Üniversitelerarası Kurulun Etik İhlal Kararı Üniversiteyi Bağlar Mı?

Öz

Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) doçent adaylarının eser incelemesi sırasında jüriler tarafından yapılan etik ihlal iddiaları üzerine bir etik ihlal olup olmadığının tespiti için bir süreç başlatmakta, süreç sonunda etik ihlal olduğuna karar verirse adayın doçentlik başvurusunu iptal etmekte ve öğretim elemanı olarak çalışan doçent adaylarının kadrolarının bulunduğu üniversitelere disiplin soruşturmasına başlanarak kendi (ÜAK) yaptığı tespitler uyarınca disiplin cezası verilmesi amacıyla bildirimde bulunmaktadır. Bu bildirim yazısında ÜAK, üniversitelerin yeniden inceleme ve karar verme yetkisi bulunmadığını, yeniden etik inceleme yapılmaksızın etik komisyonu tarafından tespit edilen etik ihlalin karşılığı olan disiplin cezasının uygulanması gerektiğini belirtmektedir. Üniversitelerden bir kısmı bu yöndeki yazılara istinaden doçent adaylarına disiplin cezası verirken bir kısmı ise yeniden bir soruşturma yaparak etik ihlal olup olmadığını bir daha değerlendirmekte ve bu değerlendirme uyarınca disiplin cezası vermekte veya vermemektedir. Uygulamada iki farklı durumla karşılaşılması, ÜAK’ın etik ihlale ilişkin kararının niteliğinin ve bu kararın üniversitelerin disipline ilişkin yetkileri üzerinde nasıl bir etkisi olduğunun tespitini gerektirmektedir. Bu tespitin yapılabilmesi için öncelikle üniversitelerin ve Üniversitelerarası Kurulun Türk idare teşkilatındaki yerinin belirlenmesi, sonra da bu iki idare arasındaki hukuki ilişkinin ortaya konması gerekmektedir. Bunlar tespit edildikten sonra da ÜAK’ın disipline ilişkin kararının üniversiteleri bağlayıp bağlamadığı idarenin bütünlüğü, kanunilik ve üniversitelerin özerkliği uyarınca bir değerlendirmeye tabi tutulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• üniversite
• Üniversitelerarası kurul
• etik ihlal
• disiplin
• özerklik

Does the Interuniversity Board’s Decision On Ethical Violations Bind The University?

Öz

When an allegation of ethical violation arises during the review of the works of associate professor candidates, the Interuniversity Board initiates a procedure regarding this allegation. If it is determined that an ethical violation has occurred at the end of the procedure, the candidate's application for associate professorship will be revoked. Also the university where the personnel works is noticed that disciplinary penalty should be taken. In this notification, the Board states that the university does not have the authority to reconsider the decision, and that the disciplinary penalty must be taken in response to the ethical violation. Some universities are complying with this decision while others are not. The differing disciplinary decisions of the universities necessitate a determination of the qualification of the Board's decisions regarding ethical violations. To make this determination, at first it is necessary to define the place of universities and the Interuniversity Board within the Turkish administrative organization. Secondly, the legal relationship between these two administrations needs to be revealed. Once these are revealed, whether the decision of the Board regarding discipline is binding on universities is subject to consideration in accordance with the principles of administrative integrity, legality, and the university autonomy.

