COVİD-19'UN İNSANLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE FİZİKSEL AKTİVİTELERİ ÜZERİNE ETKİSİ

Duran Kuru; Yunus Dursun

doi:10.30783/nevsosbilen.1018656

COVİD-19'UN İNSANLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE FİZİKSEL AKTİVİTELERİ ÜZERİNE ETKİSİ

Öz

Çalışmanın amacı, Covid-19 salgını sebebiyle evde karantina altında kalmanın gıda tüketim sıklığı ve fiziksel aktivite sıklığı üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Araştırmanın ana kütlesi, Türkiye’de farklı bölgelerde bulunan 18 yaş ve üstü bireylerden oluşmaktadır. Ana kütleyi oluşturan bireyler arasından kolayda örnekleme yöntemiyle 411 kişiye ulaşılmış, 7 katılımcı araştırma kriterlerini karşılamamasından dolayı çıkartılmış ve 404 kişi araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırmada online anket ile ulaşılan verilere SPSS paket programıyla Wilcoxon Signed-Rank testi, tek yönlü varyans analizi Kruskal-Wallis testi ve Mann-Whitney U testi yapılmıştır. Analiz sonuçlarına göre, fiziksel aktivite sıklıklarından; hareketsiz davranışlarda medeni durum ve yaş arasında, hafif aktif davranışlarda çalışma durumları arasında, çok aktif davranışlarında cinsiyet arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Ancak, orta derecede aktif fiziksel aktiviteler ile hiçbir grup arasında anlamlı farklılıklar bulunamamıştır. Ayrıca, tüm gruplar için Covid-19 öncesi ve sırasında hareketsiz davranışta yüksek düzeyde artışlar, fiziksel aktivite sıklıklarının tüm derecelerinde (hafif aktif, orta derecede aktif ve çok aktif) ise, yarı yarıya düşüşler gözlemlenmiştir. Son olarak, katılımcıların yaşları ve çalışma durumları itibariyle beslenme alışkanlıkları arasında istatistiki açıdan anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Arora, T. ve Grey, I. (2020). Health behaviour changes during Covid-19 and the potential consequences: A mini-review. Journal of Health Psychology, 25(9), 1155–1163.
Ammar, A., Brach, M., Trabelsi, K., Chtourou, H., Boukhris, O., Masmoudi, L., … Houekelmann, A. (2020). Effects of Covıd-19 home confinement on eating behaviour and physical activity: Results of the ECLB-Covıd19 international online survey. Nutrients, 12 (6), 1583.
Antunes, R. ve Frontini, R. (2021). Physical activity and mental health in Covid-19 times: an editorial. Sleep Medicine, 77, 295–296.
AHDB. (2020). How will Covid-19 Lockdown Impact Our Eating Habits? Retrieved 11 May 2021 from https://ahdb.org.uk/news/consumer-insight-how-will-covid-19-lockdown-impact-our-eating-habits
Biddle, S.J.H., Garcia Bengoechea, E., Pedisic, Z., Bennie, J., Vergeer, I. ve Wiesner, G. (2017). Screen time, other sedentary behaviours, and obesity risk in adults: A review of reviews. Current Obesity Reports 6(2): 134–147.
Brooks, S.K., Webster, R.K., Smith, L.E., Woodland, L., Wessely, S., Greenberg, N. ve Rubin, G.J. (2020). The psychological impact of quarantine and how to reduce it: rapid review of the evidence. The Lancet, (395), 10227, 912–920.
Campana, B., Brasiel, P.G., de Aguiar, A.S. ve Luquetti, S.C. (2019). Obesity and food addiction: similarities to drug addiction. Obesity Medicine, 100136.
Carroll, N., Sadowski, A., Laila, A., Hruska, V., Nixon, M., Ma, D.W.L., ve Haines, J. (2020). The Impact of Covid-19 on health behavior, stress, financial and food security among middle to high ıncome Canadian families with young children. Nutrients, 12 (8), 2352.

