İhtiyati Tedbir Kararının Uygulanması

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 3, 1303 - 1326, 31.12.2025

Cengiz Serhat Konuralp

Öz

İhtiyati tedbirin amaçları, devam eden yargılama süresince var olan mevcut durumun korunmasını sağlamak ya da uyuşmazlık konusu hakkında verilecek hükmü güvence altına almaktır. İhtiyati tedbir kararı, ihtiyati tedbir müessesenin amaçlarını gerçekleştirmesi bakımından tek başına yeterli olmayıp kararın uygulanması da gerekmektedir. İhtiyati tedbir kararının uygulanmadan uzun bir süre ayakta kalması kötüye kullanıma açık bir durum ortaya çıkarmaktadır. Bu durumun önüne geçebilmek için Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.393/1'de ihtiyati tedbir kararının uygulanmasının, bu kararın, tedbir isteyen tarafa tefhim veya tebliğinden itibaren bir hafta içinde talep edilmek zorunda olduğu kabul edilmiştir. Bazı ihtiyati tedbir türleri açısından ihtiyati tedbir kararının uygulanmasının talep edilmesinin zorunlu olup olmadığı tartışılmaktadır. İhtiyati tedbir kararının uygulanması, kararı veren mahkemenin yargı çevresinde bulunan veya tedbir konusu mal ya da hakkın bulunduğu yer icra dairesinden talep edilir. Ancak mahkeme, kararında belirtmek suretiyle, ihtiyati tedbirin uygulanmasında, yazı işleri müdürünü de görevlendirebilir. İhtiyati tedbirin uygulanması sırasında tutanak düzenlenecek; tutanağın bir örneği tedbirin icrası sırasında hazır bulunmayan taraflara ve duruma göre üçüncü kişiye tebliğ edilecektir. İhtiyati tedbiri uygulayan memur gerektiği takdirde zor kullanabilecektir. İhtiyati tedbirin uygulanmasına ilişkin emre uymama ihtiyati tedbire muhalefet kapsamında yaptırıma bağlanmıştır. Bu çalışmada, ihtiyati tedbir kararının uygulanması doktrindeki görüşler ve uygulamada ortaya çıkabilecek sorunlar göz önüne alınarak incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

İhtiyati tedbir , İhtiyati tedbirin uygulanması , İcra dairesi , Yazı işleri müdürü

Implementation Of Interim Measure Award

Öz

The purposes of the interim measure are to ensure the preservation of the current situation during the ongoing trial or to secure the decision to be given on the subject of the dispute. An interim measure award alone is not sufficient to achieve the objectives of the interim measure institution, and the award must also be implemented. The fact that an interim measure award remains in force for a long time without being implemented creates a situation open to abuse. In order to prevent this situation, it has been accepted in Code of Civil Procedure Art.393/1 that the implementation of the interim measure award must be requested within one week from the date of notification or pronounce of this decision to the party who requests the interim measure. It is debated whether it is mandatory to request the implementation of an interim measure award for some types of interim measures. The implementation of the interim measure award is requested from the enforcement office within the jurisdiction of the court that issued the award or where the property or right subject to the measure is located. However, the court may also assign the justices' chief executive to implement the interim measure by specifying it in its award. A record will be prepared during the implementation of the interim measure; a copy of the record will be served on the parties who were not present during the implementation of the measure and, depending on the situation, on the third party. The officer who implements the interim measure may use force if necessary. Failure to comply with the order regarding the implementation of the interim measure is subject to sanctions within the scope of opposition to the interim measure. In this study, the implementation of the interim measure award is examined by taking into account the opinions in the doctrine and the problems that may arise in practice.