Anahtar Kelimeler

• university
• Interuniversity Board
• ethical violation
• discipline
• autonomy

Kaynakça

1. Akyılmaz, Bahtiyar / Sezginer, Murat / Kaya, Cemil. Türk İdare Hukuku, Seçkin Yayınları, 18. Baskı, Ankara, 2024.
2. Alpkaya, Gökçen. “UNESCO'nun 1997 Tarihli Kararı Işığında Akademik Özgürlük”, Prof. Dr. Cevat Geray’a Armağan, Mülkiyeliler Birliği Yayınları, 2001, s. 229-244.
3. Azrak, A. Ülkü. “Devlet ve Üniversite”, İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, C. 9, S. 1-3, 1988, s. 23- 37.
4. Bingöl, Bilge. “Üniversite Özerkliğinin Değişen Tanımı ve Üniversitelerin Yeniden Yapılandırılması”, Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 2, S. 2, 2021, s. 39–75.
5. Bulut, Nihat. “Bilim Özgürlüğü: İçeriği Ve Sınırlandırılması Sorunu”, Atatürk Üniversitesi Erzincan Hukuk Fakültesi Dergisi, C. 9, S. 1-2, 2005, s. 23-39.
6. Duran, Lütfi. İdare Hukuku Ders Notları, İstanbul 1982.
7. Erdem, Ali Rıza. “Üniversite Özerkliği: Mali, Akademik ve Yönetsel Açıdan Yaklaşım”, Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, C. 3, S. 2, 2013, s. 97-107.
8. European University Association. Lisbon Declaration, Europe’s Universities Beyond 2010: Diversity With A Common Purpose, 2007, https://ehea.info/Upload/document/ consultive/eua/EUA_Lisbon_Declaration_582744.pdf , (ET: 23.07.2025).

9. European University Association. University Autonomy In Europe I, Exploratory Study, 2009, https://www.eua.eu/publications/reports/university-autonomy-in-europe-i-exploratory-study.html , (ET: 11.01.2026).
10. Giritli, İsmet, vd. İdare Hukuku, Der Yayınları, İstanbul, 2013.
11. Gözler, Kemal. İdare Hukuku, Cilt I, Ekin Kitabevi, 3. Baskı, Bursa, 2019.
12. Günday, Metin. İdare Hukuku, 10. Baskı, Ankara 2013.
13. Kaboğlu, Ö. İbrahim. Özgürlükler Hukuku, Güncellenmiş 5. Baskı, AFA, İstanbul, 1993.
14. Kamu Yönetimi Sözlüğü. 2. Baskı, TODAİE Yayınları, Ankara 2008.
15. Karahanoğulları, Onur. İdarenin Hukukla Kavranması, 3. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2015.
16. Korkut, Hüseyin. “Üniversite Özerkliği”, 1993, https://educationandscience.ted.org.tr/ article/view/204, (ET: 20.11.2025).
17. Özay, İl Han. Devlet, İdari Rejim ve Yargısal Korunma, İstanbul, 1986.
18. Özay, İl Han. Günışığında Yönetim, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2004.
19. Özbudun, Ergun. Türkiye’de Demokratikleşme Süreci, Anayasa Yapımı ve Anayasa Yargısı, 1. Baskı, İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 2014.
20. San, Coşkun. “Bir Toplumsal Kurum Olan Üniversite’de Özerklik ve Bilim Özgürlüğü”, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, C. 48, S. 1, 1993, s. 149-153.
21. Ulusoy, Ali. Yeni Türk İdare Hukuku, Yetkin Yayınları, Ankara, 2019.
22. UNESCO. Recommendation concerning the Status of Higher-Education Teaching Personnel 1997,https://www.right-to-education.org/sites/right-to-education.org/files/resource-attachments/ILO _UNESCO_Recommendation_Concerning_the_Status_of_Teachers_1966_En.pdf, (ET: 05.09.2025).
23. World University Service. The Lima Declaration On Academic Freedom And Autonomy Of Institutions of Higher Education, https://www.cesaer.org/content/7-administration/legal-affairs/values/lima-declaration.pdf , (ET: 05.01.2026).
24. Yaşar, Hasan Nuri. İdare Hukuku, Der Yayınları, İstanbul, 2014.
25. Yayla, Yıldızhan. İdare Hukuku, 1. Baskı, Beta Yayınları, İstanbul, 2009.
26. Yıldırım, Turan, vd. İdare Hukuku, On İki Levha Yayıncılık, Güncellenmiş 5. Baskı, İstanbul, 2013.
27. Yıldırım, Turan. Türkiye’nin İdari Teşkilatı, 5. Baskı, Alkım Kitabevi, İstanbul, 2007.