730). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2025.
10. Ceylan, Ebru. “Yeni Türk Medeni Kanunu’nda Aile Konutunun Önemi.” TBB Dergisi, S. 128, 2017, s. 203-230. Cumalı, Gamze. Aile Konutu ve Kira İlişkileri. Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, 2012.
11. Çabri, Sezer. “Aile Konutu Şerhi.” Prof. Dr. Ergon A. Çetingil ve Prof. Dr. Rayegan Kender'e 50. Birlikte Çalışma Yılı Armağanı, 1. Baskı, Çizgi Basım Yayım, İstanbul, 2007, s. 401-415.
12. Çizmecioğlu, Ceren / Tanrıverdi Kaya, Ayşegül. “Küçük Ev Hareketi Üzerine Tematik Bir Derleme.” Mimarlık, Planlama ve Tasarım Alanında Yeni Trendler, Ed. Alper Çabuk/ Hüseyin Samet Aşıkkutlu, 1. Baskı, Duvar Yayınları, İzmir, 2022, s. 7-23.
13. Doğan, Bayram. “Anayasa Hukuku Açısından Konut Hakkı.” Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 31, S. 3, 2023, s. 1321-1356.
14. Doğan, Murat. “Medeni Kanunun Getirdiği Yeni Bir Müessese: Aile Konutu.” AÜEHFD, C. VI, S. 1-4, 2002, s. 285-300 (Doğan, 2002).
15. Doğan, Murat. “Kira Sözleşmesi.” Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Ed. Turgut Öz, 1. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2023 (Doğan, 2023).
16. Dural, Mustafa / Öğüz, Tufan / Gümüş, Mustafa Alper. Türk Özel Hukuku Cilt III, Aile Hukuku. 19. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2024.
17. Erdem, Mehmet / Makaracı Başak, Aslı. Aile Hukuku. 2. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
18. Eren, Fikret. Borçlar Hukuku Özel Hükümler. 11. Baskı, Legem Yayınevi, Ankara, 2023 (Eren, Özel Hükümler).
19. Eren, Fikret. Mülkiyet Hukuku, 4. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2016 (Eren, Mülkiyet). Ford, Jasmine / Gomez-Lanier, Lilia. “Are Tiny Homes Here to Stay? A Review of Literature on the Tiny House Movement.” Family And Consumer Sciences Research Journal, C. 45, S. 4, 2017, s. 394-405.
20. Gök, Hasan. “Küçük Ev (Tiny House) ve Ağaç Evlerin (Bungalov) İmar Hukukundaki Yeri.” Kırklareli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 1, S. 1, Aralık 2023, s. 559-574.
21. Gümüş, Mustafa Alper. Teoride ve Uygulamada Evliliğin Genel Hükümleri ve Mal Rejimleri (TMK m. 185-281). 1. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2008 (Gümüş, 2008).
22. Gümüş, Mustafa Alper. Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Cilt I. 3. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2013 (Gümüş, 2013).
23. Günel, Mustafa Cahit. “Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Taraf Olduğu Konut ve Çatılı İşyeri Kiralarına Uygulanacak Hukuk (TBK m. 339/f. II).” İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 72, S. 1, 2014, s. 831-850.
24. Hasenböhler, Franz. “Die Wirkungen der Ehe im allgemeinen, Art. 159-180 Kommentar zum Schweizerischen Zivilgesetzbuch, Das Familienrecht, 1. Abteilung: Das Eherecht (Art. 90-251 ZGB).” ZK - Zürcher Kommentar Band/Nr. II/1c, Ed. Verena Bräm, 3. Baskı, Schulthess Polygraphischer Verlag AG, Zürich, 1998, s. 387-445.
25. Hausheer, Heinz / Reusser, Ruth / Geiser, Thomas. “ZGB 169, Die Wirkungen der Ehe im allgemeinen, Art. 159-180 ZGB Schweizerisches Zivilgesetzbuch, Das Familienrecht, Das Eherecht.” BK - Berner Kommentar Band/Nr. II/1/2, Ed. Heinz Hausheer, 2. Baskı, Stämpfli Verlag AG, Bern, 1999, s. 364-406.
26. Higi, Peter / Wildisen, Christoph. “OR Art. 273a, Die Miete, Art. 269-273c OR.” ZK- Zürcher Kommentar, Ed. Peter Higi, Anton Bühlmann, Christoph Wildisen, 5. Baskı, Schulthess Juristische Medien AG, Zürich-Basel-Genf, 2022, s. 919- 928.
27. Hüseyin, İhsan. “Aile Konutu: Kavram, Üzerindeki Haklar ve Korunması.” AÜHFD, C. 67, S. 3, 2018, s. 577-604.
28. İnceoğlu, M. Murat. Kira Hukuku, Cilt 2. 1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2014. Kamacı, Mahmut. “Aile Konutu ve Hak Sahibi Eşin Bu Konutla İlgili Tasarruflarına Diğer Eşin Katılma Hakkı (Rıza) (TMK.’nun 194. Maddesi).” Yargıtay Dergisi, C. 30, S. 1-2, Ocak-Nisan 2004, s. 113-138. Karaaslan, Nur Selcen / Parlak Biçer, Z. Özlem. “Mobil Konut Üretiminin Mevzuat Açısından Değerlendirilmesi.” Online Journal of Art and Design, C. 11, S. 5 (Özel Sayı), 2023, s. 527-546.