Anahtar Kelimeler

Interim measure , Implementation of interim measure , Enforcement office , Justices' chief executive

Kaynakça

• Albayrak, Adem. İhtiyati Tedbir, Adalet Yayınevi, Ankara, 2017.
• Alangoya, H. Yavuz / Yıldırım, M. Kâmil / Deren-Yıldırım, Nevhis. Medenî Usul Hukuku Esasları, 7. bsk., Beta Yayıncılık, İstanbul, 2009.
• Arslan, Ramazan. “Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun Geçici Hukuki Korumalar Konusunda Getirdiği Yenilikler”, Bankacılar Dergisi, Özel Sayı, 2013, s.7-27.
• Arslan, Ramazan / Yılmaz, Ejder / Taşpınar Ayvaz, Sema / Hanağası, Emel. Medenî Usul Hukuku, 6. bsk., Yetkin Yayınları, Ankara, 2020.
• Atalı, Murat / Ermenek, İbrahim / Erdoğan, Ersin. Medenî Usûl Hukuku, 7. bs., Yetkin Yayınları, Ankara, 2024.
• Baytaz, Abdullah Batuhan / Acar, Ayşe Ece. “İhtiyati Tedbire Muhalefet”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, C.29, S.2, Özel Sayı, 2023, s.945-962.
• Belgesay, Mustafa Reşit. Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Şerhi, 2. bs., İstanbul Üniversitesi Yayınları, C.I, İstanbul, 1939.
• Berkin, Necmettin M.. Medeni Usul Hukuku Esasları, Hamle Matbaası, İstanbul, 1969.
• Bohnet, François. “La procédure sommaire selon le Code de procédure civile suisse”, Revue jurassienne de jurisprudence (RJJ), 2008/3, Tribunal cantonal JU, 2009, s.263-316.
• Budak, Ali Cem / Karaaslan, Varol. Medenî Usul Hukuku. 7. bs., Filiz Kitabevi, İstanbul, 2023.
• Çiftçi, Murat Özgür. Medeni Yargılama Hukukunda İstinaf, 3. bsk., On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2016.
• Deren-Yıldırım, Nevhis. Haksız Rekabet Hukuku ile Fikri ve Sınai Mülkiyet Hukuku’nda İhtiyati Tedbirler, 2. bsk., Alkım Yayınevi, İstanbul, 2002.
• Ercan, İbrahim. “İhtiyati Tedbir Kararına Muhalefet Edenlerin Cezalandırılması (HUMK M.113/A)”, Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.11, S.1-2, 2003, s.9-22.
• Erişir, Evrim. Geçici Hukuki Korumanın Temelleri ve İhtiyati Tedbir Türleri, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2013.
• Göksu, Mustafa. “Hukuk Muhakemeleri Kanununa Göre İhtiyati Tedbirin Uygulanmasını Talep Etme Zorunluluğu”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.16, S.2014, 2014, s.1253-1273.
• Görgün, L. Şanal / Börü, Levent / Toraman, Barış / Kodakoğlu, Mehmet. Medenî Usûl Hukuku, 9. bsk., Yetkin Yayınları, Ankara, 2020.
• Haldy, Jacques. “Les procédures spéciales”, Le Code de procédure civile, Herausgeber: Foëx, Bénédict / Jeandin, Nicolas, Schulthess, Genève, 2011, s.131-152.
• Huber, Lucius / Jutzeler, Michel. Kommentar zur Schweizerischen Zivilprozessordnung (ZPO), Herausgeber: Sutter-Somm, Thomas / Lötscher, Cordula / Leuenberger, Christoph / Seiler, Benedikt, 4. Auflage, B.2, Schulthess, Zürich, 2025, s.2442-2557.
• Jauernig, Othmar / Berger, Christian. Zwangsvollstreckungs und Insolvenzrecht, 22. Auflage, Verlag C.H. Beck, München, 2007.
• Jeandin, Nicolas. “Mesures provisionnelles en matière civile: première et seconde instance / III. – Conclusion”,
• Les mesures provisionnelles en procédures civile, pénale et administrative, Éditeur: Bohnet, François / Dupont,
• Anne-Sylvie, Helbing Lichtenhahn Verlag, Bâle, 2015, s.19-46.
