Derleme

Özel eğitimde öz belirleme ve Türkiye

Cilt: 14 Sayı: 4 29 Aralık 2024
PDF İndir
EN TR

Özel eğitimde öz belirleme ve Türkiye

Öz

Günümüz dünyasında tüm insanların kendi yaşamları üzerinde karar verme hakkına sahip olması en doğal gerçeklerden biridir. Elbette bütün insanlar aynı değildir ve her insanın bireysel farklılıkları olduğu gibi bazı insanların da özel gereksinimleri vardır. Zihin ve gelişimsel yetersizlikleri olan bireyler de öz belirleme haklarına tıpkı diğer insanlar gibi sahip olabilmelidir. Öz belirleme, bireyin kendi yaşamında birincil etken olarak hareket etmesi, yaşam kalitesine ilişkin seçim ve kararları gereksiz dış etki veya müdahalelerden uzak bir şekilde almasıdır. Amerika Birleşik Devletlerinde son 30 yıldır zihin ve gelişimsel yetersizliği olan bireylerle öz belirleme becerileri yoğun olarak çalışılmaktadır ve öz belirleme, engellilik bağlamında güçlü yönlere dayalı bir odağın geliştirildiği ilk yapılardan biridir. Türkiye’de ise hem zihin ve gelişimsel yetersizliği olan öğrencilerin eğitimleri hem de onlara eğitim verecek özel eğitim öğretmenlerinin eğitim programlarında öz belirleme konusu ve ilgili alt beceriler son derece sınırlı yer almaktadır. Özellikle yetişkinliğe geçiş ve yetişkinlik dönemlerinde zihin yetersizliği olan öğrencileri öz belirleme alanında destekleyecek bir içerik, program, model ya da kaynak bulunmamaktadır. Buradan yola çıkılarak bu çalışmanın amacı; öz belirleme kavramının ve bu kavramın dünyada gelişiminin açıklanması, Türkiye’de yapılan çalışmalarının ortaya konması ve Türkiye için öneriler geliştirilmesine katkı sunmaktır.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TÜBİTAK

Proje Numarası

1059B192302021

Kaynakça

  1. Abery, B. (1994). Self-determination: It's not just for adults. Impact, 6(4), 2.
  2. Aykut, Ç. ve Karasu, N. (2021). Gelişimsel yetersizlikten etkilenmiş öğrencilerin eğitiminde öz belirlemeli davranışları destekleme. Vize Akademik
  3. Birleşmiş Milletler. (2006). Engelli kişilerin haklarına ilişkin sözleşme ve ihtiyari protokolü. http://www.un.org/disabilities/documents/conve ntion/convo ptprot-e.pdf
  4. Björnsdóttir, K., Stefánsdottir, G., & Stefánsdóttir, Á. (2015). ‘It's my life’: Autonomy and people with intellectual disabilities. Journal of Intellectual Disabilities, 19(1), 5–21. http://dx.doi.org/10.1177/1744629514564691.
  5. Bolding, N. L., & Wehmeyer, M. L. (2000). It's My Future!: Planning for what I Want in My Life: a Self-directed Planning Process. The Arc.
  6. Cannella, H., O’Reilly, M. F., & Lancioni, G. E. (2005). Choice and preference assessment research with people with severe to profound developmental disabilities: a review of the literature. Research in Developmental Disabilities, 26(1), 1–15.
  7. Carter, E. W., Lane, K. L., Pierson, M. R., & Stang, K. K. (2008). Promoting self-determination for transition-age youth: Views of high school general and special educators. Exceptional Children, 75(1), 55–70.
  8. Cesur-Yakaboylu, G. (2016). Özel gereksinimli öğrenciler için yetişkinliğe geçiş becerileri ölçme aracının geliştirilmesi [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Anadolu Üniversitesi

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri (Diğer)

Bölüm

Derleme

Erken Görünüm Tarihi

27 Aralık 2024

Yayımlanma Tarihi

29 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

3 Temmuz 2024

Kabul Tarihi

1 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 14 Sayı: 4

Kaynak Göster

APA
Kaya, A. (2024). Özel eğitimde öz belirleme ve Türkiye. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 14(4), 2272-2288. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1509842
AMA
1.Kaya A. Özel eğitimde öz belirleme ve Türkiye. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2024;14(4):2272-2288. doi:10.30783/nevsosbilen.1509842
Chicago
Kaya, Ali. 2024. “Özel eğitimde öz belirleme ve Türkiye”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 14 (4): 2272-88. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1509842.
EndNote
Kaya A (01 Aralık 2024) Özel eğitimde öz belirleme ve Türkiye. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 14 4 2272–2288.
IEEE
[1]A. Kaya, “Özel eğitimde öz belirleme ve Türkiye”, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 14, sy 4, ss. 2272–2288, Ara. 2024, doi: 10.30783/nevsosbilen.1509842.
ISNAD
Kaya, Ali. “Özel eğitimde öz belirleme ve Türkiye”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi 14/4 (01 Aralık 2024): 2272-2288. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.1509842.
JAMA
1.Kaya A. Özel eğitimde öz belirleme ve Türkiye. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 2024;14:2272–2288.
MLA
Kaya, Ali. “Özel eğitimde öz belirleme ve Türkiye”. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, c. 14, sy 4, Aralık 2024, ss. 2272-88, doi:10.30783/nevsosbilen.1509842.
Vancouver
1.Ali Kaya. Özel eğitimde öz belirleme ve Türkiye. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi. 01 Aralık 2024;14(4):2272-88. doi:10.30783/nevsosbilen.1509842