Chekroud, S.R., Gueorguieva, R., Zheutlin, A.B., Paulus, M., Krumholz, H.M., Krystal, J.H. ve Chenkroud, A.M. (2018). Association between physical exercise and mental health in 1.2 million individuals in the USA between 2011 and 2015: A crosssectional study. The Lancet Psychiatry, 5(9): 739–746.
Chen, P., Mao, L., Nassis, G.P., Harmer, P., Ainsworth, B.E. ve Li, F. (2020). Coronavirus disease (Covid-19): The need to maintain regular physical activity while taking precautions. Journal of Sport and Health Science, 9(2), 103–104.
Cihan, E. ve Pirinççi, C.Ş. (2020). Covid-19 pandemi sürecinde genç popülasyonun yaşam kalitesinin fiziksel aktivite seviyesi ve depresyon düzeyi ile ilişkisi. Selçuk Sağlık Dergisi, (1) (Covid-19 Özel Sayı), 41-53.
Çulfa, S., Yıldırım, E. ve Bayram, B. (2021). Covid-19 pandemi süren insanlarda değişen beslenme alışkanlıkları ile obezite ilişkisi. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, (6), 135 – 142.
Deschasaux-Tanguy, M., Druesne-Pecollo, N., Esseddik, Y., Edelenyi, F.S., Alles, B. Andreeva, V., ... Touvier, M. (2021). Diet and physical activity during the Covıd-19 lockdown period (March-May 2020): results from the French NutriNet-Sante cohort study. The American Journal of Clinical Nutrition, 113 (4), 924–938.
Di Renzo, L., Gualtieri, P., Pivari, F., Soldati, L., Attina, A., Cinelli, G., … De Lorenzo, A. (2020). Eating habits and lifestyle changes during Covid-19 lockdown: an Italian survey. Journal of Translational Medicine,18 (1), 229.
Dunton, G. F., Wang, S. D., Do, B., ve Courtney, J. (2020). Early effects of the Covid-19 pandemic on physical activity locations and behaviors in adults living in the United States. Preventive Medicine Reports, 20, 101241.
Erdoğan Yüce, G. ve Muz, G. (2021). Covıd-19 pandemisinin yetişkinlerin diyet davranışları, fiziksel aktivite ve stres düzeyleri üzerine etkisi. Cukurova Medical Journal, (46) 283-291.
Galle, F., Sabella, E.A., Ferracuti, S., De Giglio, O., Caggiano, G., Protano, C., …Napoli, C. (2020). Sedentary behaviors and physical activity of ıtalian undergraduate students during lockdown at the time of Covid−19 pandemic. International Journal of Environmental Reserarch and Public Health, (17), 6171.
Gluck, M.E., Geliebter, A., Hung, J. ve Yahav, E. (2004). Cortisol, hunger, and desire to binge eat following a cold stress test in obese women with binge eating disorder. Psychosomatic Medicine, 66 (6), 876–881.
Godin, G. (2011). The Godin-Shephard Leisure-Time physical activity questionnaire. Health and Fitness Journal of Canada, 4(1), 18–22.
Guerin, O. (2020). Coronavirus: How Turkey took control of Covid-19 emergency. Retrieved 08 May 2021 from https://www.bbc.com/news/world-europe-52831017
Independent. (2020). Yasak öncesi market ve pazarlarda yine yoğunluk oluştu, bazı ürün rafları boşaltıldı. https://www.indyturk.com/node/165181/haber/yasak-%C3%B6ncesi-market-ve-pazarlarda-yine-yo%C4%9Funluk-olu%C5%9Ftu-baz%C4%B1-%C3%BCr%C3%BCn-raflar%C4%B1 adresinden 08 Mayıs 2021 tarihinde edinilmiştir.
Kline, C.E. (2014). The bidirectional relationship between exercise and sleep: Implications for exercise adherence and sleep improvement. American Journal of Lifestyle Medicine, 8(6), 375–379.
Koç, M. ve Bayar, K. (2020). Covid-19 pandemisinde fiziksel aktivite ve egzersizin önemi. Karya Sağlık Bilimleri Dergisi, 1 (2), 19-21.
Kredlow, M.A., Capozzoli, M.C., Hearon, B.A., Calkins, A.W. ve Otto, M.W. (2015). The effects of physical activity on sleep: A meta-analytic review. Journal of Behavioral Medicine, 38(3), 427–449.
Maher, J.P., Hevel, D.J., Reifsteck, E.J. ve Drollette, E.S. (2021). Physical activity is positively associated with college students' positive affect regardless of stressful life events during the Covıd-19 pandemic. Psychology of Sport and Exercise, (52), 101826.
Malcolm, M., Frost, H. ve Cowie, J. (2019). Loneliness and social isolation causal association with health-related lifestyle risk in older adults: A systematic review and meta-analysis protocol. Systematic Reviews, 8(1), 48.
Matias, T., Dominski, F.H. ve Marks, D.F. (2020). Human needs in Covid-19 isolation. Journal of Health Psychology, 25 (7), 871–882.
Mattioli, A.V., Sciomer, S., Cocchi, C., Maffei, S. ve Gallina, S. (2020). Quarantine during Covid-19 outbreak: Changes in diet and physical activity increase the risk of cardiovascular disease. Nutrition, Metabolism & Cardiovascular Diseases, (30), 1409-1417.