• Kaplan, Mikail Bora. Sınai Mülkiyet Kanunu’nda İhtiyati Tedbirler, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2018
• Karslı, Abdurrahim. Medeni Muhakeme Hukuku, 5. bsk., Filiz Kitabevi, İstanbul, 2020.
• Konuralp, Cengiz Serhat. “6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na Göre İhtiyati Tedbirler”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.71, S.2, 2013, s.225-274.
• Konuralp, Cengiz Serhat. İcra ve İflas Hukukunda İhtiyati Tedbirler, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2013.
• Kuru, Baki / Arslan, Ramazan / Yılmaz, Ejder. Medenî Usul Hukuku Ders Kitabı, 24. bsk., Yetkin Yayınları, Ankara, 2013.
• Kuru, Baki. Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6 C., Demir Demir Müşavirlik ve Yayıncılık Ltd. Şti., C.IV, İstanbul, 2001.
• Kuru, Baki. Medenî Usul Hukuku El Kitabı, 2 C., Yetkin Yayınları, C.II, Ankara, 2020.
• Lackmann, Rolf. Zwangsvollstreckungsrecht, 8. Auflage, Verlag Franz Vahlen, München, 2007.
• Mıstaçoğlu, Yasemin. Medeni Usul Hukukunda İhtiyati Tedbir Yargılaması, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2020.
• Musielak, Hans-Joachim. Kommentar zur Zivilprozessordnung, 8. neubearbeitete Auflage, Verlag Franz Vahlen, München, 2011.
• Özekes, Muhammet. “Fikir ve Sanat Eserleri Hukukunda İhtiyati Tedbir”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, C.4, S.2, 2002, s.89-138.
• Özekes, Muhammet. İcra ve İflas Hukukunda İhtiyati Haciz, Seçkin Yayınevi, Ankara, 1999.
• Özekes, Muhammet. Pekcanıtez Usûl Medenî Usûl Hukuku, 16. bs., On İki Levha Yayıncılık, C.V, İstanbul, 2025.
• Özkan, Hasan. Açıklamalı-İçtihatlı İhtiyati Tedbir, Delil Tespiti ve İhtiyati Haciz ile Kamu Alacağının Tahsilinde İhtiyati Haciz, Seçkin Yayıncılık, 3. bsk., Ankara, 2001.
• Özkök, Süleyman. İhtiyati Tedbirler (HUMK 101-113/A), Turhan Kitabevi, Ankara, 2002.
• Pekcanıtez, Hakan / Atalay, Oğuz / Özekes, Muhammet. Medenî Usûl Hukuku Ders Kitabı, 12. bs., On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2024.
• Postacıoğlu, İlhan E. / Altay, Sümer. Medenî Usûl Hukuku Dersleri, 8. bs., Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2020.
• Postacıoğlu, İlhan E.. Medeni Usul Hukuku Dersleri, 6. bs., İstanbul Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 1975.
• Spühler, Karl. Schweizerische Zivilprozessordnung, Schulthess, Zürich-Genf, 2023
• Spühler, Karl / Tenchio, Luca / Infanger, Dominik. Schweizerische Zivilprozessordnung, 3. Auflage, Helbing Lichtenhahn Verlag, Basel, 2017.
• Tanrıver, Süha. Medenî Usûl Hukuku, 2 C., Yetkin Yayınları, C.II, Ankara, 2021.
• Umar, Bilge. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, 2. bsk., Yetkin Yayınları, Ankara, 2014.
• Üstündağ, Saim. İhtiyati Tedbirler [Geçici Hukuki Himaye (Koruma) Önlemleri], Fakülteler Matbaası, İstanbul, 1981.
• Üstündağ, Saim. Medeni Yargılama Hukuku, 7. bsk., Nesil Matbaacılık, C.I-II, İstanbul, 2000.
• Yılmaz, Ejder. Geçici Hukuki Himaye Tedbirleri, 2 C., Yetkin Yayınları, C.I, Ankara, 2001.
• Yılmaz, Ejder. Hukuk Muhakemeleri Kanunu Şerhi, 4 C., 4. bsk., Yetkin Yayınları, C.IV, Ankara, 2021.
• Yılmaz, Orhan. İhtiyati Tedbirler, 2. bs., İvriz Matbaası, Konya, (tarih yok).
• Zöller, Richard. Zivilprozessordnung, 22. neubearbeitete Auflage, Verlag Dr. Otto Schmidt, Köln, 2001.