29. Kılıçoğlu, Ahmet M. “Aile Konutu ve Konut Eşyası ile Sağlanan Koruma.” Prof. Dr. Bilge Öztan'a Armağan, 1. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2008, s. 527-544 (Kılıçoğlu, Aile Konutu).
30. Kılıçoğlu, Ahmet M. Aile Hukuku. 7. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2024 (Kılıçoğlu, Aile Hukuku).
31. Kohler, Daniela. “Der Ausschluss aus dem Stockwerkeigentum und die Familienwohnung.” Luzerner Tag des Stockwerkeigentums 2018. Ed. Amédéo Wermelinger, Stämpfli Verlag AG, Bern, 2018, s. 59-83.
32. Nebioğlu Öner, Şebnem. “Aile Konutunun Özellikleri, Unsurları, Koruma Süresi ve Korunma Nedenleri.” TBB Dergisi, C. 24, S. 97, 2011, s. 117-154.
33. Oğuzman, M. Kemal / Seliçi, Özer / Oktay-Özdemir, Saibe. Eşya Hukuku. 25. Bası, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2023. Öztan, Bilge. Aile Hukuku. 6. Bası, Turhan Kitabevi, Ankara, 2015.
34. Schlumpf, Michael / Fraefel, Christian. “Art. 169, Personen- und Familienrecht Art. 1–456 ZGB-Partnerschaftsgesetz.” CHK - Handkommentar zum Schweizer Privatrecht, Ed. Ruth Arnet/ Peter Breitschmid/ Alexandra Jungo, 4. Baskı, Schulthess Juristische Medien AG, Zürich, 2023, s. 572-576.
35. Schmid, Ursula. “ZGB 169, ZGB Kommentar Schweizerisches Zivilgesetzbuch.” OFK - Orell Füssli Kommentar (Navigator.ch), Ed. Jolanta Kren Kostkiewicz / Stephan Wolf / Marc Amstutz / Roland Fankhauser, 4. Baskı, Orell Füssli Verlag AG, Zürich, 2021, s. 395-397.
36. Serdar, İlknur. “1756 (2014/4) Sayılı Genelge Kapsamında Aile Konutu Şerhi.” Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 21, S. 2, 2019, s. 583-628.
37. Shearer, Heather / Burton, Paul. “Towards a Typology of Tiny Houses.” Housing, Theory And Society, C. 36, S. 3, 2019, s. 298–318 (Shearer/ Burton, 2019).
38. Shearer, Heather / Burton, Paul. “Tiny houses: movement or moment?.” Housing Studies, C. 38, S. 3, 2023, s. 360– 382 (Shearer/ Burton, 2023).
39. Sirmen, A. Lâle. Eşya Hukuku. 11. Baskı, Legem Yayınevi, Ankara, 2023. Süzer, Aysu / Yamaçlı, Ruşen. “Barınma Sorununa Sürdürülebilir Bir Çözüm Olarak Tiny House.” Journal of Architecture, Engineering & Fine Arts, C. 5, S. 1, 2023, s. 17-32.
40. Şıpka, Şükran. Aile Konutu ile İlgili İşlemlerde Diğer Eşin Rızası. 2. Baskı, Beta Basım Yayım, İstanbul, 2004.
41. Umlauft, Nastassja. “Tiny Houses: Zerplatzt der „Traum vom mobilen Wohnen“ an der Genehmigungsbedürftigkeit?.” ZfBR, S. 1, 2025, s. 25-29. Usta, Sinan. “Yargı Kararları Işığında Aile Konutu Şerhinin Etkisi.” Terazi Hukuk Dergisi, S. 224, Nisan 2025, s. 79-96.
42. Vail, Katherine M. "Saving the American Dream: The Legalization of the Tiny House Movement.” University of Louisville Law Review, C. 54, S. 2, 2016, s. 357-379.
43. Vurucu, Çıdam Nur. Türk Medeni Kanunu’nda Aile Konutu Üzerindeki Hukuki İşlemler ve Sınırları. 1. Baskı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2021. Yavuz, Cevdet / Acar, Faruk / Özen, Burak. Borçlar Hukuku Dersleri (Özel Hükümler). 15. Baskı, Beta Basım Yayım, İstanbul, 2018.
44. Yavuz, Cevdet / Acar, Faruk / Özen, Burak. Türk Borçlar Hukuku Özel Hükümler, Birinci Cilt. 11. Baskı, Beta Basım Yayım, İstanbul, 2022.
45. Yelmen, Adem. “Taşınır Yapı Niteliğinde Kabul Edilen Şeyler Üzerine Bir İnceleme.” AÜHFD, C. 73, S. 3, 2024, s. 2015-2046.
46. Yılmaz, Süleyman. Medeni Hukuk Cilt III, Aile Hukuku, 1. Baskı, Yetkin Yayınları, Ankara, 2023.
47. Zevkliler, Aydın / Gökyayla, K. Emre. Borçlar Hukuku Özel Borç İlişkileri. 18. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2018.