McCormack, G.R., Doyle-Baker, P.K., Petersen, J.A. ve Ghoneim, D. (2020). Parent anxiety and perceptions of their child’s physical activity and sedentary behaviour during the Covid-19 pandemic in Canada. Preventive Medicine Reports, (20), 101275.
Napoli, C., Dente, M.G., Kärki, T., Riccardo, F., Rossi, P. ve Declich, S. (2015). Network for the Control of Cross-Border Health Threats in the Mediterranean Basin and Black Sea. Screening for Infectious Diseases among Newly Arrived Migrants: Experiences and Practices in Non-EU Countries of the Mediterranean Basin and Black Sea. International Journal of Environmental Reserarch and Public Health, (12), 15550–15558.
Nienhuis, C.P. ve Lesser, I.A. (2020). The impact of Covid-19 on women’s physical activity behavior and mental well-being. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17 (23), 9036.
Pedersen, B.K. ve Saltin, B. (2015). Exercise as medicine - evidence for prescribing exercise as therapy in 26 different chronic diseases. Scandinavian Journal of Medicine & Science in Sports, 25(3), 1–72.
Rodriguez-Perez, C., Molina-Montes, E., Verardo, V., Artacho, R., Garcia-Villanova, B., Guerra-Hernandez, E.J. ve Ruiz-Lopez, M.D. (2020). Changes in dietary behaviours during the COVID-19 outbreak confinement in the Spanish COVIDiet study. Nutrients, 12 (6), 1730.
Rundle, A.G., Parkı, Y., Herbstman, J.B., Kinsy, E.W. ve Wang, Y.C. (2020). Covid-19 related school closings and risk of weight gain among children. The Obesity Society, 28(6), 1008–1009.
Sağlık Bakanlığı. (2021). Hayat eve sığar. https://hayatevesigar.saglik.gov.tr/ adresinden 11 Mayıs 2021 tarihinde edinilmiştir.
Sallis J.F., Adlakha D., Oyeyemi A. ve Salvo D. (2020). An international physical activity and public health research agenda to inform COVID‐19 policies and practices. Journal of Sport and Health Science, (4), 328– 334.
Schrempft, S., Jackowska, M., Hamer, M. ve Steptoe, A. (2019). Associations between social isolation, loneliness, and objective physical activity in older men and women. BMC Public Health, 19(1) 74.
Sidebottom, C. (2020). The effects of the Covıd-19 pandemic and quarantine period on physical activity and dietary habits among college-aged students. The University of Texas at San Antonio. ProQuest Dissertations Publishing, 28260277.
Sinha, R. (2018). Role of addiction and stress neurobiology on food intake and obesity. Biological Psychology, 131: 5–13.
Summaka, M., Zein H., Naim, I. ve Fneish, S. (2021). Assessing the psychological impact of Covid-19 outbreak and its related factors on Lebanese individuals with physical disabilities. Disability and Health Journal, 101073.
Sohrabi, C., Alsafi, Z., O’Neill, N., Khan, M., Kerwan, A., Al-Jabir, A., … Agha, R. (2020). World Health Organization declares global emergency: a review of the 2019 novel coronavirus (Covid-19). International Journal of Surgery, 76, 71–76.
Theis, N., Campbell, N., De Leeuw, J., Owen, M. ve Schenke, K.C. (2021). The effects of Covid-19 restrictions on physical activity and mental health of children and young adults with physical and/or intellectual disabilities. Disability and Health Journal, 101064.
Tully, M.A., McMullan, I.I., Blackburn, N.E., Wilson, J.J., Coll-Planas, L., Deidda, M., … Rothenbacher, D. (2019). Is sedentary behavior or physical activity associated with loneliness in older adults? Results of the European-wide Sıtless study. Journal of Aging and Physical Activity, 19, 1–7.
TÜİK. (2021). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi Sonuçları, 2020. Erişim Adresi https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Adrese-Dayali-Nufus-Kayit-Sistemi-Sonuclari-2020-37210 adresinden 4 Şubat 2021 tarihinde edinilmiştir.
Yazıcıoğlu, Y. ve Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Detay Yayıncılık.
Zorlu, F. (2020). Turkey confirms first case of coronavirus. Retrieved 11 March 2021 from https://www.aa.com.tr/en/latest-on-coronavirus-outbreak/turkey-confirms-first-case-of-coronavirus/1761522
WHO. (2020). 2019 Novel Coronavirus (2019-nCoV): Strategic Preparedness and Response Plan. Retrieved 09 May 2021 from https://www.who.int/publications/i/item/strategic-preparedness-and-response-plan-for-the-new-coronavirus
WHO. (2021). Coronavirus Disease 2019 Situation Reports. Retrieved 11 May 2021 from https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Duran Kuru ^*
0000-0002-7487-8911
Türkiye

