Necmettin Erbakan'ın Siyaset Anlayışında Güçlü Bir Sömürü Aracı Olarak Siyonizm Vurgusu

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 209 - 224, 27.12.2025

Samet Ünlü

Öz

Bu araştırma, Necmettin Erbakan’ın Siyonizm söyleminin Türkiye’nin iç siyaseti, toplumsal algıları, uluslararası ilişkileri ve ekonomik politikaları üzerindeki etkilerini incelemektedir. Erbakan, Siyonizm’i yalnızca İsrail’in politikalarıyla sınırlı bir hareket olarak değil, küresel finans sistemlerini, medya tekellerini ve siyasi güç dengelerini yönlendiren hegemonik bir yapı olarak değerlendirmiştir. Bu söylem, özellikle muhafazakâr ve İslamcı kesimler tarafından benimsenmiş, Batı karşıtlığı ve ekonomik bağımsızlık söylemleriyle birleşerek siyasi mobilizasyonun önemli bir unsuru haline gelmiştir. Araştırma, Erbakan’ın bu söyleminin seçmen davranışlarını nasıl etkilediğini, destekçileri ile muhalifleri arasındaki görüş ayrılıklarını ve Türkiye’de siyasi kutuplaşmaya nasıl katkı sağladığını ele almaktadır. Batı yanlısı çevreler ve büyük sermaye grupları, Erbakan’ın söylemini dış politika ve ekonomi açısından riskli bir yaklaşım olarak görürken, destekçileri bunu emperyalist güçlere karşı bir bağımsızlık mücadelesi olarak değerlendirmiştir. Erbakan’ın Siyonizm söylemi, Türkiye siyasetinde derin ideolojik ve politik etkiler yaratmış, günümüz siyasetinde farklı aktörler tarafından çeşitli bağlamlarda yeniden yorumlanmaya devam eden bir miras bırakmıştır.

Anahtar Kelimeler

Erbakan siyaseti , küresel güç , milli görüş , siyonizm

The Emphasis on Zionism as a Powerful Instrument of Exploitation in Necmettin Erbakan’s Political Thought

Öz

This study examines the impact of Necmettin Erbakan’s Zionism discourse on Turkey’s domestic politics, public perception, international relations, and economic policies. Erbakan viewed Zionism not merely as a movement limited to Israel’s policies but as a hegemonic structure influencing global financial systems, media monopolies, and political power dynamics. This discourse was particularly embraced by conservative and Islamist circles, merging with anti-Western sentiments and economic independence narratives to become a key element of political mobilization. The study explores how Erbakan’s discourse influenced voter behavior, the divisions it created between supporters and opponents, and its contribution to political polarization in Turkey. While pro-Western circles and major financial groups perceived Erbakan’s rhetoric as a risky approach to foreign policy and economics, his supporters regarded it as a struggle for independence against imperialist powers. Erbakan’s Zionism discourse has left deep ideological and political impacts on Turkish politics and continues to be reinterpreted by various political actors in contemporary politics.

