REFİK HALİD KARAY’IN SİYASİ KİMLİĞİ IŞIĞINDA “DELİ” ADLI TİYATRO ESERİ

Yazar, gazeteci ve siyasi kimliğiyle yirminci yüzyıl Türk edebiyatının önemli isimleri arasında yer alan Refik Halid, özellikle siyasi mizah ve sosyolojik içerikli kalem tecrübeleriyle, Türk siyasi tarihinde etkinliğini uzun süre korur. Yazarın kaleminin niteliğini belirleyen ve aynı zamanda yaşamının seyrini de değiştiren eleştirel ve muhalif tavrı, uzun bir sürgün döneminin başlıca sebebidir. Bu açıdan hayatında en önemli yaşanmışlıkları, deneyimleri barındıran sürgünlük dönemi, yazarın eserlerinde arka planda sezdirdiği siyasi olaylar ve yapılanmalarla yer alır. Bu doğrultuda kurguladığı eserlerinden olan “Deli” adlı tiyatro ise yazarın diğer eserlerinden farklı bir konuma sahiptir. Nitekim Refik Halid bu eser ile Atatürk’ün takdirini kazanarak yurda dönüşünü kolaylaştırır. Eğitim, bilim, kadın-erkek eşitliği ve dil konusunda gerçekleştirilen değişikliklerin takdir edildiği eserde modernizmin kimi uygulamalarda taklit unsuruna dönüşmesi, bireysel ve toplumsal alanda meydana gelen ikiliğe işaret eder. Bu açıdan geniş bir zaman yapısına sahip olan eserde gelenek ve modernizme yönelik algı, kişiler üzerinden aktarılırken yazarın benimsediği üslup ve kurduğu içerik eleştireldir.