Yunus Dursun
0000-0002-1553-9047
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

15 Temmuz 2022

Gönderilme Tarihi

3 Kasım 2021

Kabul Tarihi

15 Haziran 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 12 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1018656

IZ

https://izlik.org/JA32BK48UK

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kuru, D., & Dursun, Y. (2022). COVİD-19’UN İNSANLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE FİZİKSEL AKTİVİTELERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 12(2), 1220-1238. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1018656

AMA

1.Kuru D, Dursun Y. COVİD-19’UN İNSANLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE FİZİKSEL AKTİVİTELERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2022;12(2):1220-1238. doi:10.30783/nevsosbilen.1018656

Chicago

Kuru, Duran, ve Yunus Dursun. 2022. “COVİD-19’UN İNSANLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE FİZİKSEL AKTİVİTELERİ ÜZERİNE ETKİSİ”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 12 (2): 1220-38. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1018656.

EndNote

Kuru D, Dursun Y (01 Temmuz 2022) COVİD-19’UN İNSANLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE FİZİKSEL AKTİVİTELERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 12 2 1220–1238.

IEEE

[1]D. Kuru ve Y. Dursun, “COVİD-19’UN İNSANLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE FİZİKSEL AKTİVİTELERİ ÜZERİNE ETKİSİ”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 12, sy 2, ss. 1220–1238, Tem. 2022, doi: 10.30783/nevsosbilen.1018656.

ISNAD

Kuru, Duran - Dursun, Yunus. “COVİD-19’UN İNSANLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE FİZİKSEL AKTİVİTELERİ ÜZERİNE ETKİSİ”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 12/2 (01 Temmuz 2022): 1220-1238. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1018656.

JAMA

1.Kuru D, Dursun Y. COVİD-19’UN İNSANLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE FİZİKSEL AKTİVİTELERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2022;12:1220–1238.

MLA

Kuru, Duran, ve Yunus Dursun. “COVİD-19’UN İNSANLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE FİZİKSEL AKTİVİTELERİ ÜZERİNE ETKİSİ”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 12, sy 2, Temmuz 2022, ss. 1220-38, doi:10.30783/nevsosbilen.1018656.

Vancouver

1.Duran Kuru, Yunus Dursun. COVİD-19’UN İNSANLARIN BESLENME ALIŞKANLIKLARI VE FİZİKSEL AKTİVİTELERİ ÜZERİNE ETKİSİ. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 01 Temmuz 2022;12(2):1220-38. doi:10.30783/nevsosbilen.1018656