Anahtar Kelimeler

Erbakan's politics , global power , national vision , zionism

Kaynakça

• Althusser, L. (2010). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları. (Çev. N. Tansel). İthaki Yayınları.
• Anderson, B. (2020). Hayali cemaatler: milliyetçiliğin kökenleri ve yayılması. (Çev. İ. Savaşır). Metis Yayınları.
• Arendt, H. (2019). Totalitarizmin kaynakları 1: Antisemitizm. (Çev. B. S. Şener). İletişim Yayınları.
• Arpacı, İ., & Karadağ, A. (2018). Türkiye’de Yahudi milliyetçiliğinin siyasal bir mesele olarak ele alınışı: Necmettin Erbakan örneğinde bir analiz. Adamakademi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 219–244. https://doi.org/10.31679/adamakademi.386553
• Bilgenoğlu, A., & Gürsoy, B. (2023). “Dağı yerinden oynatmak”: Necmettin Erbakan’ın dış politika perspektifinde Türkiye merkezli İslam birliğinin imkânı. Avrasya Uluslararası Araştırma Dergisi, 11(36), 340–362. https://doi.org/10.33692/avrasyad.1303581
• Bozkurt, C. (2013). Türk siyasetinde İslam Demokrat Partisi ve kamuoyundaki yankıları. History Studies, 5(2), 79–106.
• Brenner, L. (2003). Zionism in the age of the dictators: A reappraisal. Zed Books.
• Butler, J. (2012). Parting ways: Jewishness and the critique of Zionism. Columbia University Press.
• Chomsky, N. (1999). Fateful triangle: The United States, Israel & the Palestinians (Updated ed.). South End Press.
• Chomsky, N., & Herman, E. S. (1988). Manufacturing consent: The political economy of the mass media. Pantheon.
• Çarkoğlu, A., & Kalaycıoğlu, E. (2009). The rising tide of conservatism in Turkey. Palgrave Macmillan.
• Çarkoğlu, A., & Rubin, B. (2006). Religion and politics in Turkey. Routledge.
• Çelik, M., & Koç, A. (2021). Necmettin Erbakan’ın siyasal söyleminde Siyonizm kavramı üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(76), 119–130.
• Dal, Z. (2022). Türkiye ekonomisinde Erbakan modeli ve D-8 teşkilatı (Yayımlanmamış doktora tezi). Kastamonu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Duran, B. (2018). Cumhuriyet dönemi İslamcılığı. T. Bora & M. Gültekingil (Ed.). Modern Türkiye’de siyasî düşünce: Cilt 6, İslamcılık (ss. 29–156). İletişim Yayınları.
• Erbakan, N. (2019). Yeni bir dünya ve adil düzen. MGV Yayınları.
• Erbakan, N. (2020a). Davamız (I. Cilt). Aktaş Yayınları.
• Erbakan, N. (2020b). İslam ve ilim. MGV Yayınları.
• Erbakan, N. (2021). Arkasındakilerle ve Türkiye’nin kayıplarıyla darbe. MGV Yayınları.
• Erbakan, N. (2022a). Milli görüş iktidarı: niçin ve nasıl? MGV Yayınları.
• Erbakan, N. (2022b). Adil ekonomik düzen: faizsiz bir dünya. MGV Yayınları.
• Erbakan, N. (2022c). İslam birliği. MGV Yayınları.
• Erbakan, N. (2025). Davam-ne yaptıysam Allah rızası için yaptım. Yeni Devir Yayınları.
• Fanon, F. (2024). Yeryüzünün lanetlileri. (Çev. Ş. Süer). İletişim Yayınları.
• Foucault, M. (2019). Hapishanenin doğuşu. (Çev. M. A. Kılıçbay). İmge Kitabevi.
• Gramsci, A. (2014). Hapishane defterleri. (Çev. A. Cemgil). Belge Yayınları.
• Harvey, D. (2024). Neoliberalizmin kısa tarihi. (Çev. A. Onocak). Sel Yayıncılık.
• Herzl, T. (1997). Der Judenstaat (Reprint ed.). Dover Publications.
• Kara, H. (2020). Söylemden ideolojiye: Erbakan ve Millî Görüş. Uluslararası Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Dergisi. 6(2). 178–194.
• Khalidi, R. (2006). The iron cage: The story of the Palestinian struggle for statehood. Beacon Press.
• Kimmerling, B. (1983). Zionism and territory: The socioterritorial dimensions of Zionist politics. University of California Institute of International Studies.
• Marx, K. (2019). Das Kapital (Çev. M. Selik). Flipper Yayıncılık.
• Mearsheimer, J. J., & Walt, S. M. (2007). The Israel lobby and U.S. foreign policy. Farrar, Straus and Giroux.
• Mert, N. (2007). Merkez sağın kısa tarihi. Selis Kitaplar.
• Nye, J. S. (2023). Yumuşak güç: Dünya siyasetinde başarının araçları (Çev. R. İ. Aydın). Serbest Akademi Yayınları.
• Pappé, I. (2006). The ethnic cleansing of Palestine. Oneworld.
• Peled, Y. (2015). Digital advocacy and the Israeli–Palestinian conflict. In S. C. (Ed.). Handbook of digital politics (ss. 70–85). Routledge.
• Said, E. W. (1998). Oryantalizm (Çev. N. Uzel). İrfan Yayınları.
• Sand, S. (2009). The invention of the Jewish people. Verso.
• Segev, T. (2000). One Palestine, complete: Jews and Arabs under the British Mandate. Henry Holt.
• Shafir, G. (1996). Land, labor and the origins of the Israeli–Palestinian conflict, 1882–1914. University of California Press.
• Stiglitz, J. E. (2002). Globalization and its discontents. W. W. Norton.
• Tuğrul, T. (2019). Millî Görüş mefkûresinde İslâm birliği ve D-8 – Teori ve pratik. Din ve Bilim – Muş Alparslan Üniversitesi İslami İlimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 23–49.
• Weber, M. (2023). Ekonomi ve toplum (Cilt 1) (Çev. L. Boyacı). Runik Kitap.
• Yavuz, M. H. (2003). Islamic political identity in Turkey. Oxford University Press.
• Yavuz, M. H. (2005a). Millî Görüş hareketi: Muhalif ve modern gelenek. Y. Aktay (Ed.), Modern Türkiye’de siyasi düşünce: Cilt 6, İslamcılık (ss. 591–603). İletişim Yayınları.
• Yavuz, M. H. (2005b). Modernleşen Müslümanlar: Nurcular, Nakşiler, Millî Görüş ve AK Parti (Çev. A. Yıldız). Kitap Yayınevi.
• Yılmaz, M. (2022). Necmettin Erbakan örneğinde Türk dış politikasının İslamcı eleştirisi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, 5(2), 125–143.
• Zuboff, S. (2021). Gözetleme kapitalizmi çağı. (Çev. T. Uzunçelebi). Okuyan Us.